به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ اربعین، بزرگترین اجتماع دینی جهان، هر سال میلیونها عاشق اهلبیت(ع) را از کشورهای مختلف راهی کربلا میکند؛ اما برای میلیونها شیعه و محب اهلبیت(ع) در پاکستان، این سفر معنوی همچنان با موانع جدی و گاه دستنیافتنی همراه است. بسته بودن مسیرهای زمینی، هزینههای سنگین سفر، پیچیدگیهای دریافت ویزا و نبود یک سازوکار دائمی میان ایران، عراق و پاکستان، سبب شده است که بسیاری از مشتاقان زیارت، با وجود سالها انتظار، از حضور در راهپیمایی اربعین بازبمانند. این در حالی است که به اعتقاد کارشناسان، حل این چالش نه تنها یک مطالبه دینی، بلکه ضرورتی راهبردی برای تقویت روابط مردمی، همگرایی منطقهای و تحکیم وحدت امت اسلامی به شمار میرود.
در همین راستا، کاظم میثم، نماینده مجلس ایالتی گلگت ـ بلتستان، وزیر پیشین کشاورزی گلگت ـ بلتستان و عضو مجلس وحدت مسلمین پاکستان، در گفتوگوی تفصیلی با خبرگزاری ابنا، با تشریح مهمترین موانع پیش روی زائران پاکستانی، از نبود یک راهبرد مشترک میان تهران، بغداد و اسلامآباد انتقاد کرد و با ارائه راهکارهایی از جمله تشکیل «سازمان زیارت»، راهاندازی مسیر دریایی کراچی ـ چابهار، تدوین پروتکل امنیتی مشترک و دیجیتالی شدن فرآیندهای سفر، تأکید کرد که تحقق این اقدامات میتواند رؤیای میلیونها زائر پاکستانی برای حضور در اربعین را به واقعیت نزدیک کند و فصل تازهای در روابط مردمی سه کشور بگشاید.
زیارت؛ ظرفیتی فراتر از یک سفر مذهبی
کاظم میثم، نماینده مجلس ایالتی گلگت ـ بلتستان، با اشاره به اشتیاق گسترده مردم پاکستان برای زیارت اماکن مقدس، گفت: عشق به حضرت سیدالشهدا(ع) و حضرت امام رضا(ع) در میان مردم پاکستان ریشهای عمیق دارد و میلیونها نفر آرزوی حضور در این اماکن مقدس را در دل میپرورانند، اما بخش قابل توجهی از آنان به دلیل مشکلات موجود، از این توفیق محروم میشوند.
وزیر پیشین کشاورزی گلگت ـ بلتستان با بیان اینکه زیارت در ادبیات امروز تنها یک سفر مذهبی نیست و از آن به عنوان «گردشگری مذهبی» نیز یاد میشود، افزود: توسعه این حوزه میتواند آثار فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، روانی و حتی دیپلماتیک گستردهای برای ایران، عراق و پاکستان به همراه داشته باشد، اما تاکنون هیچ سازوکار جامع، دائمی و کارآمدی برای مدیریت و تسهیل تردد زائران میان سه کشور ایجاد نشده است.
لزوم تدوین راهبرد مشترک سهجانبه
نماینده مجلس ایالتی گلگت ـ بلتستان، حل مشکلات زائران را موضوعی فراتر از توان یک کشور دانست و تصریح کرد: این مسئله تنها با همکاری مشترک ایران، عراق و پاکستان قابل حل است و هرگونه اقدام یکجانبه نمیتواند پاسخگوی نیاز میلیونها زائر باشد.
وی خاطرنشان کرد: در صورت تدوین یک راهبرد جامع و تسهیلگر، امکان برقراری سفرهای زیارتی در تمام طول سال فراهم خواهد شد و در مقابل، زمینه توسعه گردشگری عمومی میان سه کشور نیز ایجاد میشود؛ موضوعی که علاوه بر تقویت روابط مردمی، منافع اقتصادی قابل توجهی برای همه طرفها به همراه خواهد داشت.
