به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی پس از بحران تنگه هرمز شش برابر شده و سهم آن از ارزش هر بشکه نفت خام از ۳۰ درصد فراتر رفته است. هم‌زمان، نزدیک به یک میلیارد بشکه از ذخایر جهانی برداشت شده و کمبود گاز و سوخت در دنیا، شدت گرفته است. وضعیتی که پیامدهای سنگینی برای تجارت کشورهای خلیج فارس و اقتصاد این منطقه به همراه دارد. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که نفتکش‌ها پی‌درپی دچار آتش‌سوزی و انفجار می‌شوند. حوادثی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران می‌گوید در نتیجه برخورد این شناورها با مین‌های تنگه هرمز رخ داده است.
براساس گزارش روزنامه «العربی الجدید»، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، شامگاه شنبه اعلام کرد دو نفتکش متخلف یکی در منطقه شرق تنگه هرمز و دیگری در داخل این تنگه با مین برخورد کرده‌اند و پس از تلاش برای عبور از مسیری غیرمجاز در آب‌های تنگه هرمز، متوقف شده‌اند.
موج پیاپی حملات دریایی در هفته نخست ماه نوامبر جاری به کشته‌شدن دو ملوان منجر شد. این حوادث پس از حمله به نفتکش «فیلوس سفایر» در چهارم نوامبر و کشته‌شدن یک ملوان هندی در دو روز پیش از آن، در نزدیکی سواحل عمان، رخ داد. بر اساس گزارش ششم نوامبر مؤسسه «آرگوس مدیا» (Argus Media)، فعال در زمینه بازارهای انرژی و حمل‌ونقل کالا، در مجموع طی یک هفته ۱۱ حمله انجام شد که سه کشتی را غرق کرد.
این حملات هم‌زمان با هدف قرار گرفتن جزیره قشم ایران در تنگه هرمز بود. نیروهای آمریکایی ششم نوامبر و پس از سرنگونی یک پهپاد MQ-1 از سوی سپاه پاسداران، حملاتی محدود به مواضع پدافند هوایی این جزیره انجام دادند.
در پی این تحولات، هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی بار دیگر افزایش یافت و به ۳۰ درصد ارزش محموله رسید. این رقم در گزارشی که سوم نوامبر از سوی نشریه تخصصی کشتیرانی و تجارت دریایی «لویدز لیست» (Lloyd's List) منتشر شد، اعلام شده است.
روی‌گردانی خدمه کشتی‌ها از مسیرهای پرخطر
این تحولات خونین بر تجارت جهانی سایه انداخته است. زیرا هرگونه تردید امنیتی درباره انتقال انرژی و زنجیره‌های تأمین، هزینه‌های بیمه و عبور کشتی‌ها را چند برابر می‌کند و به افزایش شدید قیمت‌ها می‌انجامد. این وضعیت همچنین بر جابه‌جایی نیروی انسانی و تمایل افراد به کار در محیط‌های پرخطر تأثیر منفی می‌گذارد. به‌ویژه در مناطقی مانند تنگه هرمز، دریای عرب و تنگه باب‌المندب که اکنون به کانون خطرات عمده ژئوپلیتیکی تبدیل شده‌اند.
«رائد المصری» کارشناس اقتصاد سیاسی در گفت‌وگو با روزنامه «العربی الجدید» با بیان این نکات، تأکید کرد که پیامدهای این وضعیت تنها به حمل‌ونقل کالا محدود نمی‌شود و ابعاد گسترده‌تری از فعالیت‌های اقتصادی را در بر می‌گیرد.
ابعاد این بحران را می‌توان در گرفتار ماندن هزاران ملوان در منطقه تنگه هرمز مشاهده کرد. منطقه‌ای که به محدوده‌ای جنگی و خطرناک تبدیل شده است. خدمه کشتی‌ها با شرایط دشوار زندگی و کار و تأخیر در پرداخت دستمزدهای خود روبه‌رو هستند و تهدید مداوم حملات نیز بر مشکلاتشان افزوده است. در عین حال، هیچ برنامه زمانی مشخصی برای تخلیه و انتقال آنان اعلام نشده است. این موارد در گزارشی که ششم نوامبر در پایگاه تخصصی اخبار کشتیرانی و بنادر «د مریتایم گزت» (The Maritime Gazette) منتشر شد، آمده است.
در مواجهه با این موانع، جهان ناچار است برای عبور از بحران به دنبال تعریف‌های جدید و مسیرهای جایگزین باشد. باری که در درجه نخست بر دوش کشورهای خلیج فارس به‌عنوان بزرگ‌ترین صادرکنندگان انرژی، قرار می‌گیرد.
المصری توضیح می‌دهد که عبور پنهانی کشتی‌ها و خاموش کردن دستگاه‌های شناسایی خودکار، خطرات بزرگی از جمله برخورد با مین، دزدی دریایی و گم‌شدن در اقیانوس‌ها را به همراه دارد. به گفته او، تنها راه اجتناب از این خطرات، هماهنگی امنیتی روشن با ایران است، زیرا این کشور عملاً طرف مسلط بر تنگه هرمز به شمار می‌رود.
