به گزارش خبرگزاری اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ آیتالله علیاکبر رشاد، روز سهشنبه ۲۶ آبانماه ۱۴۰۵، در ابتدای درس خارج فقهالقضاء، با اشاره به ارتحال حضرت آیتالله العظمی وحید خراسانی (رحمةاللهعلیه)، این ضایعه را فقدان یکی از شخصیتهای برجسته علمی و معنوی حوزههای علمیه دانست و به تبیین ابعاد مختلف شخصیت علمی، معنوی و اجتماعی ایشان پرداخت.
وی با اشاره به جایگاه ممتاز آیتالله وحید خراسانی در دانش اصول، ایشان را از چیرهدستان این دانش بنیادین در دستگاه اجتهاد برشمرد و اظهار داشت: ایشان در این عرصه، بهنحوی مکتب اصولی محقق اصفهانی را بسط و توسعه دادند و غالباً در مباحث، آرای محقق اصفهانی را میپسندیدند، تبیین میکردند و به تفصیل درباره آنها سخن میگفتند.
آیتالله رشاد با اشاره به توفیق حضور چندساله در محضر این مرجع فقید، آموختههای آن دوران را از ذخایر سالهای ابتدایی طلبگی خود دانست و افزود: ایشان حقیقتاً در علم اصول کمنظیر بودند، حق مطالب را ادا میکردند و مباحث را به اجمال برگزار نمیکردند. روش ایشان، روشی پژوهشی بود.
ضرورت عبور از شیوه آموزشی و رسیدن به روش پژوهشی در درس خارج
رئیس شورای حوزههای علمیه استان تهران، در ادامه با تبیین دو شیوه آموزشی و پژوهشی در تدریس خارج، اظهار داشت: در شیوه آموزشی، استاد مطالب موجود در منابع علمی و آرای بزرگانی همچون محقق خراسانی، محقق اصفهانی، آقاضیاء عراقی و میرزای نائینی را نقل و در حد توضیح و تبیین ارائه میکند؛ اما در شیوه پژوهشی، کار استاد صرفاً نقل اقوال، دستهبندی و عبور از آنها یا ترجیح یکی از دیدگاهها و اعلام نظر نیست.
وی با تأکید بر اینکه درس خارج باید فراتر از نقل اقوال باشد، تصریح کرد: درس خارج یعنی نگاه اجتهادی و پژوهشی به مسائل؛ یعنی محدود نشدن به یک کتاب خاص و خارج شدن از چارچوب یک متن مشخص. درس خارج به این معناست که انسان خود را پیرو یک مدرسه و مکتب خاص، اعم از مکتب فقهی یا اصولی، محصور نکند؛ بلکه با مکاتب مختلف مواجه شود، آرای گوناگون را طرح کند، آنها را ارزیابی و نقد کند و احیاناً به بنای علمی و ارائه رأی جدید دست یابد.
آیتالله رشاد با اشاره به طولانی بودن دوره اصول آیتالله وحید خراسانی که حدود هجده سال به طول انجامید، خاطرنشان کرد: از امثال ایشان آموختهایم که بنا نیست صرفاً یک دوره اصول را بخوانیم و تمام کنیم و از آن عبور کنیم. البته منظور این نیست که حتماً باید بیست یا سی سال در درس خارج اصول حضور داشت؛ حتی لازم نیست کسی تمام این مدت را در محضر استاد باشد. مهم آن است که روش استاد را فرا بگیرد، مهارت لازم را کسب کند و جرئت علمی و توانایی مواجهه با آرای مختلف را به دست آورد.
وی تولید علم، پژوهش و احیاناً ابداع رأی را از اقتضائات مرحله درس خارج دانست و افزود: پس از آنکه طلبه چند متن و دوره آموزشی را پشت سر گذاشت و مقدمات علمی را فرا گرفت، در مرحله درس خارج، نوبت تولید علم، پژوهش و احیاناً ابداع رأی است. اصل، طولانی شدن دوره نیست، بلکه کسب روش و مهارت اجتهادی است.
ضرورت جرئت علمی در نقد و بررسی آرای بزرگان
تولیت مجتمع حوزوی امام رضا(علیهالسلام)، یکی از نکات مهم در مسیر اجتهاد را جرئت مواجهه با آرای معاصران و بزرگان دانست و گفت: گاهی ملاحظه نام و عظمت علمی شخصیتها موجب میشود که انسان از نقد و بررسی آرای آنان خودداری کند. این خوف و احتیاط بیمورد، گاهی خود از عوامل رکود علمی میشود و چهبسا آرای خوبی وجود داشته باشد که به دلیل عظمت نام بزرگان، دیده و بررسی نشود.
وی با اشاره به تعبیر معروف درباره رکود علمی حوزههای علمیه پس از شیخ طوسی، اظهار داشت: اینکه کسی بگوید چون شیخ طوسی چنین نظری داشته است، دیگر نباید درباره آن سخن گفت، امر پسندیدهای نیست. البته حفظ حرمت شخصیت علمی شیخ طوسی و دیگر بزرگان واجب است؛ اما تعصب و تسلب بیچونوچرا بر آرای آنان هرگز لازم نیست و حتی مستحب هم نیست؛ بلکه در مواردی، نقد و بررسی و تحقیق درباره آرای بزرگان، نهتنها مطلوب، بلکه ممکن است به حسب مورد از وظایف علمی و شرعی باشد.
آیتالله رشاد تأکید کرد: در درس خارج نباید این پرسشها محور قرار گیرد که چند سال طول کشید، چه زمانی تمام میشود یا چند دوره باید خواند؛ اساساً بنا نیست صرفاً اصول بخوانیم و دورهای را به پایان برسانیم؛ بناست قوه اجتهاد را کسب کنیم، روش تحقیق را بیاموزیم، اخلاق نقد را تمرین کنیم و مهارت علمی خود را انباشته سازیم.
همراهی ارزشمند آیتالله وحید خراسانی با انقلاب اسلامی
آیتالله رشاد در بخش دیگری از سخنان خود، همراهی ارزشمند آیتالله وحید خراسانی با انقلاب اسلامی را از دیگر ابعاد شخصیت ایشان برشمرد و اظهار داشت: ایشان در عهد امام راحل (رضواناللهتعالیعلیه) و همچنین در دوران رهبری امام شهید (رضواناللهتعالیعلیه)، همواره همراه و حامی انقلاب بودند.
وی با اشاره به اینکه هر فقیه و مجتهدی باید بر اساس تشخیص و اجتهاد خود عمل کند، افزود: در حمایت از انقلاب اسلامی و از جهت معنوی، شخصیت ایشان جایگاه ارزشمندی داشتند و از طرق مختلف، گاه در قالب پیام و گاه بهصورت مستقیم، حمایت و همراهی خود را ابراز میکردند. از جمله، به آقای شهید گفته بودند: «من هر شب برای شما دعا میکنم.»
ارادت عمیق به اهلبیت (علیهمالسلام) و حضرت زهرا (سلاماللهعلیها)
تولیت مجتمع حوزوی امام رضا(علیهالسلام)، عشق، شیفتگی و دلدادگی عمیق به ساحت قدسی اهلبیت (علیهمالسلام)، بهویژه حضرت صدیقه طاهره فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) را از دیگر ابعاد برجسته شخصیت آیتالله وحید خراسانی دانست.
وی با اشاره به نقل مربوط به حضور ایشان در تهران و دیدار با رئیسجمهور در یکی از دولتها برای درخواست اعلام تعطیلی رسمی روز شهادت حضرت زهرا (سلاماللهعلیها)، خاطرنشان کرد: ارادت ایشان به ساحت مقدس اهلبیت (علیهمالسلام) و بیاناتی که در فرصتهای مختلف درباره حضرات معصومین (علیهمالسلام) داشتند، بسیار متعالی و بلندمرتبه بود؛ گویی این کلمات از مبدأ و منشأ خاصی سرچشمه میگرفت و بر مخاطبان تأثیر عمیقی میگذاشت.
جایگاه علمی و تربیت شاگردان برجسته
آیتالله رشاد با اشاره به جایگاه علمی حوزه مقدسه قم و نقش تاریخی آن در پرورش عالمان و بزرگان تشیع، آیتالله وحید خراسانی را از فقها و بزرگان برجسته این حوزه دانست که شاگردان فراوان و برجستهای تربیت کردند.
وی افزود: بسیاری از فضلا و اساتید حوزههای علمیه، خود را مدیون و وامدار ایشان میدانند. بخش قابلتوجهی از شاگردان ایشان در نهادهای انقلاب اسلامی و نظام اسلامی مسئولیت پذیرفتند، به نظام خدمت کردند، در انقلاب نقشآفرینی داشتند و عهدهدار شئون مختلف نظام شدند. ایشان نیروهای فراوانی تربیت کردند که بعدها در عرصههای مختلف، کمکحال و کمککار نظام اسلامی بودند.
تسلیت ارتحال و دعا برای حوزههای علمیه
رئیس شورای حوزههای علمیه استان تهران، در ادامه این ضایعه بزرگ را به ساحت مبارک حضرت بقیةالله الاعظم (عجلاللهتعالیفرجهالشریف)، فرزندان ایشان، شاگردان پرشمار، مقلدان، مردم ایران، شیعیان جهان و حوزههای علمیه، بهخصوص حوزه اصیل و بزرگ قم، تسلیت گفت.
وی با دعا برای پر نشدن جای خالی چنین شخصیتهایی در حوزههای علمیه، اظهار داشت: ظهور چنین شخصیتهایی نیازمند گذر زمان و فراهم شدن بسترهای لازم است و بهآسانی و بهسرعت نمیتوان جای خالی این مردان بزرگ را پر کرد. این خلأ ممکن است تا سالهای متمادی باقی بماند.
آیتالله رشاد با اشاره به فقدان قائد شهید عظیمالشأن و ارتحال آیتالله شبیری زنجانی، افزود: ما هنوز داغدار فقدان قائد شهید عظیمالشأن بودیم که داغدار مرجع رجالی بزرگ، آیتالله شبیری زنجانی شدیم و در حالی که هنوز در سوگ این دو مرجع بزرگ و نادر روزگار بودیم، اکنون به سوگ مرجع و اصولی بسیار بزرگ عصر، آیتالله وحید خراسانی، نشستهایم.
وی در پایان، از درگاه خداوند متعال مسئلت کرد که حوزههای علمیه را از وجود چنین شخصیتهای بزرگ و والایی محروم نسازد و برای همه فقها، اصولیان، حکما، عالمان عامل و معلمان بزرگ در طول تاریخ نبوت، رسالت و وحیانیت، بهویژه عالمان شیعه و شاگردان و تربیتیافتگان مکتب آنان، طلب رحمت و مغفرت کرد.
..........
پایان پیام/ ۲۱۸
نظر شما