به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ خطبه «وسیله» از بلندترین خطبههای نقل شده از امام علی(ع) است که براساس برخی از منابع روایی، بهعنوان اولین خطبه بعد از رحلت رسول خدا(ص) توسط امام علی(ع) بیان شده است. این خطبه حاوی مطالب مختلف اخلاقی و اعتقادی همچنین موضوع غصب حکومت اسلامی است. متن کامل این خطبه در «روضه کافی» نقل شده و کتابهای دیگر مانند «امالی شیخ صدوق» و « تحف العقول» بخشهایی از آن را نقل کردهاند.
در این خطبه حدود نود جمله حاوی توصیههای اخلاقی وجود دارد که سید رضی، تلاش کرده برخی از این جملات را در بخش حکمتهای نهجالبلاغه نقل کند.
حکمت ۳۴ نهجالبلاغه نیز بخشی از همین خطبه است: «أَشْرَفُ الْغِنَی تَرْکُ الْمُنَی، برترین غنا و بینیازی، ترک آرزوهاست». البته این سخن امیرالمومنین(ع) بهعنوان بخشی از حکمت ۲۱۱ نیز دوباره نقل شده است.
انسانها بدون داشتن امید و آرزو، تمایل به هیچ اقدامی نخواهد داشت و در وادی یاس و افسردگی قرار میگیرند، بنابراین نمیتوان پذیرفت که «ترک همه آرزوها» هدف این سخن امیرمومنان(ع) باشد، اما توجه افراطی به آرزوهای بزرگ بهویژه آرزوهای مادی و دنیایی، آدمی را از رسیدن به تعالی روحی و توجه به آخرت و لقای الهی دور میکند و این بزرگترین خسران در زندگی انسان است.
از سوی دیگر، انسان که همه هدف خویش را صرف رسیدن به آرزوهای دنیایی خویش میکند، برای رسیدن به آنها، تمامی توان خویش را صرف کرده و در بسیاری از مواقع، نیازمند دیگران میشود که این نیاز، او را به ذلت میکشاند. بنابراین مدیریت آرزوها و تناسب میان آرزوهای دنیوی و درخواست معنوی، از مهمترین موضوعاتی است که انسان باید در طول حیات خویش به آنها توجه داشته باشد.
در میان سخنان نقل شده از امیرالمومنین(ع) در کتاب شریف نهجالبلاغه، هم آرزوهای طولانی مورد مذمت قرار گرفته و هم آمال شایسته، تقدیر شده است. بهعنوان نمونه ایشان در خطبه ۸۶، آرزوها را از بینبرنده عقل و تدبیر و عاملی برای فراموشی یاد خداوند معرفی میکند: «وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَلْأَمَلَ یُسْهِی اَلْعَقْلَ، وَ یُنْسِی اَلذِّکْرَ» و این در حالی است که در خطبه ۱۲، افرادی را که در طول تاریخ، آرزوی نبرد با دشمنان اسلام تحت پرچم امامت ایشان را داشتند مورد تمجید قرار میدهد.
موضوع انواع آرزوها و آثار امیدهای نیکو و آفات زیادهخواهی در آرزوهای دنیایی، همچنین آرزوهای والدین برای فرزندان و تاکید بر لزوم برآورده آرزوهای مردم توسط حاکمان و حتی بیان آرزوهای ایشان در قالب دعاهای متنوع از موضوعاتی که در نهجالبلاغه بارها به آن تاکید شده است.
سید علی اصغر حسینی/ابنا
---
پایان پیام
نظر شما