به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ بر اساس این گزارش، مسئله تنها درج زبان پشتو در شرایط یک فرصت شغلی نیست؛ شماری از کارکنان و مسئولان منابع انسانی می‌گویند فشار مقام‌های طالبان بر روند استخدام به اندازه‌ای رسیده که نمایندگان حکومت در برخی استان‌ها مستقیماً در کمیته‌های استخدام حضور پیدا می‌کنند و درباره انتخاب کارکنان نظر می‌دهند.
منابع رسانه‌ای مرتبط با افغانستان می‌گویند در بخش‌هایی که کارکنان مؤسسات باید با اداره‌های طالبان ارتباط مستقیم داشته باشند، نامزدهای غیرپشتوزبان شانس کمتری دارند؛ مگر آنکه تسلط کامل به زبان پشتو داشته باشند.
به گفته این منابع، استدلالی که در داخل برخی مؤسسات مطرح می‌شود این است که حضور یک کارمند غیرپشتوزبان می‌تواند روند تأیید پروژه، امضای تفاهم‌نامه، صدور مجوز کار، دریافت روادید و دیگر امور اداری را دشوار کند.
نتیجه این وضعیت، به روایت کارکنان، آن است که یک فشار سیاسی و اداری کم‌کم به معیار استخدام تبدیل شده است.
وقتی «هماهنگی با طالبان» به فیلتر استخدام تبدیل می‌شود
یک منبع شاغل در یکی از مؤسسات خارجی گفته است فشار موجود بیش از همه در سمت‌هایی دیده می‌شود که نیازمند ارتباط با وزارتخانه‌ها و ادارات محلی طالبان است.
او می‌گوید اگر مسئول هماهنگی یک مؤسسه پشتوزبان نباشد، ممکن است برخی امور اداری ماه‌ها به تأخیر بیفتد؛ از تأیید اجرای پروژه‌ها گرفته تا تعیین محل پروژه، طی مراحل تفاهم‌نامه‌ها و صدور مجوزهای کاری.
منابع همچنین مدعی‌اند در بسیاری از استان‌ها کمیته‌هایی با حضور نمایندگان والی طالبان، دستگاه اطلاعاتی، اداره‌های بخشی و ریاست اقتصاد ایجاد شده‌اند که در روند استخدام مؤسسات نقش ایفا می‌کنند.
این بخش از گزارش با اسناد مستقل پیشین نیز همخوانی دارد.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل پیش‌تر اعلام کرده بود گزارش‌های فزاینده‌ای دریافت کرده که مقام‌های استانی طالبان خواهان دسترسی به اطلاعات کارکنان و حضور در پنل‌های استخدام کارکنان ملی مؤسسات شده‌اند. تنها در ژانویه ۲۰۲۴، ۲۱ مورد مرتبط با درخواست اطلاعات کارکنان و دخالت در این حوزه ثبت شده بود.
مقام‌های سازمان ملل نیز پیش‌تر دخالت در انتخاب کارکنان و دریافت‌کنندگان کمک را از موانعی دانسته‌اند که استقلال و بی‌طرفی فعالیت‌های بشردوستانه را تضعیف می‌کند.
«از میان بیش از ۲۰۰ نفر، ۹۹ درصد پشتوزبان استخدام شدند»
یکی از تکان‌دهنده‌ترین روایت‌های منتشرشده مربوط به مسئول منابع انسانی یکی از مؤسسات است.
او مدعی شده پیش از آغاز روند استخدام، به وی به‌صورت شفاهی فشار وارد شده بود که افراد پشتون را برای بیشتر سمت‌ها انتخاب کند.
این مسئول منابع انسانی گفته است: «در روند استخدام کارمندان، بالای من فشار می‌آوردند که باید افراد پشتون را استخدام کنم و به‌صورت زبانی و شفاهی به من هشدار داده بودند.»
به روایت او، از میان بیش از ۲۰۰ فرد استخدام‌شده، حدود ۹۹ درصد پشتوزبان بوده‌اند و تنها برای بخش امنیتی یک فرد فارسی‌زبان انتخاب شده است.
او همچنین گفته حتی حضور دو عضو خارجی در کمیته استخدام نیز مانع این فشارها نشده است.
این ارقام روایت یک منبع ناشناس است و امکان بررسی مستقل فهرست کارکنان آن مؤسسه وجود ندارد؛ اما اگر این روایت درست باشد، مسئله دیگر صرفاً «نیاز شغلی به زبان پشتو» نیست و به بحث تبعیض در فرصت‌های شغلی نزدیک می‌شود.
امتحان استخدام یا امتحان زبان پشتو؟
منابع می‌گویند این روند حتی وارد آزمون‌های استخدامی نیز شده است.
به گفته یکی از کارکنان مؤسسات، در برخی آزمون‌ها یک یا دو سؤال الزاماً به زبان پشتو طرح می‌شود و از نامزد استخدام خواسته می‌شود متن انگلیسی را به پشتو ترجمه کند یا نامه‌ای اداری به این زبان بنویسد.
به ادعای این منبع، حتی اگر متقاضی در سایر بخش‌های آزمون نمره بالایی کسب کند، ضعف در زبان پشتو می‌تواند به حذف او منجر شود.
البته دانستن پشتو برای بسیاری از مشاغلی که مستلزم فعالیت در مناطق پشتوزبان یا ارتباط با مقام‌های محلی است، می‌تواند یک مهارت شغلی واقعی باشد. مسئله مورد اعتراض منابع، تبدیل این نیاز موردی به فیلتری فراگیر و سپس ترجیح قومی افراد است.
برخی آگهی‌های استخدام فعلی مؤسسات نیز تسلط هم‌زمان به فارسی، پشتو و انگلیسی را به‌عنوان شرط شغلی درج می‌کنند؛ بنابراین صرف وجود شرط زبان پشتو به‌تنهایی اثبات‌کننده تبعیض قومی نیست.
آنچه گزارش تازه را حساس می‌کند، ادعای منابع درباره اولویت‌دادن به فرد پشتون حتی در میان نامزدهای واجد شرایط و فشار بیرونی بر مسئولان منابع انسانی است.
طالبان پشت در مؤسسات نمانده‌اند
دخالت طالبان در استخدام مؤسسات موضوع کاملاً تازه‌ای نیست.
گزارش‌های مستقل پیشین نیز نمونه‌هایی ثبت کرده‌اند که مقام‌های طالبان از مؤسسات خواسته‌اند افراد مورد نظر حکومت را استخدام کنند. در یک بررسی درباره نحوه توزیع کمک‌ها در افغانستان، مسئولان چند مؤسسه از فشار برای استخدام افراد وابسته یا معرفی‌شده از سوی طالبان سخن گفته‌اند و حتی نمونه‌هایی از تفاهم‌نامه‌هایی ثبت شده که برای نمایندگان طالبان در روند استخدام نقش در نظر گرفته بود.
سازمان ملل نیز در نشست‌های رسمی شورای امنیت از تلاش برای اثرگذاری بر انتخاب کارکنان و قراردادها سخن گفته و تأکید کرده است که نهادهای بشردوستانه نباید مداخله در استخدام، حقوق کارکنان یا انتخاب دریافت‌کنندگان کمک را بپذیرند.
بنابراین، اصل دخالت حکومت طالبان در امور منابع انسانی مؤسسات مستند است؛ اما ادعای تازه مبنی بر اینکه این دخالت به شکل سازمان‌یافته برای ترجیح پشتوزبان‌ها یا پشتون‌ها اعمال می‌شود، عمدتاً بر شهادت کارکنان و منابع ناشناس استوار است و هنوز یک دستورالعمل سراسری رسمی برای آن منتشر نشده است.
از «بی‌طرفی» روی کاغذ تا تبعیض در عمل؟
تناقض اصلی همین‌جاست.
مؤسسات بین‌المللی معمولاً در سیاست‌های استخدامی خود از عدم تبعیض بر مبنای قومیت، زبان، مذهب و منطقه سخن می‌گویند؛ اما کارکنانی که با رسانه‌های مرتبط با افغانستان گفت‌وگو کرده‌اند، می‌گویند فشارهای حکومت طالبان عملاً برخی از این نهادها را وادار کرده میان اصول خود و ادامه فعالیت در افغانستان یکی را انتخاب کنند.
یکی از کارکنان گفته است این روند «با اصول و مقررات کاری مؤسسات بین‌المللی در تضاد» است و ادامه آن می‌تواند تبعیض قومی و زبانی را از یک رفتار موردی به روالی عادی تبدیل کند.
نگرانی بزرگ‌تر آن است که چنین روندی به مرور نیروهای متخصص فارسی‌زبان، هزاره، تاجیک، ازبک و دیگر گروه‌ها را از فرصت‌های شغلی در بخش بین‌المللی نیز کنار بزند؛ بخشی که دست‌کم روی کاغذ قرار است استخدام در آن بر اساس تخصص و رقابت انجام شود، نه قوم و زبان.
وقتی «زبان تفاهم» به زبان حذف تبدیل می‌شود
دانستن زبان‌های ملی افغانستان یک توانایی حرفه‌ای مهم است و در بسیاری از مشاغل می‌تواند کاملاً مرتبط با وظیفه باشد.
اما مرز روشنی میان «نیاز حرفه‌ای به دانستن پشتو» و «ترجیح فرد به دلیل قومیت و زبان مادری» وجود دارد.
گزارش تازه مدعی است این مرز در برخی مؤسسات در حال محوشدن است؛ تا جایی که کارمند غیرپشتوزبان نه به دلیل ضعف تخصصی، بلکه به این دلیل کنار گذاشته می‌شود که شاید نتواند رضایت مقام طالبان را جلب کند.
اگر این الگو تثبیت شود، ماجرا دیگر فقط درباره زبان یک آزمون استخدامی نیست؛ فشار حکومتی می‌تواند تبعیضی را که باید پشت در مؤسسات بین‌المللی متوقف شود، مستقیماً وارد اتاق استخدام آنها کند.
....................................
پایان پیام/
نظر شما