خلأ یک توافق راهبردی در حوزه زیارت
کاظم میثم با اشاره به توافقنامههای موجود میان سه کشور اظهار داشت: بررسی اسناد و تفاهمنامههای منعقدشده نشان میدهد تاکنون هیچ توافق بلندمدت و راهبردی در حوزه زیارت میان ایران، عراق و پاکستان به امضا نرسیده است.
به گفته وی، هماهنگیهای انجامشده در سالهای گذشته عمدتاً در سطح سفارتخانهها و متناسب با مناسبتهای خاص انجام شده و به دلیل مقطعی بودن، نتوانسته است به ایجاد یک نظام پایدار برای مدیریت امور زائران منجر شود.
پیشنهاد تشکیل «سازمان زیارت»
عضو مجلس وحدت مسلمین پاکستان، یکی از راهکارهای اساسی برای رفع این خلأ را تشکیل نهادی مشترک با عنوان «سازمان زیارت» یا «سازمان گردشگری مذهبی و غیرمذهبی» دانست.
وی افزود: این نهاد میتواند مسئولیت صدور سریع و هماهنگ ویزا، رسیدگی به امور زائران، هماهنگی میان دستگاههای مسئول و اجرای سیاستهای مشترک سه کشور را بر عهده بگیرد.
به گفته وی، مشکل اصلی آن است که تاکنون در سطح دولتهای ایران، عراق و پاکستان هیچ راهبرد جامع و پایداری برای ساماندهی این حوزه تدوین نشده و همین مسئله موجب استمرار مشکلات زائران شده است.
ضعف زیرساختها و دیپلماسی؛ مانع شکلگیری نظام جامع زیارت
نماینده مجلس ایالتی گلگت ـ بلتستان، ضعف زیرساختهای حملونقل، مشکلات لجستیکی، شرایط امنیتی و نبود هماهنگی لازم را از دیگر عوامل اصلی این وضعیت برشمرد و گفت: این موانع، امکان شکلگیری یک نظام جامع برای مدیریت زیارت را کاهش داده است.
وی همچنین با انتقاد از کمتوجهی دستگاههای دیپلماسی سه کشور به این موضوع، تأکید کرد: قرار نگرفتن مسئله زیارت در اولویت سیاست خارجی ایران، عراق و پاکستان، یکی دیگر از دلایل استمرار مشکلات موجود است.
علما و نخبگان؛ مطالبهگران حقوق زائران
کاظم میثم در ادامه، نقش علما، اندیشمندان، شخصیتهای دینی و اجتماعی و دیگر نخبگان را در حل مشکلات زائران تعیینکننده توصیف کرد و گفت: این قشر به دلیل برخورداری از جایگاه اجتماعی و اثرگذاری بر افکار عمومی، میتواند دولتها را به اتخاذ تصمیمات عملی برای رفع موانع موجود وادار کند.
وی تأکید کرد: پیگیری حقوق زائران تنها یک وظیفه دینی نیست، بلکه دفاع از حقوق اساسی شهروندانی است که باید بتوانند مناسک مذهبی خود را آزادانه انجام دهند.
محدودیتهای زمینی، ویزا و هزینههای سفر؛ مهمترین دغدغه زائران پاکستانی
کاظم میثم با اشاره به مهمترین مشکلات پیش روی زائران پاکستانی اربعین گفت: بسته بودن مسیرهای زمینی، محدودیتهای اعمالشده برای تردد، پیچیدگی در روند دریافت ویزا، هزینههای سنگین سفرهای هوایی، ضعف مدیریتی و کمتحرکی دستگاههای دیپلماسی، از مهمترین موانعی است که هر سال شمار زیادی از مشتاقان زیارت را با مشکل مواجه میکند.
