به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ تعطیلی شماری از دانشگاه‌های خصوصی افغانستان در پی تصمیم‌های حکومت طالبان، مشکلات گسترده‌ای برای دانشجویانی ایجاد کرده است که سال‌ها از عمر و سرمایه خود را صرف تحصیل کرده‌اند و اکنون برای دریافت ابتدایی‌ترین مدارک آموزشی نیز با موانع متعدد مواجه‌اند.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در روز شنبه، ۱۶ آبان‌ماه، شماری از دانشجویان دانشگاه‌های تعطیل‌شده می‌گویند با وجود مراجعه مکرر به مسئولان مراکز آموزشی، همچنان موفق به دریافت مدارک فارغ‌التحصیلی، ریزنمرات و دیگر اسناد تحصیلی خود نشده‌اند.
این دانشجویان تأکید دارند که مشکلات ایجادشده، علاوه بر محروم‌کردن آنان از ادامه تحصیل در دانشگاه‌های قبلی، امکان انتقال به سایر مراکز آموزشی و استفاده از فرصت‌های تحصیلی خارج از افغانستان را نیز با خطر مواجه کرده است.
برخی از آنان که موفق به دریافت بورسیه تحصیلی در خارج از کشور شده‌اند، می‌گویند تأخیر چندماهه در تحویل مدارک، احتمال ازدست‌رفتن فرصت ادامه تحصیل را افزایش داده است.
در همین حال، شماری از دختران دانشجو که از زمان ممنوعیت تحصیل زنان در دانشگاه‌های افغانستان نتوانسته‌اند دوره آموزشی خود را تکمیل کنند، اکنون برای دریافت سوابق تحصیلی و ادامه آموزش در خارج از کشور نیز با مشکلات تازه‌ای روبه‌رو شده‌اند.
یکی از دانشجویان معترض در انتقاد از این وضعیت تأکید کرده است:
«مدارک تحصیلی حق قانونی ماست، نه لطف و امتیازی که دانشگاه هر زمان بخواهد آن را در اختیار ما قرار دهد.»
دانشگاه‌های شیعیان؛ از فشارهای وزارت دادگستری تا لغو مجوز فعالیت
بخشی از نگرانی‌ها درباره سرنوشت دانشجویان، پس از تعطیلی دانشگاه خاتم‌النبیین در کابل و غزنی شدت گرفته است؛ دانشگاهی که نزدیک به دو دهه در حوزه آموزش عالی افغانستان فعالیت داشت و از مراکز مهم علمی مرتبط با جامعه شیعه محسوب می‌شد.
وزارت آموزش عالی طالبان در شهریورماه سال جاری مجوز فعالیت این دانشگاه را در کابل و غزنی لغو کرد و از دانشجویان خواست برای ادامه تحصیل به مراکز آموزشی دیگر مراجعه کنند.
این تصمیم در حالی اتخاذ شد که هزاران دانشجو در رشته‌های مختلف این دانشگاه مشغول تحصیل بودند.
مسئولان این مرکز آموزشی اعلام کرده‌اند که لغو مجوز فعالیت دانشگاه در پی فشارهای وزارت دادگستری طالبان صورت گرفته و انگیزه‌های مذهبی و قومی در این تصمیم نقش داشته است.
به گفته آنان، وزارت دادگستری طالبان پیش‌تر اتهاماتی درباره مالکیت زمین و وابستگی سیاسی این مجموعه مطرح کرده بود؛ اتهاماتی که مسئولان دانشگاه آن‌ها را رد کرده‌اند.
در مقابل، وزارت آموزش عالی طالبان، رعایت‌نکردن مقررات آموزشی، آنچه توهین به ارزش‌های اسلامی خوانده و تخلف از اصول دانشگاهی را از دلایل لغو مجوز اعلام کرده است.
با این حال، مسئولان دانشگاه گفته‌اند که مدارک مستندی برای اثبات این اتهامات به آنان ارائه نشده است.
این اختلافات، در کنار تعطیلی دیگر نهادهای علمی و مذهبی مرتبط با جامعه شیعه، نگرانی‌ها درباره برخورد تبعیض‌آمیز با مراکز مستقل آموزشی شیعیان افغانستان را افزایش داده است.
وقتی اختلاف حکومت با دانشگاه، آینده دانشجویان را قربانی می‌کند
منتقدان سیاست‌های آموزشی طالبان معتقدند که حتی در صورت وجود اختلافات حقوقی یا اداری میان حکومت و مسئولان یک دانشگاه، دانشجویان نباید هزینه این اختلافات را بپردازند.
تعطیلی یک مرکز آموزشی بدون تعیین سازوکار روشن برای انتقال پرونده‌های تحصیلی، تحویل ریزنمرات و ارائه مدارک فارغ‌التحصیلی می‌تواند سال‌ها تلاش دانشجویان را با خطر مواجه کند.
در شهریورماه سال جاری، مسئولان دانشگاه خصوصی دیگری در کابل نیز در اعتراض به انتصاب هیئت مدیریتی جدید از سوی وزارت آموزش عالی طالبان، توقف فعالیت‌های خود را اعلام کردند.
آنان این اقدام را دخالت در امور داخلی دانشگاه و نقض استقلال مدیریتی آن دانستند. در مقابل، گزارش‌هایی نیز از ادامه برخی کلاس‌ها با مدیریت منصوب طالبان منتشر شد.
با وجود تفاوت‌های حقوقی این پرونده‌ها، وجه مشترک نگرانی دانشجویان، نامشخص‌بودن وضعیت تحصیلی و دشواری دسترسی به سوابق آموزشی است.
دانشجویان می‌گویند بسته‌شدن دانشگاه‌ها نباید به معنای مسدودشدن مسیر دریافت مدارک و محرومیت از فرصت‌های آموزشی دیگر باشد.
نگرانی از گسترش فشار بر مراکز علمی و مذهبی شیعیان
تعطیلی دانشگاه خاتم‌النبیین در شرایطی صورت گرفته است که طی ماه‌های گذشته، چندین مرکز علمی، آموزشی، مذهبی و فرهنگی مرتبط با جامعه شیعه افغانستان نیز با محدودیت یا تعطیلی مواجه شده‌اند.
دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان، یوناما، در گزارش مربوط به دوره ژوئیه تا سپتامبر ۲۰۲۶، موارد متعددی از تعطیلی مراکز وابسته به جامعه شیعه و بازداشت افراد مرتبط با آن‌ها را ثبت کرده است.
بر اساس این گزارش، در ماه سپتامبر دست‌کم ۱۰ مرکز مرتبط با شیعیان تعطیل شده یا مجوز فعالیتشان لغو شده و دست‌کم ۴۰ نفر در ارتباط با این مراکز بازداشت شده‌اند.
این اقدامات، علاوه بر پیامدهای مذهبی و فرهنگی، نگرانی‌هایی جدی درباره استمرار فعالیت نهادهای علمی و آموزشی جامعه شیعه ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، اتهامات مربوط به نقش وزارت دادگستری طالبان در اعمال فشار بر مراکز شیعیان اهمیت بیشتری یافته است.
اگرچه مسئولان برخی از این مراکز، اقدامات وزارت دادگستری و وزیر این وزارتخانه را ناشی از تعصب مذهبی دانسته‌اند، اثبات انگیزه شخصی مقام‌های مسئول یا وجود یک دستور واحد برای تمامی تعطیلی‌ها نیازمند بررسی مستقل است.
بااین‌حال، پیامدهای تصمیم‌های اتخاذشده روشن است: شمار زیادی از دانشجویان با بلاتکلیفی مواجه شده‌اند و فعالیت مراکز آموزشی مرتبط با جامعه شیعه محدودتر شده است.
محرومیت مضاعف؛ نه امکان تحصیل، نه دسترسی به مدارک
محدودیت‌های آموزشی طالبان، به‌ویژه ممنوعیت تحصیل دختران در دانشگاه‌ها، پیش‌تر بخش بزرگی از نسل جوان افغانستان را از حق آموزش محروم کرده بود.
اکنون مشکلات مربوط به دریافت مدارک از دانشگاه‌های تعطیل‌شده، مانع تازه‌ای در برابر دانشجویانی ایجاد کرده است که تلاش دارند از فرصت‌های باقی‌مانده برای ادامه تحصیل استفاده کنند.
این وضعیت برای دانشجویانی که قصد مهاجرت تحصیلی دارند، پیامدهای جدی‌تری به همراه دارد؛ زیرا نداشتن ریزنمرات، گواهی تحصیلی یا مدارک رسمی دانشگاه می‌تواند روند پذیرش در مراکز آموزشی خارجی را متوقف کند.
در شرایطی که افغانستان بیش از هر زمان دیگری به نیروی متخصص، پزشک، مهندس، معلم و پژوهشگر نیاز دارد، تعطیلی مراکز آموزشی و بلاتکلیف‌ماندن مدارک دانشجویان، مسیر تربیت نیروی انسانی را با موانع بیشتری مواجه کرده است.
از سوی دیگر، تداوم فشار بر مراکز آموزشی مرتبط با جامعه شیعه، نگرانی درباره دسترسی برابر اقلیت‌های مذهبی افغانستان به آموزش عالی را افزایش داده است.
دانشجویان خواستار آن هستند که صرف‌نظر از اختلافات میان طالبان و مسئولان دانشگاه‌ها، سازوکاری فوری و شفاف برای تحویل مدارک، انتقال پرونده‌ها و تعیین وضعیت تحصیلی آنان ایجاد شود.
آنچه در این میان نباید فراموش شود، این است که حتی اگر حکومتی تصمیم به تعطیلی یک دانشگاه بگیرد، نمی‌تواند حق دانشجویان آن مرکز برای دریافت سوابق تحصیلی و ادامه آموزش را نادیده بگیرد.
دانشجویانی که هیچ نقشی در اختلافات سیاسی، مذهبی و اداری نداشته‌اند، نباید قربانی تصمیم‌هایی شوند که آینده علمی و حرفه‌ای آنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
تعطیلی دانشگاه‌ها یک تصمیم حکومتی است؛ اما محروم‌ماندن دانشجویان از مدارکی که حاصل سال‌ها تلاش و هزینه آنان است، مسئله‌ای جداگانه و نیازمند پاسخ‌گویی فوری مسئولان به شمار می‌رود.
.................................
پایان پیام/
نظر شما