به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در بیان اهمیّت نیمه شعبان که «شب مبارک» و «شب رحمت» نیز از دیگر نامهای آن میباشد[۱] همین بس که مطابق روایات[۲] و عملکرد بسیاری از علماء، یکی از شبهایی که إحیاء و شب زندهداری در آن تأکید شده است شب نیمه شعبان است. از قدیم الأیام مرسوم بوده که خیلی از بزرگان برای اینکه شب إحیاء واقعی را درک نمایند از نیمه شعبان تا پایان ماه رمضان را إحیاء میگرفتند.
در مورد نیمه شعبان و مسأله مهدویّت سخن بسیار است. نوشته حاضر درصدد پاسخ به این سؤال است که چه عواملی در زمان غیبت باعث خوشنودی حضرت حجّت«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» میشود؟ یعنی چه کارهایی را باید انجام دهیم تا رضایت ولیّ عصر«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» را جلب کنیم و به عنوان منتظر حقیقی شناخته شویم؟
در این زمینه موارد متعدّدی برای جلب رضایت حضرت قائم«علیهالسلام» وجود دارد که در این نوشتار بخشی از آن بیان میشود:
۱) داشتن درس و بحث علمی
یکی از اموری که باعث جلب رضایت قائم آل محمّد«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» میشود پرداختن به درس و بحث، داشتن مطالعات علمی، برگزاری مباحثات و مذاکرات و خواندن کتابهای مورد نیاز از نویسندگان معتبر میباشد. مرحوم شیخ مفید که از برجستهترین علمای قرن چهارم هستند. مطابق برخی از نقلها ۳۰ نامه از جانب امام عصر«علیهالسلام» به عنوان توقیع شریف دریافت نمودند که مرحوم طبرسی در کتاب «الإحتجاج» به چند نامه اشاره کردهاند.
برخی از علماء گفتهاند: هنگامی که مرحوم شیخ مفید به رحمت خدا رفتند امام زمان«علیهالسلام» برای درگذشت این عالم جلیل القدر مرثیه سرایی کردهاند که روی قبر ایشان مکتوبی مشاهده شده که آمده است[۳]: «لَا صَوَّتَ النَّاعِی بِفَقْدِکَ إِنَّهُ یومٌ علی آلِ الرسولِ عَظِیمٌ؛ إن کنت قد غُیِّبْتَ فی جَدَثِ الثَّرَی فالعدل و التوحیدُ فیک مقیم؛ و القائمُ المهدیُّ یفرحُ کُلَّمَا تُلِیَتْ علیکَ منَ الدُّرُوسِ عُلُومٌ». یعنی ای کاش خبر دهنده مرگ، خبر فقدان تو را برای من نمیآورد چراکه درگذشت تو، برای خاندان پیامبر«صلّیاللّهعلیهوآلهوسلّم» مصیبت سختی است؛ اگرچه تو زیر خروارها خاک پنهان شدی ولی عدالت و دانش خداپرستی در تو مستقرّ شده است؛ دل مهدی شاد میشود هرگاه مشغول درس و بحث هستی.
دشمن از جهالتی که میان مردم درباره مسأله مهدویّت وجود دارد سوء استفاده میکند و به نام امام عصر«علیهالسلام» مطالب جعلی را تحویل جامعه میدهد. روایتی که در مورد مهدویّت است را آنگونه که خود آنها میخواهند معنا میکنند تا به مطلوب شوم خود دست یابند. با استناد به روایات، امام زمانی که امام رئوف و مهربانی میباشد را در قالب چهره جنگی، به مردم جامعه معرّفی میکنند. مدّعیان دروغین به نام امام زمان«علیهالسلام»، از مردم کلاهبرداری میکنند. طرح شُبهه نسبت به مسألۀ مهدویّت در فضای مجازی و زهرآلود کردن ذهن عموم جامعه را وظیفه خود میدانند.
اگر افراد خبره و صاحب فکر نسبت به مسأله مهدویّت توضیح لازم را برای عموم جامعه بیان نکنند[۴] و جوان امروزی نیز مطالعات علمی نداشته باشد، بدون تردید در دام شیاطین امروزی خواهد افتاد.
حضرت قائم«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» با لحاظ این امور، مشغول شدن به درس و بحث را علّت خوشحالی خود برشمردند. آنچه که سبب نجات جامعه میشود تبیین صحیح است و روشن است که تبیین صحیح بعد از مطالعه و تحقیق درست، میسّر میباشد.
۲) داشتن تبلیغ مؤثّر
یکی دیگر از اموری که باعث جلب رضایت حضرت حجّت«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» میشود پرداختن به امر تبلیغ است. امروزه بسیاری از مردم مسائل دینی و مسائل سیاسی خود را نمیدانند. در بعضی از موارد موضوع به خوبی برای آنها منقّح نیست و به همین جهت برخی افراد در کشورهای همسایه از تلاطمی که در خاورمیانه به وجود آمده سوء برداشت کردهاند. آنها علاوه بر اینکه خود را پیشگو معرّفی کرده، از این تلاطم موجود در خاورمیانه تا حدّ امکان سود مادّی دنیوی خود را بردهاند تا جایی که مردم را با این پیشگوییهایی که اساس واقعی ندارند و به تعبیر قرآن کریم «رَجْمَاً بِالغَیْبِ»[۵] هستند فریب دادهاند کما اینکه در گذشته شخصی به نام نوستراداموس پزشک فرانسوی سخنانی را مطرح کرد که برخی از پژوهشگران پیشبینیهای او را به طور مشخّص مبهم دانسته به گونهای که میتوان آنها را تقریبا به هر امری نسبت داد و برای اثبات تواناهایی پیشگویانه واقعی او بی فایده میدانند.
وظیفه روشنگری و نمایان کردن حقائق بر عهده مبلّغان دین اسلام و اساتید خبره دانشگاه میباشد. در بخشی از توقیع شریف که امام زمان«علیهالسلام» به مرحوم شیخ مفید داشتهاند، آمده است: «لِلْأَخِ السَّدِیدِ وَ الْوَلِیِّ الرَّشِیدِ الشَّیْخِ الْمُفِیدِ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ أَدَامَ اللَّهُ إِعْزَازَهُ مِنْ مُسْتَوْدَعِ الْعَهْدِ الْمَأْخُوذِ عَلَی الْعِبَاد بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ أَمَّا بَعْد سَلَامٌ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْوَلِیُّ الْمُخْلِصُ فِی الدِّینِ الْمَخْصُوصُ فِینَا بِالْیَقِین»[۶]؛ ایشان در ادامه میفرمایند: «فَإِنَّا نَحْمَدُ إِلَیْکَ اللَّهَ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ وَ نَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَی سَیِّدِنَا وَ مَوْلَانَا وَ نَبِیِّنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِینَ وَ نُعْلِمُکَ أَدَامَ اللَّهُ تَوْفِیقَکَ لِنُصْرَةِ الْحَقِّ وَ أَجْزَلَ مَثُوبَتَکَ عَلَی نُطْقِکَ عَنَّا بِالصِّدْقِ أَنَّهُ قَدْ أُذِنَ لَنَا فِی تَشْرِیفِکَ بِالْمُکَاتَبَةِ وَ تَکْلِیفِکَ مَا تُؤَدِّیهِ عَنَّا إِلَی مَوَالِینَا قِبَلَکَ أَعَزَّهُمُ اللَّهُ بِطَاعَتِهِ وَ کَفَاهُمُ الْمُهِمَّ بِرِعَایَتِهِ لَهُمْ وَ حِرَاسَتِهِ»[۷]. یعنی ما شکر وجود تو را به پیشگاه خداوند متعال که جز او خدایی نیست، برده و از ذات بی انتهای او، مسألت میکنیم که رحمت پیاپی خود را بر آقا و مولا و پیغمبر ما محمّد و فرزندان پاکدامن او فرو فرستد و به تو – که پروردگار توفیقات تو را برای یاری حقّ مستدام بدارد و پاداش تو را با سخنانی که از جانب ما با صداقت بیان مینمایی افزون گرداند – اعلام میدارم که به ما اجازه داده شده که تو را به شرافت مکاتبه مفتخر سازیم و موظّف بداریم که آنچه به تو مینویسیم به دوستان ما که نزد تو میباشند برسانی. خداوند متعال تمامی ایشان را به طاعت خود عزیز نماید و با حفظ و عنایات خود مشکلات آنان را برطرف فرماید.
انتخاب تعابیر «الأَخِ السَّدِیدِ»، «الْوَلِیِّ الرَّشِیدِ» و «الْوَلِیُّ الْمُخْلِصُ» نشان از جایگاه بلند و منزلت والای مرحوم شیخ مفید دارد. امام زمان«علیهالسلام» در فراز آخر خدا را به جهت فراهم شدن بستر مکاتبه با شیخ مفید«رحمةاللّهعلیه» در جهت فهمیدن حرف دین و انتقال آن به مردم، شکر مینمایند. این یعنی تبلیغ مؤثّر از جمله کلید واژههایی است که مورد عنایت صاحب الأمر«علیهالسلام» قرار گرفته است. مبلّغان دین مبین اسلام به چه اندازه مسائل دینی (شرعی، اعتقادی و اخلاقی) لازم را به گوش مردم رساندهاند؟ و به تبیین و روشنگری آنها پرداختهاند؟
مردم از سراسر جهان سعی دارند که در نیمه شعبان خود را به شهر مقدّس قمّ و مسجد مبارک جمکران برسانند، آیا به اندازه زحمتی که برای رساندن خود به این مسجد شریف کشیدهاند، برای خودسازی و اصلاح خود قدم برداشتهاند؟
اینکه با طرح یک شُبهه تمام اعتقاد فرد زیر سؤال میرود به معنای سست بودن اعتقادات است. زنده نگه داشتن یاد حضرت قائم«علیهالسلام» تنها با حضور در این مسجد شریف محقّق نمیشود. اگرچه حضور در این مسجد مبارک امری مهمّ بوده امّا کفایت نمیکند. اگر قبل و بعد از نیمه شعبان در بعضی از امور مهمّه مانند آداب اجتماعی و اخلاق خوب داشتن تغییر حاصل شد و به سوی کمال لازم حرکت کردیم، مصداق «أَعَزَّهُمُ اللَّهُ بِطَاعَتِهِ وَ کَفَاهُمُ الْمُهِمَّ بِرِعَایَتِهِ لَهُمْ وَ حِرَاسَتِهِ» خواهیم بود.
۳) خودسازی از طریق مهدویّت
از دیگر اموری که باعث جلب رضایت حضرت حجّت«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» میشود، خودسازی میباشد. در سوره مبارکه آل عمران آیه شریفه ۲۰۰ خداوند متعال میفرمایند: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا». در حدیثی آمده است: «اصْبِرُوا عَلَی الْفَرَائِضِ وَ صابِرُوا عَلَی الْمَصَائِبِ وَ رابِطُوا عَلَی الْأَئِمَّةِ»[۸]. بنابراین ارتباط با اهل بیت«علیهمالسلام» خصوصا حضرت حجّت«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» از نشانههای خودسازی و تعالی انسان میباشد.
یکی از راههای ارتباط با اهل بیت«علیهمالسلام» ادعیّه موجود میباشد. به راستی چه اندازه با ادعیّهای که مربوط به امام زمان«علیهالسلام» هستند أنس داریم و برای خودسازی خود تلاش نمودیم؟!