وی افزود: نخبگان، علما و فعالان اجتماعی میتوانند با مطالبهگری مستمر، معرفی بسته بودن مرزهای زمینی به عنوان محدودیتی در مسیر انجام مناسک دینی، برگزاری نشستهای خبری، راهاندازی پویشهای رسانهای، فعالیت در شبکههای اجتماعی و مشارکت در رایزنیهای سهجانبه با ایران و عراق، دولت پاکستان را به اتخاذ تصمیمهای عملی برای رفع این مشکلات ترغیب کنند.
به گفته وی، بخشی از مدیران و مسئولانی که در سطوح عالی تصمیمگیری حضور دارند، عملاً با مشکلات زائران عادی مواجه نیستند؛ نه هزینههای سنگین سفر را متحمل میشوند، نه دشواریهای اخذ ویزا را تجربه میکنند و نه از مسیرهای زمینی عبور میکنند. از این رو، آگاهسازی این طیف نسبت به مشکلات واقعی زائران، خود اقدامی ضروری برای حل مسئله به شمار میرود.
تسهیل زیارت؛ مصداق توسعه روابط مردمی ایران و پاکستان
عضو مجلس وحدت مسلمین پاکستان، با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی بر گسترش روابط مردمی میان ایران و پاکستان، اظهار داشت: این رویکرد، ریشه در پیوندهای عمیق دینی، تاریخی و فرهنگی دو ملت دارد و نباید صرفاً در چارچوب روابط رسمی دولتها تعریف شود.
وی گفت: عشق مردم پاکستان به اهلبیت(ع) و حضرت سیدالشهدا(ع)، آنان را مشتاق حضور در راهپیمایی عظیم اربعین کرده است، اما محدودیتهای موجود، هزینههای سنگین و مشکلات اجرایی سبب شده میلیونها نفر از این سفر معنوی محروم بمانند؛ محرومیتی که با تحقق چشمانداز توسعه روابط مردمی میان دو کشور همخوانی ندارد.
کاظم میثم تأکید کرد: تسهیل حضور زائران پاکستانی در اربعین، تنها یک مطالبه مذهبی نیست، بلکه اقدامی مؤثر در جهت تقویت اعتماد متقابل، اخوت اسلامی و روابط راهبردی ایران و پاکستان محسوب میشود.
وی افزود: هر اندازه امکان زیارت برای مردم پاکستان آسانتر شود، پیوندهای مردمی میان دو کشور نیز استحکام بیشتری خواهد یافت و این امر به تقویت روابط رسمی دولتها، خنثیسازی تبلیغات جریانهای معاند، تحکیم وحدت امت اسلامی و افزایش همگرایی منطقهای منجر خواهد شد. علاوه بر این، توسعه گردشگری زیارتی، منافع اقتصادی قابل توجهی نیز برای ایران و عراق به همراه خواهد داشت.
نماینده مجلس ایالتی گلگت ـ بلتستان تصریح کرد: حل این مسئله باید در اولویت مشترک ایران، پاکستان و عراق قرار گیرد؛ زیرا با منافع ملی، ارزشهای دینی و ثبات منطقهای هر سه کشور ارتباط مستقیم دارد.
وی تشکیل کمیتههای مشترک برای فعال نگه داشتن مسیرهای زمینی، تسهیل صدور ویزا و ایجاد نظام مشترک حملونقل را از جمله اقداماتی دانست که علاوه بر رفع مشکلات زائران، سطح همکاری و اعتماد میان سه کشور را ارتقا خواهد داد و زمینه تحقق عملی توسعه روابط مردمی را فراهم میکند.
ممنوعیت ناگهانی مسیرهای زمینی؛ ضربهای به میلیونها زائر
کاظم میثم یکی از مهمترین موانع جدید پیش روی زائران پاکستانی را ممنوعیت ناگهانی تردد از مسیرهای زمینی در آستانه اربعین سال ۲۰۲۵ عنوان کرد.
وی ادامه داد: این تصمیم تنها حدود پانزده روز پیش از آغاز سفرهای اربعین و با استناد به ملاحظات امنیتی در ایالت بلوچستان اتخاذ شد؛ تصمیمی که میلیونها زائر، بهویژه اقشار کمدرآمد، را با مشکلات جدی مواجه کرد.
وی با اشاره به روایت یکی از زائران گفت: این زائر تمام پسانداز یکسال خود را برای سفر اربعین اختصاص داده بود، اما تنها دو روز پیش از حرکت، با اعلام ممنوعیت سفر، فرصت حضور در این زیارت را از دست داد.
عضو مجلس وحدت مسلمین پاکستان، افزایش چشمگیر هزینههای سفر هوایی را نیز از دیگر پیامدهای این تصمیم دانست و خاطرنشان کرد: بینظمیهای مدیریتی و نبود هماهنگی میان دستگاههای مسئول، سومین مانع اصلی در مسیر ساماندهی سفر زائران محسوب میشود.
مسیر دریایی کراچی ـ چابهار؛ راهکاری عملی برای کاهش مشکلات
کاظم میثم در ادامه، راهاندازی مسیر دریایی کراچی ـ چابهار را یکی از عملیترین، کمهزینهترین و مؤثرترین راهکارها برای تسهیل تردد زائران ارزیابی کرد.
وی با اشاره به صدور مجوز نخستین خط بینالمللی کشتی مسافربری از سوی دولت پاکستان در سال ۲۰۲۵ گفت: بر اساس این طرح، یک شرکت انگلیسی مسئولیت ارائه خدمات حملونقل دریایی میان کراچی، گوادر، ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس را بر عهده خواهد داشت.
به گفته وی، هزینه سفر دریایی در مقایسه با حملونقل هوایی بهمراتب کمتر است و این مسیر میتواند در هر نوبت، ظرفیت جابهجایی شمار قابل توجهی از زائران را فراهم کند.
وی همچنین با استناد به آمارهای رسمی اظهار داشت: در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار زائر پاکستانی از طریق هوایی به عتبات عالیات سفر کردند، اما با راهاندازی مسیر دریایی، این ظرفیت میتواند چندین برابر افزایش یابد.
تفاهمنامههای جدید؛ گامی برای توسعه مسیرهای جایگزین زیارت
کاظم میثم با اشاره به توافقهای انجامشده میان پاکستان و عراق، اظهار داشت: در راستای توسعه زیرساختهای حملونقل زائران، تفاهمنامهای برای راهاندازی خط کشتیرانی میان بندر گوادر پاکستان و بندر امالقصر عراق به امضا رسیده است که میتواند ظرفیت جدیدی برای تسهیل سفرهای زیارتی ایجاد کند.
وی در عین حال تأکید کرد: احیای مسیرهای زمینی نیز همچنان باید به عنوان یک هدف راهبردی دنبال شود و ایجاد سازوکارهای امنیتی مشترک میان ایران و پاکستان، میتواند زمینه بازگشایی دوباره این مسیرها را در آینده فراهم کند.
به گفته وی، هرچند در شرایط کنونی، راهاندازی مسیر دریایی و افزایش پروازهای ارزانقیمت، عملیترین و سریعترین راهکار برای کاهش مشکلات زائران به شمار میرود، اما این اقدامات نباید جایگزین برنامهریزی بلندمدت برای فعالسازی مسیرهای زمینی شود.
کارگروه مشترک سهجانبه باید هرچه سریعتر فعال شود
نماینده مجلس ایالتی گلگت ـ بلتستان با بیان اینکه مطالبه میلیونها دلداده اهلبیت(ع) نیازمند پاسخ عملی دولتهاست، گفت: ایران، پاکستان و عراق باید مجموعهای از اقدامات فوری و هماهنگ را در دستور کار خود قرار دهند.
وی نخستین گام را فعالسازی کارگروه مشترکی دانست که پس از نشست سهجانبه تهران در ژوئیه ۲۰۲۵ برای ساماندهی و تسهیل تردد زائران تشکیل شد.
کاظم میثم افزود: این کارگروه باید با برگزاری نشستهای منظم، موانع موجود را بهصورت مستمر بررسی کرده و تصمیمهای مشترک سه کشور را تا مرحله اجرا پیگیری کند.
