چند هزار داعشی عراقی، همچنان در زندان‌های سوریه/ بغداد هزاران غیرعراقی را می‌پذیرد، اما اتباع خود را تدریجی تحویل می‌گیرد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ در حالی که عراق هزاران عضو غیرعراقی داعش را از سوریه تحویل گرفته است، هزاران تبعه عراقی این گروه همچنان در زندان‌های شمال شرق سوریه نگهداری می‌شوند؛ موضوعی که به گفته منابع امنیتی ناشی از پیچیدگی‌های امنیتی، حقوقی و اولویت‌های عملیاتی ائتلاف بین‌المللی است.

بی‌اعتمادی امنیتی عامل اصلی

یک مشاور امنیتی عراقی اعلام کرد که علت اصلی تفاوت میان انتقال زندانیان، «عامل اعتماد امنیتی» است؛ زیرا ایالات متحده اجازه مداخله مستقیم دولت جدید سوریه در پرونده زندانیان را نداده است؛ به‌ویژه پس از کشته شدن سه فرمانده آمریکایی در بادیه تدمر.

به گفته این مقام، نگرانی‌ها تنها به توان لجستیکی محدود نیست، بلکه احتمال وجود هواداران داعش در برخی واحدهای نظامی سوریه نیز مطرح است؛ امری که خطر فرار یا تبانی را افزایش می‌دهد و نگهداری زندانیان سوری در داخل سوریه را پرریسک می‌کند.

همچنین فروپاشی نسبی برخی مواضع نیروهای دموکراتیک سوریه در حوزه فرات و ادغام گروه‌های مسلح در ساختار نظامی جدید، باعث شده محیط امنیتی منطقه برای مدیریت این پرونده پیچیده کافی تلقی نشود.

آمار: ۳ هزار عراقی هنوز در سوریه

بر اساس داده‌های وزارت دادگستری عراق، مجموع زندانیان منتقل‌شده از سوریه به عراق ۵۷۰۳ نفر از ۶۱ کشور بوده‌اند:

• ۳۵۴۳ سوری (بیشترین تعداد)

• ۴۶۷ عراقی

• ۹۸۳ تبعه خارجی

• ۴۲۵۳ عرب

این در حالی است که برآوردهای پیشین از وجود بیش از ۳۰۰۰ عضو عراقی داعش در زندان‌های شمال شرق سوریه حکایت داشت.

گزارش سال ۲۰۲۳ اندیشکده آمریکایی «رَند» نیز تأیید کرده بود حدود ۱۰ هزار جنگجوی داعش نزد نیروهای دموکراتیک سوریه نگهداری می‌شوند که عراقی‌ها یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های ملیتی را تشکیل می‌دهند.

پیچیدگی‌های حقوقی و هویتی

یک پژوهشگر مسائل امنیتی توضیح داد عدم تحویل فوری همه زندانیان عراقی به معنای رها کردن آنان نیست، بلکه ناشی از مشکلات حقوقی است؛ زیرا بسیاری از اعضای داعش از نام‌های مستعار یا مدارک جعلی استفاده کرده‌اند.

فرآیند تطبیق بیومتریک و بررسی پایگاه‌های داده نیازمند همکاری چندین نهاد امنیتی و قضایی است؛ به‌ویژه آنکه برخی متهم به ارتکاب جرم در خاک سوریه هستند و پیش از انتقال باید تحقیقات اولیه انجام شود.

اولویت‌های عملیاتی ائتلاف

به گفته کارشناسان، «ائتلاف بین المللی» ابتدا زندانیانی را منتقل کرده که احتمال فرار یا بازگشت آنان به محیط اجتماعی‌شان بیشتر بوده است؛ در حالی که اتباع عراقی در چارچوب جدول زمانی تدریجی و متناسب با ظرفیت دستگاه قضایی عراق تحویل داده می‌شوند.

عراق برای این منظور زندان مرکزی کرخ را آماده کرده و تیم مشترک اطلاعاتی ـ قضایی برای بازجویی و تشکیل پرونده‌ها تشکیل داده است. مدت تحقیقات بین ۴ تا ۶ ماه طول می‌کشد و برخی پرونده‌ها شامل اتهامات نسل‌کشی و استفاده از سلاح شیمیایی است.

باقی ماندن هزاران داعشی عراقی در سوریه نه یک تصمیم سیاسی، بلکه نتیجه مجموعه‌ای از عوامل شامل بی‌اعتمادی امنیتی، پیچیدگی‌های شناسایی هویتی، جرائم ارتکابی در خاک سوریه و محدودیت ظرفیت قضایی عراق است؛ در حالی که روند انتقال آنان به‌صورت مرحله‌ای ادامه دارد.

.....

پایان پیام/