به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ هم‌زمان با ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) و هفته کتاب و کتاب‌خوانی، جمعی از طلاب و اساتید مقاطع سطح دو و سه مدرسه علمیه خواهران کوثر تهران با حضور در خبرگزاری بین‌المللی ابنا، از بخش‌های مختلف این رسانه بازدید کردند. در ادامه این بازدید، نشستی تخصصی با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مهدی فرمانیان، عضو هیأت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، رئیس دانشکده مذاهب اسلامی و عضو پیوسته انجمن ادیان و مذاهب حوزه برگزار شد.
وی با بیان اینکه مجمع جهانی اهل‌بیت (ع) در سال ۱۳۶۹ به پیشنهاد آیت‌الله شهید حکیم و با دستور حضرت امام خمینی (ره) تأسیس شد، تصریح کرد: «وظیفه اصلی و ذاتی این مجمع، ایجاد انسجام، مدیریت و حمایت معنوی از شیعیان سراسر جهان است. در همین راستا، از میان بیش از ۵۰ هزار طلبه و فارغ‌التحصیل جامعه‌المصطفی در ایران و ۷۵ کشور جهان، حدود ۴ هزار مبلغ برجسته به‌صورت مستقیم زیر پوشش حمایت‌های معنوی و محتوایی مجمع قرار دارند.»
حجت‌الاسلام فرمانیان در ادامه بیان داشت: «مجمع جهانی اهل‌بیت (ع) در طول سه دهه گذشته بیش از ۲۰۰۰ عنوان کتاب ارزشمند از علمای متقدم و متأخر شیعه همچون امام خمینی(ره)، رهبر معظم انقلاب، آیت‌الله مصباح یزدی و علامه جوادی آملی را به ۵۸ زبان زنده دنیا ترجمه و منتشر کرده است.» رئیس دانشکده مذاهب اسلامی با اشاره به فعالیت خبرگزاری بین‌المللی ابنا افزود: «این خبرگزاری با کادری مخلص اما محدود، اخبار و معارف اهل‌بیت (ع) را به ۲۷ زبان منتشر می‌کند و رسالت اصلی آن انعکاس صدای شیعیان مظلوم جهان و انتقال دیدگاه‌های آنان به مراجع و مسئولان است. همچنین دانشنامه اینترنتی "ویکی‌شیعه" وابسته به مجمع، به ۲۲ زبان دنیا با تکیه بر منابع دست‌اول و تولید محتوای معتبر علمی بدون کپی‌برداری فعال است که مورد تمجید شخصیت‌هایی چون آیت‌الله اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه نیز قرار گرفته است.»
نگاهی به جغرافیای کلان تشیع؛ وجود ۳۴۶ میلیون شیعه در ۱۴۰ کشور جهان
عضو هیأت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در بخش دیگری از سخنان خود به ارزیابی‌های آماری مجمع جهانی اهل‌بیت (ع) پرداخت و اظهار داشت: «طبق آخرین بررسی‌های دقیق آماری در سال ۱۴۰۱، در حال حاضر ۳۴۶ میلیون شیعه از مجموع فرقه‌های مختلف (اثناعشری، اسماعیلیه، زیدیه، علویان و...) در بیش از ۱۴۰ کشور جهان زندگی می‌کنند.» وی با بیان اینکه بخش اعظم این جمعیت را شیعیان اثناعشری تشکیل می‌دهند، تصریح کرد: «جمعیت شیعیان ۱۲ امامی در سطح جهان بین ۲۸۰ تا ۳۰۰ میلیون نفر برآورد می‌شود که بزرگ‌ترین تجمعات جمعیتی آنان در کشور ایران و کشورهای همجوار قرار دارد.»
حجت‌الاسلام فرمانیان در تشریح پراکندگی جغرافیایی شیعیان ۱۲ امامی خاطرنشان کرد: «در ایران از مجموع جمعیت حدود ۸۸ میلیونی، با کسر حدود ۱۲ میلیون نفر از هم‌وطنان اهل‌سنت، بالغ بر ۷۵ میلیون نفر شیعه (در طیف‌های مختلف فکری و اجتماعی) حضور دارند.
پس از ایران، بیشترین جمعیت شیعیان متعلق به کشورهای پاکستان و هند است که در هر یک از آن‌ها حدود ۴۰ میلیون شیعه زندگی می‌کنند.»
وی در ادامه یادآور شد: «کشور عراق با حدود ۲۰ میلیون، افغانستان با ۷ تا ۸ میلیون و آذربایجان با ۹ تا ۱۰ میلیون شیعه در رتبه‌های بعدی قرار دارند؛ البته تنها در چهار کشور ایران، عراق، آذربایجان و بحرین، شیعیان اکثریت جمعیت را تشکیل می‌دهند و در سایر اقصی نقاط جهان، شیعیان در اقلیت جمعیتی به‌سر می‌برند.»
تحلیل مذهب اسماعیلیه و رد شایعات درباره عدم احترام آنان به اهل‌بیت (ع)
رئیس دانشکده مذاهب اسلامی قم در ادامه نشست به بررسی وضعیت اسماعیلیه پرداخت و گفت: «جمعیت پیروان مذهب اسماعیلیه در جهان بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون نفر برآورد می‌شود که در حدود ۳۰ کشور به صورت اقلیت پراکنده‌اند و بیشترین تراکم آنان در کشور هند و ولایت گجرات است.»
وی با بیان اینکه اسماعیلیه به دو شاخه اصلی "نزاریان" (آقاخانی‌ها) و "بهره‌های طیبی" تقسیم می‌شوند، تصریح کرد: «نزاریان که حدود ۵۰ هزار نفر از آنان نیز در مناطقی از ایران (مانند شهربابک و قهستان خراسان جنوبی) حضور دارند، متأسفانه تحت تأثیر گرایش‌های سکولار غربی قرار گرفته و مقر امامت آنان در لیسبون پرتغال قرار دارد؛ اما شاخه بهره‌های طیبی مردمی بسیار شریعت‌مدار و اهل نماز و روزه هستند»
حجت‌الاسلام فرمانیان با نقد جدی برخی شایعات بی‌اساس درباره اسماعیلیه اظهار داشت: «این ادعا که اسماعیلیان به امام رضا (ع) یا امام موسی کاظم (ع) توهین می‌کنند کاملاً نادرست و زاییده ترفندهای استعماری برای ایجاد تفرقه است.»
وی در اثبات این مطلب یادآور شد: «حدود ۸۰ سال پیش رئیس بهره‌های طیبی ضریح شش‌گوشه سابق امام حسین (ع) را ساخت؛ همچنین بیش از یک قرن پیش مادر آقاخان سوم موتور برقی برای تأمین روشنایی حرم مطهر امام رضا (ع) خریداری کرد که در باغ رضوان نصب شد. علاوه بر این، رهبر اسماعیلیان ایران شخصاً تصریح کرده که همواره به زیارت حرم حضرت علی بن موسی الرضا (ع) مشرف می‌شود.»
زیدیه یمن و نقش انصارالله در جبهه مقاومت اسلامی
عضو پیوسته انجمن ادیان و مذاهب حوزه در ادامه به بررسی مذهب زیدیه در کشور یمن پرداخت و اذعان داشت: «از جمعیت ۳۰ میلیونی یمن، حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد (یعنی بین ۱۲ تا ۱۳ میلیون نفر) زیدی‌مذهب هستند.» وی با تشریح مبانی کلامی زیدیه بیان داشت: «زیدیان در سه امام نخست (حضرت علی، امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام) با ما مشترکند و نص و عصمت را منحصر در این سه امام می‌دانند؛ اما معتقدند پس از امام حسین (ع)، هر فرد فاطمی از نسل حسنین که قیام کند و شروط لازم را داشته باشد، امام خواهد بود.»
حجت‌الاسلام فرمانیان با اشاره به خاستگاه جنبش انصارالله (حوثی‌ها) تشریح کرد: «جنبش حوثی‌ها از دل طیف زیدیان اهل‌بیتی برآمد اما یک ویژگی منحصربه‌فرد داشت و آن تأثیرپذیری شدید و عمیق از اندیشه‌های امام خمینی (ره) بود.»
وی با بیان اینکه امروز حدود ۴ میلیون نفر از مردم یمن به‌طور مستقیم از جریان حوثی‌ها حمایت می‌کنند، به خاطره‌ای از سردار شهید حاج قاسم سلیمانی اشاره کرد و گفت: «در نخستین مذاکرات، رهبر انصارالله عبدالملک الحوثی شرط کرد که ایران درصدد شیعه اثناعشری کردن زیدی‌ها برنیاید و حاج قاسم نیز با احترام به استقلال مذهبی آنان این شرط را پذیرفت؛ چرا که ما در جبهه مقاومت دارای وحدت هدف، وحدت آرمان و وحدت در برابر دشمن مشترک هستیم.»
سیر تاریخی تحولات فکری زیدیه و جایگاه روایی زید بن علی (ع)
عضو هیأت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه به بررسی دیدگاه‌های کلامی زیدیه نسبت به خلفا پرداخت و اظهار داشت: «بر خلاف جارودیان نخستین که خلفا را گناه‌کار می‌دانستند، در یک سیر تاریخی ۷۰۰ تا ۸۰۰ ساله، حدود ۶۰ درصد از زیدیان اهل‌بیتی امروزی برخلاف گذشته معتقدند خلفا در عدم واگذاری خلافت دچار "خطا" و اشتباه در تشخیص شده‌اند نه "گناه"؛ از این رو آنان کلمات غدیر را ارشادی تلقی کرده و از لعن پرهیز می‌کنند.»
وی همچنین با تبیین جایگاه زید بن علی (ع) در کلام شیعه اثناعشری خاطرنشان کرد: «بر اساس روایت معتبری از امام رضا (ع) در پاسخ به مأمون عباسی که توسط شیخ صدوق حاکم بر سایر روایات گردید، زید بن علی شخصی صالح و والامقام شناخته می‌شود که اگر به حکومت می‌رسید حق را به صاحبش بازمی‌گرداند].»
حجت‌الاسلام فرمانیان در ادامه به تشریح وضعیت علویان ترکیه پرداخت و گفت: «در ترکیه بین ۱۴ تا ۳۰ میلیون علوی وجود دارد که پیروان تاریخی شاه اسماعیل صفوی بوده‌اند و بر اثر مظالم عثمانی‌ها از رفتارهای ظاهری شریعت مانند مسجد و نماز فاصله گرفته‌اند، اما ارادت عمیقی به حضرت علی (ع)، امام حسین (ع) و اهل‌بیت (ع) دارند.»
علویان ترکیه و سوریه؛ از تعبیر «ایتام آل‌محمد» تا تفاوت‌های فکری
رئیس دانشکده مذاهب اسلامی با اشاره به دیدگاه بزرگانی چون امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب درباره علویان ترکیه تصریح کرد: «بزرگان ما از این جمعیت چند میلیونی با عنوان "ایتام آل‌محمد (ص)" یاد کرده‌اند که باید با محبت، تعامل و آموزش معارف اهل‌بیت (ع) با آنان برخورد کرد.»
وی با اشاره به علت احترام علویان ترکیه به آتاتورک افزود: «علویان ترکیه آتاتورک را عامل نجات خود از فشار و ظلم عثمانی‌های اهل‌سنت می‌دانند و از این رو تصاویر او را در کنار تصاویر حضرت امیر (ع) در جم‌خانه‌های خود می‌آویزند که فهم این بستر فرهنگی در تعاملات بسیار حائز اهمیت است.»
وی در ادامه با تبیین تفاوت علویان سوریه با علویان ترکیه اظهار داشت: «علویان سوریه (یا نصیریه) جمعیتی حدود ۳ میلیون نفری در حاشیه مدیترانه (لاذقیه و طرطوس) هستند که از نظر فکری، لغوی و تاریخی کاملاً مجزا از علویان ترکیه‌اند و دارای رویکردهای خاص غلوآمیز تاریخی می‌باشند.»
دکتر فرمانیان با معرفی کتاب‌های تخصصی نوشته‌شده در این حوزه، بر ضرورت مطالعه عمیق و علمی برای درک تفاوت‌های ریز ساختاری فرقه‌های شیعی تأکید کرد.
لزوم تفکیک میان عرصه نظر و میدان؛ تقریب درون‌شیعی به عنوان راهبرد کلان
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مهدی فرمانیان در پایان سخنان خود با جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، بر لزوم اتخاذ «راهبرد فرصت‌محور» در مواجهه با تمامی فرقه‌های تشیع تأکید ورزید و تصریح کرد: «اگر ما مدعی و خواستار تقریب با اهل‌سنت هستیم، به طریق اولی باید تقریب با فرقه‌های مختلف شیعه را در اولویت قرار دهیم. باید میان بحث‌های علمی و فقهی در کتاب‌ها با رفتار عملی در عرصه میدان تفکیک قائل شویم؛ چرا که دامن زدن به اختلافات علمی در عرصه عمومی جز سود رساندن به دشمنان و برهم زدن وحدت اسلامی نفعی ندارد.»
وی همچنین با اشاره‌ای کوتاه به مذهب اباضیه در عمان، آنان را شاخه‌ای معتدل از خوارج دانست که همواره مناسبات حسنه و مسالمت‌آمیزی با جمهوری اسلامی ایران داشته‌اند.
...............
پایان پیام
نظر شما