به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ حکمت ۳۵ نهجالبلاغه، همانند برخی دیگر از حکمتهای نقل شده در این کتاب، بخشی از وصیتنامه امام علی(ع) به فرزندش محمد بن حنفیه است. کتابهای فراوان حدیثی و تاریخی نیز این سخن را قبل و بعد از سیدرضی نقل کردهاند که به برخی از محققان در یک بررسی اجمالی تعداد این منابع را بیش از ۷۰ منبع ذکر کردهاند. برخی از منابع روایی نیز این سخنان را بخشی از «خطبه الوسیله» امام علی(ع) دانستهاند.
سیدرضی در این حکمت، از امام علی(ع) این سخنان را برگزیده و در نهجالبلاغه نقل کرده است: «وَ قَالَ علیهالسلام: مَنْ أَسْرَعَ إِلَی النَّاسِ بِمَا یَکْرَهُونَ، قَالُوا فِیهِ بِمَا لَا یَعْلَمُون. و فرمود(ع): هر که به کاری بشتابد، که مردمش ناخوش دارند، دربارهاش آن گویند که ندانند.»
هر کسی بیپروا بگوید آن سخن/ که از آن بیزار باشند انجمن
مردمان هم نسبتی بر او دهند/ که ز سقم و صحتش ناآگهند
حفظ حرمت اشخاص، حتی در زمان بیان عیوب آنان، یک ضرورت اجتماعی در سلوک اخلاقی است. «شخصیت» هر فرد در نزد او محترم است و هر شخصی که بدون رعایت آداب مناسب و بدون توجه به شرایط، در مورد دیگران سخنانی را بگوید که مورد پسند اجتماعی نیست، دیگران نیز بهعنوان یک اقدام متقابل، عیوب او را بیان کرده یا تهمتهایی را در مورد او میگویند.
مضمون این روایت در برخی سخنان دیگر از ائمه معصومین(ع) نیز نقل شده، بهعنوان نمونه در روایتی از امام سجاد(ع) آمده است: «مَنْ رَمَی النَّاسَ بِمَا فِیهِمْ رَمَوْهُ بِمَا لَیْسَ فِیهِ، کسی که عیوبی را که در مردم است به آنها نسبت دهد، اموری را به او نسبت میدهند که در او نیست.»
روشن است که هیچ انسانی خالی از عیب نیست و هر فردی اگر تمایل دارد که در مورد او سخنان نامناسب بیان نشود، باید در هنگام سخن گفتن از دیگران، رعایت جوانب مختلف را انجام دهد. هر حکومتی نیز ناچار است متناسب با ظرفیتهای اجتماعی، نسبت به تغییرات سیاسی، اقتصادی یا فرهنگی اقدام کند. اینگونه ظرفیتسازی اجتماعی، با استفاده از ابزارهای رسانهای و استفاده از فرصتهای مختلف تبلیغی، زمینهسازی اقدامات بعدی خواهد بود، آنچه که امروزه بهعنوان «مدیریت افکار عمومی» شناخته میشود.
اگر حکومتی بدون ایجاد زمینه مناسب، اقدام به تغییراتی در ساختار جامعه کند، بدون شک مورد مذمت افرادی قرار میگیرد که بیآنکه دلایل این تغییرات را بدانند، به مخالفت با آن میپردازند و این مخالفتها ممکن است به بیان تهمتهایی مانند ناتوانی در مدیریت یا ضعف در اقتدار حاکمیت منجر شود.
.................
منابع:
کتاب: پیام امام، شرح نهجالبلاغه آیتالله العظمی مکارم شیرازی
کتاب: روات و محدثین نهجالبلاغه، مرحوم استاد محمد دشتی
کتاب: فی ضلال نهجالبلاغه، علامه محمدجواد مغنیه، ترجمه: غلامحسین انصاری
کتاب: ترجمه منظوم نهجالبلاغه، امید مجد
سید علیاصغر حسینی / ابنا
................
پایان پیام
نظر شما