به باور این کارشناس، ریشه این بن‌بست به سیاست‌های آمریکا بازمی‌گردد که آتش جنگ در منطقه را شعله‌ور کرد و زنجیره‌های تأمین و انرژی را با اختلال مواجه ساخت. این وضعیت امنیت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را مستقیماً در معرض تهدید قرار داده است و بازنگری فراگیر در محاسبات منطقه‌ای را ضروری می‌کند. بازنگری که ثبات، رونق اقتصادی، سرمایه‌گذاری‌ها، بانک‌ها و بورس‌ها را نیز در بر بگیرد، چراکه امنیت انرژی جهانی پیوندی تنگاتنگ با تنش‌های بین‌المللی دارد.
تلاش کشورهای خلیج فارس برای مهار تنش با ایران
نگرانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از پیامدهای تشدید تنش‌ها در افزایش تلاش‌های میانجی‌گرانه برای جلوگیری از وقوع جنگی فراگیر بازتاب یافته است. این تحرکات پس از حملات آمریکا به سامانه‌های موشکی در جزیره قشم در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، شدت گرفت.
در همین حال، تهران بر هفت شرط خود از جمله لغو تحریم‌های نفتی و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده برای بازگشایی تنگه هرمز پافشاری کرد. روزنامه «گاردین» در گزارشی که سوم نوامبر منتشر کرد، این موضوع را مطرح کرده است.
المصری معتقد است در شرایطی که چالش‌های منطقه‌ای به یکدیگر گره خورده‌اند، دستیابی به تفاهم با ایران ضرورتی اجتناب‌ناپذیر و نه گزینه‌ای فرعی است. به گفته او، چنین تفاهمی برای ترسیم مسیرهای تولید جهانی و تأمین امنیت زنجیره‌های تأمین دریایی اهمیت دارد.
او همچنین تأکید می‌کند که اتخاذ سیاست‌های بی‌طرفانه و دوری از صف‌بندی‌های بین‌المللی می‌تواند راهکاری برای حفاظت از جوامع کشورهای خلیج فارس و تضمین تداوم جریان ایمن و کارآمد انرژی باشد.
گسترش فهرست سیاه کشتی‌ها
در مقابل، ایران راهبردی مبتنی بر تشدید فشارها را دنبال می‌کند. عناصر اصلی این راهبرد شامل بستن تنگه هرمز و افزایش هزینه تلاش برای عبور بدون هماهنگی با تهران است. اقدامی که با هدف بالا بردن هزینه جنگ مستقیم برای آمریکا و رژیم صهیونیستی و تحمیل پیامدهای اقتصادی سنگین آن به سراسر جهان حتی کشورهایی که در این درگیری مشارکت ندارند، صورت می‌گیرد.
بر اساس تحلیل «زیان زوانه» کارشناس اقتصاد سیاسی، اختلال در کشتیرانی از طریق اعمال عوارض گزینشی بر کشتی‌هایی که اجازه عبور دارند و هدف قرار دادن شناورهایی که بدون هماهنگی از تنگه هرمز می‌گذرند، ایجاد می‌شود. حتی اگر این کشتی‌ها برای پنهان‌کاری از روش‌هایی مانند عبور در شب یا خاموش کردن رادار استفاده کنند.
زوانه در گفت‌وگو با «العربی الجدید» توضیح می‌دهد که مجموع این اقدامات، هزینه‌های جنگ را برای همه به‌ویژه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و مصرف‌کنندگان بزرگ انرژی در آمریکا و اروپا افزایش می‌دهد.
در همین راستا، سازمان بنادر و دریانوردی خلیج فارس ایران فهرست سیاه خود را گسترش داده و شمار کشتی‌های درج‌شده در آن را تا پنجم نوامبر به ۲۳۹ فروند رسانده است. در حالی که این رقم در سپتامبر گذشته ۷۷ فروند بود. این سازمان کشتی‌ها را به جریمه یا توقیف تهدید کرده است. در مقابل، واشنگتن نیز این سازمان را تحریم کرده است.
بر اساس گزارش ششم نوامبر پایگاه تخصصی بازار حمل‌ونقل دریایی «اسپلش ۲۴۷» (Splash247)، این تحولات باعث شده میانگین عبور قابل مشاهده کشتی‌ها از تنگه هرمز به روزانه ۹ فروند کاهش یابد. در حالی که این رقم پیش از جنگ علیه ایران، ۸۵ فروند در روز بود.
زوانه می‌گوید که افزایش هزینه‌های انرژی به یکی از محرک‌های اصلی اعتراض‌ها در پایتخت‌های اروپایی و عاملی تأثیرگذار بر نتایج سیاسی از جمله شکست حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، تبدیل شده است.
به گفته او، شرکت‌های کشتیرانی و بیمه نیز حق بیمه ریسک عبور از تنگه هرمز را افزایش داده‌اند. افزایشی که بازتاب‌دهنده واقعیت‌های میدانی و نه اظهارات آمریکا درباره کنترل این گذرگاه است. این شرکت‌ها خدمات خود را بر اساس خطرات واقعی در مسیرهای ایران و عمان قیمت‌گذاری می‌کنند.
با توجه به تحولات پیاپی میدانی در تنگه هرمز، هزینه‌های عبور، حمل‌ونقل و بیمه با هر کشتی غرق‌شده یا هدف قرارگرفته با پرتابه و با هر ملوانی که در حملات مکرر جان خود را از دست می‌دهد، افزایش می‌یابد. پرتابه‌های ناشناس نیز کشتی‌هایی را که بدون هماهنگی از این مسیر عبور می‌کنند، هدف قرار می‌دهند.
از نگاه زوانه، این وضعیت نشان می‌دهد که بازارها خطرات را دقیق‌تر از مواضع و اظهارات رسمی سیاسی ارزیابی می‌کنند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما