به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ موضع نیروهای سیاسی اهل سنت عراق در قبال جنگ آمریکا علیه ایران و جایگاه عراق در این جنگ به‌هیچ‌وجه کاملاً یکپارچه به نظر نمی‌رسد. در میان این جریان‌ها، برداشت‌های متفاوتی درباره حدود حق ایران برای پاسخ نظامی به منافع آمریکا در خاک عراق، مشروعیت فعالیت گروه‌های مسلح مقاومت، مرجعی که اختیار تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح را در دست دارد و همچنین نوع رابطه با واشنگتن و تهران وجود دارد. پیامدهای قدرت‌گیری یا تضعیف ایران بر موازنه نیروها در داخل عراق نیز از دیگر محورهای اختلاف است.
«نهال الشمری» نماینده فراکسیون پارلمانی «عزم»، معتقد است که موضع‌گیری در قبال جنگ باید بر ملاحظات ملی استوار باشد و از صف‌بندی‌های طایفه‌ای یا مذهبی فاصله بگیرد. او در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار» درباره پیامدهای این رویارویی برای وضعیت سیاسی، امنیتی و اقتصادی منطقه هشدار داد.
الشمری بر ضرورت جلوگیری از تبدیل خاک و حریم هوایی عراق به صحنه جنگ نیابتی تأکید کرد و گفت: حفاظت از امنیت، ثبات و منافع مردم عراق، اولویت اساسی در مواجهه با تشدید تنش‌های منطقه‌ای است.
او درباره روابط با ایران، رویکردی را مطرح می‌کند که بر تعامل با این کشور به‌عنوان همسایه‌ای استوار است که دارای پیوندهای تاریخی، اجتماعی، تجاری و سیاسی با عراق است. البته این رویکرد بر احترام متقابل و عدم مداخله در امور داخلی، تاکید دارد.
با این حال، الشمری هنگام پرداختن به ضوابط پاسخ نظامی ایران در خاک عراق، میان حق کشورها برای دفاع از خود در صورت مواجهه با تجاوز مسلحانه و تبدیل خاک کشورهای دیگر به عرصه پاسخ نظامی، تمایز قائل می‌شود. به اعتقاد او، وجود پایگاه‌های آمریکایی در یک کشور به‌خودی‌خود توجیهی برای هدف قرار دادن آن کشور یا تعرض به حاکمیت و امنیتش نیست.
از سوی دیگر، «صلاح الکبیسی» از چهره‌های ائتلاف «سیاده»، معتقد است که موضع اهل سنت درباره جنگ علیه ایران در اصل با موضع دیگر مؤلفه‌های جامعه عراق که با گسترش درگیری در منطقه مخالف‌اند، تفاوتی ندارد.
او در گفت‌وگو با روزنامه «الاخبار» اشاره کرد که عراق به‌طور مستقیم از پیامدهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی جنگ تأثیر می‌پذیرد و همین مسئله، تحرک سیاسی و دیپلماتیک را با همکاری دولت عراق برای جلوگیری از گسترش رویارویی ضروری می‌کند. وی افزود که دولت عراق، مرجع مسئول مدیریت مواضع و پیام‌های سیاسی در عرصه خارجی است.
الکبیسی در تشریح دیدگاه خود درباره ایران بر پیوندهای جغرافیایی، تاریخی و دینی میان تهران و بغداد، تأکید کرد و گفت: مرزهای مشترک و درهم‌تنیدگی اجتماعی ایجاب می‌کند که روابط دوجانبه با وجود اختلافات سیاسی، حفظ شود.
او همچنین با هرگونه پاسخ نظامی علیه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که در جنگ مشارکت ندارند، مخالفت کرد و از همه طرف‌ها خواست که خویشتن‌داری کنند و از گسترش دامنه درگیری از نظر جغرافیایی و زمانی بپرهیزند.
سه رویکرد اهل سنت عراق به جنگ و نفوذ ایران
«سیف السعدی» پژوهشگر مسائل سیاسی و منطقه‌ای از وجود سه گرایش در میان اهل سنت عراق درباره جنگ علیه ایران و پیامدهای آن برای عراق، سخن می‌گوید.
به گفته او، طرفداران گرایش نخست معتقدند باید با ایران به‌عنوان یک کشور همسایه تعامل کرد، اما در عین حال مخالف آن‌اند که عراق به طرفی در جنگی تبدیل شود که اختیار تصمیم‌گیری درباره آن را ندارد و اهدافش را تعیین نمی‌کند.
طرفداران گرایش دوم بر این باورند که کاهش نفوذ ایران می‌تواند به سود برخی نیروهای اهل سنت تمام شود. این دیدگاه بر این اعتقاد استوار است که تهران از گروه‌های مسلح و نیروهای مؤثر خارج از چارچوب نهادهای دولتی حمایت می‌کند و این حمایت بر توازن قدرت و نفوذ در داخل عراق تأثیر می‌گذارد.
السعدی درباره گرایش سوم توضیح می‌دهد که این گروه برخی روحانیون اهل سنت یا چهره‌هایی با گرایش‌های ایدئولوژیک را دربر می‌گیرد که تمایل دارند از موضع ایران حمایت کنند.
او خاطرنشان می‌کند که موضع‌گیری درباره جنگ همیشه صرفاً بر اساس محاسبات مستقیم منافع سیاسی شکل نمی‌گیرد، بلکه ممکن است از مبانی فکری و نوع روابط سیاسی و منطقه‌ای نیز تأثیر بپذیرد.
اختلاف بر سر تعریف مقاومت و حدود مشروعیت آن
با این حال، اختلاف دیدگاه‌ها تنها به موضع‌گیری در قبال ایران محدود نمی‌شود، بلکه به تعریف مقاومت و حدود مشروعیت آن در شرایط کنونی نیز گسترش یافته است.
السعدی در این زمینه یادآوری می‌کند که استان‌های دارای اکثریت اهل سنت عراق در سال‌های نخست پس از سال ۲۰۰۳ میلادی شاهد مقاومت در برابر نیروهای آمریکایی بودند. او به نبردهای «فلوجه»، «الرمادی»، «الحدیثه»، «صلاح‌الدین» و «موصل» و دیگر مناطق عراق اشاره می‌کند.
وی با استناد به این تجربه‌ها، میان مخالفت با اصل مقاومت در برابر اشغال از یک سو و مخالفت با انحصار مفهوم مقاومت در دست یک گروه یا مؤلفه واحد از سوی دیگر، تمایز قائل می‌شود.
با این حال، السعدی در مقابل، پرسش‌هایی درباره مشروعیت عملیات نظامی گروه‌های مسلحی مطرح می‌کند که خارج از چارچوب تصمیم رسمی دولت عراق، اقدام می‌کنند. به‌ویژه با توجه به اینکه توصیف حضور نظامی آمریکا و مأموریت‌های آن در مراحل مختلف سیاسی و امنیتی عراق، یکسان نبوده است.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما