به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ بحران جهانی کودهای شیمیایی در پی اختلال در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز رو به تشدید است. تنگه‌ای که پیش از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، حدود یک‌سوم عرضه جهانی کود از آن عبور می‌کرد.
براساس گزارش روزنامه «العربی الجدید»، محدودیت کشتیرانی در تنگه هرمز در کنار محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، موجب اختلال در حمل‌ونقل دریایی و افزایش هزینه تأمین کود شده است. هم‌زمان، نگرانی‌ها درباره تأثیر کمبود کود بر تصمیم‌های کشاورزان، میزان برداشت محصولات و عرضه مواد غذایی در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ میلادی افزایش یافته است.
«خورخه موریرا دا سیلوا» هماهنگ‌کننده تیم سازمان ملل متحد برای تسهیل عبور محموله‌های کود شیمیایی در حاشیه کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (کاپ ۳۱) در آنتالیا به خبرگزاری فرانسه گفت: قیمت بیشتر انواع کود از زمان آغاز محدودیت‌های تردد کشتی‌ها، ۳۰ درصد افزایش یافته است.»
او از آمریکا و ایران خواست بدون انتظار برای دستیابی به توافقی جامع با هدف پایان دادن به جنگ، اجازه عبور فوری محموله‌های کود شیمیایی را صادر کنند.
اختلال در حمل‌ونقل دریایی و کاهش صادرات کود
داده‌های منتشرشده از سوی رصدخانه سیاست‌های بین‌المللی غذا در ماه سپتامبر سال ۲۰۲۶ میلادی نشان می‌دهد که صادرات جهانی کودهای نیتروژنی در فاصله ژانویه تا ژوئن در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۲۵ میلادی، حدود ۹ درصد کاهش یافته است.
بر اساس داده‌های تجارت بین‌المللی مربوط به ۷۷ کشور واردکننده کود، صادرات عربستان سعودی ۶۳ درصد، قطر ۳۷ درصد و امارات متحده عربی ۲۹ درصد کاهش داشته است.
افزایش صادرات کود از برخی کشورهای خارج از منطقه خلیج فارس از جمله چین و آمریکا، توانسته بخشی از کمبود ایجادشده را جبران کند. اما این مسئله مانع اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل نشده است.
پیامدهای بحران تنها به کودهای آماده مصرف محدود نمانده است. چراکه تولید کودهای نیتروژنی به دسترسی به گاز طبیعی وابسته است، ماده‌ای که یکی از نهاده‌های اصلی تولید آمونیاک و اوره به شمار می‌رود.
سازمان تجارت جهانی در ماه ژوئیه اعلام کرد که از زمان آغاز جنگ در منطقه، حمل محموله‌های کود مرتبط با تنگه هرمز عملاً متوقف شده است. همچنین قیمت هر تن اوره از حدود ۴۰۰ دلار به بیش از ۸۵۰ دلار در ماه آوریل افزایش یافت و سپس در ژوئن به ۴۵۳ دلار کاهش پیدا کرد.
محدودیت‌های صادراتی اعمال‌شده از سوی کشورهای دیگر نیز به تشدید کمبود عرضه دامن زده است. برآورد سازمان تجارت جهانی نشان می‌دهد اقدامات محدودکننده تجاری ممکن است تا ۱۵ درصد از صادرات جهانی کودهای شیمیایی را تحت تأثیر قرار دهد.
تولید کود در کشورهای حوزه خلیج فارس نیز مستقیماً تحت تأثیر بحران قرار گرفته است. زیرا این بحران هم‌زمان بر فرآیند تولید و مسیرهای صادراتی فشار وارد کرده است.
قطر پس از توقف تولید گاز طبیعی مایع در ماه مارس، تولید اوره و آمونیاک را نیز متوقف کرد. همچنین شرکت‌های بزرگ تولیدکننده کود در قطر و عربستان سعودی طبق تحلیلی که مؤسسه بین‌المللی تحقیقات سیاست غذایی در ماه مارس منتشر کرد، با اعلام وضعیت فورس‌ماژور، تولید اوره را به‌طور موقت به حالت تعلیق درآوردند.
محدودیت‌های انرژی به تولیدکنندگان خارج از منطقه خلیج فارس نیز گسترش یافته است. در مصر، خبرگزاری رویترز در هشتم نوامبر به نقل از شرکت تولید کود مصر (موبکو) و شماری از مسئولان این صنعت گزارش داد که آنها از کاهش جدید ۳۳ درصدی در میزان عرضه گاز طبیعی مطلع شده‌اند.
این کاهش پس از آن صورت گرفت که پیش‌تر نیز حجم گاز اختصاص‌یافته به کارخانه‌های تولید کود ۲۰ درصد کاهش یافته بود. ادامه این روند، توانایی شرکت‌ها برای تأمین نیاز بازار داخلی و پایبندی به قراردادهای صادراتی را با تهدید جدی روبه‌رو می‌کند.
هشدار درباره پیامدهای بحران برای امنیت غذایی جهان
خطرات ناشی از کمبود کود، کشورهایی را نیز درگیر کرده است که به واردات این محصولات وابستگی بالایی دارند. به‌ویژه کشورهای آفریقایی و آسیایی که افزایش قیمت‌ها یا تأخیر در رسیدن محموله‌ها می‌تواند کشاورزان آنها را به کاهش مصرف کود در مزارع وادار کند.
دا سیلوا در این باره گفت: کشاورزان نپال گزارش داده‌اند که دیگر توانایی خرید کود را ندارند.
او همچنین به نقل از وزیر دارایی سودان اعلام کرد که قیمت مواد غذایی در این کشور طی شش ماه دو برابر شده است.
به گفته این مقام سازمان ملل، موزامبیک، کنیا، سودان، سومالی، بنگلادش و سریلانکا از جمله کشورهایی هستند که به‌شدت از پیامدهای این بحران تأثیر می‌پذیرند.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) نیز در هفتم ماه مه گذشته هشدار داده بود که کمبود کود در پی اختلال در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز، به کاهش محصولات کشاورزی و محدودتر شدن عرضه مواد غذایی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ میلادی و سراسر سال ۲۰۲۷ میلادی منجر خواهد شد.
این سازمان تأکید کرده است که حتی چند هفته تأخیر در رسیدن محموله‌های کود می‌تواند کشاورزان را به کاهش مصرف این نهاده یا صرف‌نظر کردن کامل از استفاده آن وادار کند. کشورهای واردکننده در آفریقا، آسیا و بخش‌هایی از خاورمیانه نیز بیش از سایر مناطق در معرض این خطر قرار دارند.
این مقام سازمان ملل در ارزیابی پیامدهای انسانی بحران هشدار داد که ادامه اختلال در حمل محموله‌ها و از دست رفتن فصل‌های کشت در مناطق مختلف جهان می‌تواند ۴۵ میلیون نفر را با ناامنی غذایی حاد و شدید مواجه کند و ۳۰ میلیون نفر دیگر را به زیر خط فقر بکشاند.
پیشنهاد سازمان ملل برای ایجاد کریدور ویژه انتقال کود
دا سیلوا از واشنگتن و تهران خواست مذاکرات خود را برای دستیابی به توافقی جامع ادامه دهند، اما هم‌زمان راهکاری استثنایی و موقت برای عبور محموله‌های کود شیمیایی در نظر بگیرند و اجرای آن را به نهایی شدن توافق جامع موکول نکنند.
او گفت: آنچه مورد نیاز است، عبور روزانه پنج کشتی حامل کود شیمیایی است. سازمان ملل، سازوکاری را آماده کرده که می‌تواند ظرف هفت تا ۱۰ روز به مرحله اجرا برسد. اما فعال‌سازی آن به اراده سیاسی طرف‌های ذی‌ربط نیاز دارد.
به گفته دا سیلوا، هدف از این پیشنهاد جایگزین کردن آزادی کشتیرانی یا ایجاد سازوکاری بلندمدت برای مدیریت آن نیست. بلکه هدف، تأمین یک مسیر سریع و موقت برای انتقال محموله‌های کود به کشورهای آسیب‌پذیرتر است تا زمانی که آمریکا و ایران به توافقی دست پیدا کنند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما