به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ درگذشت یحیی امِریک، نویسنده، معلم و فعال مسلمان آمریکایی، برای بسیاری از مسلمانان انگلیسیزبان بهویژه در آمریکای شمالی، یادآور فقدان یکی از چهرههای اثرگذار اما کمتر شناختهشده در عرصه آموزش اسلامی است؛ شخصیتی که بخش مهمی از عمر خود را صرف تولید محتوای دینی و فرهنگی برای کودکان، نوجوانان و خانوادههای مسلمان کرد و در این مسیر، نقشی ماندگار در تقویت هویت اسلامی نسلهای جدید بر جای گذاشت.
امِریک، که در خانوادهای ایرلندیتبار و با پیشینه مسیحی باپتیست در منطقه غرب میانه آمریکا متولد شده بود، پس از دورهای از تأملات اعتقادی و مطالعه قرآن، به اسلام گروید. او بعدها در روایت شخصی خود توضیح داده بود که مطالعه چندماهه قرآن در سالهای نخست دانشگاه، تأثیری عمیق بر او گذاشت و همین تجربه، مسیر زندگی فکری و فرهنگیاش را تغییر داد.
از جستوجوی اعتقادی تا انتخاب مسیر نویسندگی
یحیی امِریک از همان سالهای جوانی به ادبیات و بهویژه داستاننویسی علاقهمند بود. این ظرفیت ادبی، پس از مسلمانشدن او، به ابزاری برای خدمت فرهنگی به جامعه مسلمانان تبدیل شد. او با مشاهده ضعف محتوایی و ادبی بخشی از کتابهای اسلامی به زبان انگلیسی، تصمیم گرفت آثاری بنویسد که اسلام را نه صرفا بهصورت آموزشی و مستقیم، بلکه با زبانی زنده، خلاق و متناسب با نیازهای واقعی مخاطبان جوان معرفی کند.
او بر این باور بود که اسلام برای مخاطب امروز باید بهگونهای روایت شود که هم بُعد معنوی و فکری داشته باشد و هم بتواند با زندگی روزمره انسان معاصر پیوند برقرار کند. همین نگاه باعث شد آثارش برای بسیاری از خوانندگان، بهویژه نوجوانان و تازهمسلمانان، قابل لمس و اثرگذار باشد.
ادبیات اسلامی برای کودکان و نوجوانان؛ خلأیی که او پر کرد
یکی از مهمترین حوزههای فعالیت امِریک، تولید ادبیات داستانی و آموزشی برای نسل جدید مسلمانان بود. او در زمانی وارد این عرصه شد که ادبیات داستانی با محوریت شخصیتها و تجربههای مسلمانان در جهان انگلیسیزبان بسیار محدود بود. امِریک با نوشتن داستانها و مجموعههایی برای کودکان و نوجوانان، تلاش کرد فضایی پدید آورد که در آن، مخاطبان مسلمان بتوانند خود و هویت دینیشان را در متن زندگی معاصر بازشناسند.
او معتقد بود کودک و نوجوان، بخش مهمی از هویت و الهام خود را از محیط پیرامون و نیز از کتابهایی که میخواند دریافت میکند. از همین رو تأکید داشت اگر فرزندان مسلمان تنها با جهان غیرمسلمان در ادبیات و رسانه مواجه شوند، ممکن است آن جهان را «واقعیت اصلی» تلقی کنند و پیوند هویتیشان با اسلام تضعیف شود. بر همین اساس، امِریک تولید آثار داستانی با شخصیتهای مسلمان را ضرورتی فرهنگی و تربیتی میدانست.
در کنار داستاننویسی، او کتابهای متعددی برای معرفی اسلام به زبان ساده نوشت؛ آثاری برای نوجوانان، خانوادهها و مخاطبان عمومی که برخی از آنها به توضیح قرآن و مبانی دین اختصاص داشت. رویکرد او در این آثار، پرهیز از زبان سنگین و انتزاعی و حرکت به سمت بیانی روشن، کاربردی و متناسب با مقتضیات جامعه سکولار غرب بود.
آموزگاری که دغدغه حفظ هویت اسلامی در غرب را داشت
امِریک علاوه بر نویسندگی، سالها بهعنوان معلم تاریخ و مطالعات اسلامی فعالیت داشت و از نزدیک با دغدغههای نسل جدید مسلمانان در آمریکا آشنا بود. او بارها هشدار داده بود که در فضای سکولار، نمیتوان صرفا به انتقال خودبهخودی هویت اسلامی در خانواده اکتفا کرد، بلکه باید با زبان روز، با نسل جوان سخن گفت و وفاداری فکری و عاطفی آنان به اسلام را تقویت کرد.
از نگاه او، بخشی از چالش موجود به فاصله میان نیازهای واقعی جامعه و ادبیات رسمی دینی بازمیگشت. امِریک با لحنی انتقادی معتقد بود برخی از نویسندگان و چهرههای دینی، از زیست واقعی مسلمانان در غرب فاصله دارند و به همین دلیل نمیتوانند برای مسائل نسل جدید، پاسخهای ملموس و اقناعکننده ارائه دهند. آثار او را میتوان تلاشی عملی برای پر کردن همین فاصله دانست.
وی همچنین خواستار گسترش ادبیات متنوع اسلامی در جهان انگلیسیزبان بود؛ از داستانهای نوجوانانه و روایتهای واقعی زندگی گرفته تا مجلات مستمر برای کودکان و نوجوانان. او باور داشت شکلگیری چنین زیرساختی، برای آینده فرهنگی مسلمانان در غرب یک ضرورت است، نه یک انتخاب فرعی.
میراثی فراتر از کتاب؛ نگاهی بلندمدت برای نسلهای آینده
کارنامه یحیی امِریک تنها به نویسندگی محدود نبود. او در کنار اشتغال همزمان در دو کار، بسیاری از آثار خود را از طریق نشر شخصی منتشر کرد و در حوزه فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و بینادیانی نیز حضور داشت. همین پشتکار و روحیه خدمتمحور باعث شد آثار و خدمات او در حافظه بخشی از جامعه مسلمانان آمریکا ماندگار شود.
پس از انتشار خبر درگذشت او بر اثر سرطان، شماری از شاگردان و مخاطبانش از تأثیر عمیق شخصیت علمی و اخلاقی او سخن گفتند. برخی از دانشآموختگانش یادآور شدهاند که امِریک برای آنان نه فقط یک معلم، بلکه نخستین چهرهای بود که اسلام را با زبانی صمیمی، قابل فهم و بیتکلف به آنان معرفی کرد. به گفته آنان، او در پاسخگویی به پرسشهای نوجوانان، صبور، در دسترس و الهامبخش بود.
آنچه بیش از همه در میراث فکری یحیی امِریک برجسته به نظر میرسد، نگاه بلندمدت او به آینده مسلمانان در غرب است. او بر این باور بود که عملکرد امروز مسلمانان، سرنوشت نسلهای آینده را رقم خواهد زد و اگر برای تولید فکر، ادبیات، آموزش و هویتسازی سرمایهگذاری نشود، دینداری در نسلهای بعدی دشوارتر خواهد شد. همین رویکرد آیندهنگرانه، از او چهرهای ساخت که آثارش صرفا برای امروز نوشته نشده، بلکه برای فردای مسلمانان غرب نیز معنا دارد.
....................
پایان پیام
نظر شما