تسهیل ویزا و حل مشکلات اقامتی زائران
وی دومین اولویت مشترک را هماهنگی دولت عراق با جمهوری اسلامی ایران برای تمدید مدت اعتبار ویزای زائران و رفع مشکلات مربوط به اقامتهای بدون مدرک عنوان کرد.
به گفته وی، حل این مسائل میتواند بخش قابل توجهی از نگرانیهای زائران را کاهش داده و روند سفرهای زیارتی را روانتر کند.
ضرورت تسریع در اجرای مسیر دریایی کراچی ـ چابهار
عضو مجلس وحدت مسلمین پاکستان، اجرای سریع خط دریایی کراچی ـ چابهار را از دیگر اولویتهای مشترک سه کشور برشمرد و اظهار داشت: تحقق این طرح مستلزم تسریع در فرآیندهای صدور مجوز و تکمیل زیرساختهای پایانههای دریایی، بهویژه در بخشهای مهاجرتی و گمرکی است.
وی خاطرنشان کرد: با فراهم شدن این زیرساختها، امکان جابهجایی شمار بیشتری از زائران با هزینهای کمتر فراهم خواهد شد و بخشی از فشار موجود بر مسیرهای هوایی نیز کاهش مییابد.
پروتکل امنیتی مشترک برای احیای مسیرهای زمینی
کاظم میثم، تدوین یک پروتکل امنیتی مشترک میان ایران، پاکستان و عراق را مهمترین اقدام راهبردی برای آینده دانست و گفت: چنین سازوکاری میتواند ضمن تضمین امنیت کامل کاروانهای زیارتی، زمینه رفع محدودیتهای موجود و بازگشایی تدریجی مسیرهای زمینی را فراهم کند.
وی تأکید کرد: امنیت زائران باید به صورت مشترک و هماهنگ از سوی سه کشور مدیریت شود تا نگرانیهای موجود برطرف و امکان تردد پایدار زائران فراهم شود.
دیجیتالی شدن فرآیندهای زیارت؛ راهکاری برای مقابله با سوءاستفادهها
نماینده مجلس ایالتی گلگت ـ بلتستان همچنین پیشنهاد کرد: تمامی مراحل مرتبط با سفر زائران، از ثبتنام و صدور مجوز گرفته تا امور مرزی و مهاجرتی، با استفاده از فناوریهای نوین و بهصورت کاملاً دیجیتال و بدون استفاده از اسناد کاغذی انجام شود.
وی تصریح کرد: اجرای فرآیندهای بدون کاغذ، علاوه بر افزایش سرعت و شفافیت، میتواند زمینه سوءاستفاده، کلاهبرداری و تحمیل هزینههای اضافی به زائران را از میان بردارد.
تسهیل زیارت؛ تقویت همگرایی منطقهای و وحدت امت اسلامی
کاظم میثم ادامه داد: اجرای مجموعه این اقدامات، علاوه بر پاسخگویی به مطالبه دیرینه میلیونها عاشق حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، به توسعه روابط مردمی و راهبردی میان ایران، پاکستان و عراق کمک خواهد کرد و زمینه تحقق چشمانداز رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره گسترش ارتباطات میان ملتهای مسلمان را فراهم میسازد.
وی افزود: تسهیل زیارت، تنها یک موضوع خدماتی یا مذهبی نیست، بلکه اقدامی راهبردی در جهت افزایش اعتماد متقابل، تحکیم اخوت اسلامی، تقویت همگرایی منطقهای و بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی میان سه کشور است.
عضو مجلس وحدت مسلمین پاکستان در پایان خاطرنشان کرد: تحقق این اهداف، پاسخی عملی به تلاشهای آمریکا و رژیم صهیونیستی برای ایجاد اختلاف و تفرقه در میان امت اسلامی خواهد بود و آثار آن در تقویت وحدت مسلمانان و گسترش همکاریهای منطقهای بیش از پیش نمایان خواهد شد.
..........................
پایان پیام
نظر شما