ناگفته نماند که کتاب «ربیع الأنام فی أدعیّة خیر الأنام» کتاب مناسبی در این زمینه میباشد. مرحوم شیخ طبرسی قبل از بیان توقیع شریف، روایتی را ذکر نموده که میفرمایند: هرگاه از طریق ما خواستار توجّه به سوی خداوند متعال و ما اهل بیت شدید، زیارت آل یاسین بخوانید: «إِذَا أَرَدْتُمُ التَّوَجُّهَ بِنَا إِلَی اللَّهِ وَ إِلَیْنَا فَقُولُوا کَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَی سَلَامٌ عَلَی آلِ یس السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا دَاعِیَ اللَّهِ وَ رَبَّانِیَّ آیَاتِهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا بَابَ اللَّهِ وَ دَیَّانَ دِینِهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا خَلِیفَةَ اللَّهِ وَ نَاصِرَ خَلْقِهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ دَلِیلَ إِرَادَتِهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا تَالِیَ کِتَابِ اللَّهِ وَ تَرْجُمَانَهُ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا بَقِیَّةَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مِیثَاقَ اللَّهِ الَّذِی أَخَذَهُ وَ وَکَّدَهُ- السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا وَعْدَ اللَّهِ الَّذِی ضَمِنَهُ السَّلَامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْعَلَمُ الْمَنْصُوبُ وَ الْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَةُ وَعْداً غَیْرَ مَکْذُوبٍ السَّلَامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْعُدُ السَّلَامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقُومُ السَّلَامُ عَلَیْکَ حِینَ تَقْرَأُ وَ تُبَیِّنُ»الحدیث[۹].
در بخشی از مکاتبه حضرت قائم«علیهالسلام» با مرحوم شیخ مفید آمده است: «سَلَامٌ عَلَیْکَ أَیُّهَا النَّاصِرُ لِلْحَقِّ الدَّاعِی إِلَیه بکَلِمَةِ الصِّدْق»[۱۰] سپس میفرمایند: «فَقَدْ کُنَّا نَظَرْنَا مُنَاجَاتَکَ عَصَمَک اللَّهُ بِالسَّبَبِ الَّذِی وَهَبَهُ لَکَ مِنْ أَوْلِیَائِهِ وَ حَرَسَکَ مِنْ کَیْدِ أَعْدَائِهِ وَ شَفَّعَنَا ذَلِکَ الْآنَ»[۱۱]. یعنی ما مناجات تو با خداوند متعال را مشاهده نمودیم. خداوند متعال به سبب آنچه که از اولیای خویش به تو هدیه داده، وجود تو را حفظ کند و تو را از مکر دشمنان حراست کند. ما در پیشگاه خداوند متعال شفاعت کردیم که مناجات تو مقبول درگاه الهی قرار گیرد.
برای رسیدن به مراتب عالی نزد خداوند متعال و اهل بیت«علیهمالسلام» به گونهای که اینگونه مضامین عالیه که در مورد مرحوم شیخ مفید بیان شده است، شامل حال ما شود، باید مسیر خودسازی را طی نماییم.
یکی دیگر از راههای ارتباط با اهل بیت«علیهمالسلام»، اعتقاد به صاحب و مالک داشتن است. یعنی به این یقین برسیم که شخصی وجود دارد که اعمال و رفتار ما را مورد توجّه قرار میدهد. در توقیع شریف به مرحوم شیخ مفید آمد است: «إِنَّا غَیْرُ مُهْمِلِینَ لِمُرَاعَاتِکُمْ وَ لَا نَاسِینَ لِذِکْرِکُمْ وَ لَوْ لَا ذَلِکَ لَنَزَلَ بِکُمُ اللَّأْوَاءُ وَ اصْطَلَمَکُمُ الْأَعْدَاءُ»[۱۲]. یعنی قطعا ما در رعایت حال شما یک لحظه هم کوتاهی ننمودیم و یاد شما را فراموش نکردیم چراکه اگر غیر از این بود، بلاء زندگی شما را فرا میگرفت و دشمنان شما را نابود میکردند.
واقعا آن اندازه که امام زمان«علیهالسلام» به یاد ما میباشند ما به فکر ایشان هستیم یا در طول سال تنها همین نیمه شعبان است که به فکر امام زمان«علیهالسلام» میافتیم آن هم اگر مشغول جشن و سرور فقط نباشیم و از اصل قضیّه که امام زمان«علیهالسلام» هستند غافل نشویم؟!. خیلی از دربهدریهایی که ما میکشیم نشأت گرفته از این است که احساس نمیکنیم صاحب و مالک داریم.
امام عصر«علیهالسلام» به مرحوم شیخ مفید کتابت کردند که ما در رعایت حال شما یک لحظه هم کوتاهی ننمودیم، آن وقت ما به خاطر یک رزق اندک، وظیفه اصلی خود را رها میکنیم. وظیفهای که حضرت حجّت«علیهالسلام» خطاب به شیخ مفید«رحمةاللّهعلیه» میفرمایند: من وقتی تو را مشغول درس و بحث میبینم دل من شاد میشود تا جایی که بعد از درگذشت ایشان و اینکه حالت درس و بحث این شیخ عالی قدر را دیگر مشاهده نمیکنند، مصیبت وارده را بزرگ و سخت میبینند.
۴) مبارزه با فسق
از دیگر اموری که باعث جلب رضایت حضرت حجّت«عجّلاللّهتعالیفرجهالشریف» میشود، مبارزه با فسق و بی عدالتی است. عزیزان ببینید در دنیا سعی تمام فرقههای منحرف، جدا نمودن یک جوان از مسیر امام زمان«علیهالسلام» و وارد کردن او در مسیر فسق و فجور و بی عدالتی است. این گونه فرقههای منحرف تحت عناوین مختلف مانند انجمنهای گوناگون به جهت عدم درک صحیح از روایات معتقدند که در دنیا آن قدر باید فسق و فجور و بی عدالتی محقّق شود تا امام زمان«علیهالسلام» ظهور نماید. به همین جهت خانهای به نام خانه امام زمان«علیهالسلام» بنا میکنند و تا جایی که میتوانند در آن فسق و فجور انجام میدهند.
در توقیع شریف به مرحوم شیخ مفید آمده است: «نَحْنُ وَ إِنْ کُنَّا نَائِینَ بِمَکَانِنَا النَّائِی عَنْ مَسَاکِنِ الظَّالِمِینَ حَسَبَ الَّذِی أَرَانَاهُ اللَّهُ تَعَالَی لَنَا مِنَ الصَّلَاحِ وَ لِشِیعَتِنَا الْمُؤْمِنِینَ فِی ذَلِکَ مَا دَامَتْ دَوْلَةُ الدُّنْیَا لِلْفَاسِقِینَ». یعنی با اینکه بر اساس فرمان خداوند متعال تا زمانی که حکومت دنیا در اختیار فاسقان است در نقطهای دور دست به سر میبریم ولی ما علم کامل به اوضاع شما داریم و کوچیکترین خبرهای شما از ما پنهان نمیماند[۱۳]. وضعیّت امروزه غزّه، کشتاری که در جمهوری اسلامی ایران ایجاد کردند غیر از فسق و فجور و بی عدالتی امر دیگری نیست.
باید امام زمان«علیهالسلام» برای ما که شیعه هستیم، روح بلند و امید بیاورند. همین نگاه بلندی که در نگاه مقام معظّم رهبری«مدّظلّهالعالی» وجود دارد. اگر کسی توقیع شریف را مطالعه نماید و سپس سخنرانیهای حضرت آقا«مدّظلّهالعالی» را گوش دهد، به این نتیجه میرسد که در این میان ارتباطی وجود دارد که این دل آنچنان در مقابل دشمنان مستحکم است. رهبر انقلاب«مدّظلّهالعالی» هنگامی که در جوانی از دشمن هیچ ترسی نداشتند و به سخنرانی خود ادامه دادند، امروز نیز به طریق أولی ترس نخواهند داشت.
حمیدرضا آلوستانی
[۱]) الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج ۴، ص ۲۶۹.
[۲]) «قَالَ النَّبِیُّ ص إِذَا کَانَ لَیْلَةُ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَقُومُوا لَیْلَهَا وَ صُومُوا نَهَارَهَا فَإِنَّ اللَّهَ یَنْزِلُ فِیهَا مِنْ غُرُوبِ الشَّمْسِ إِلَی السَّمَاءِ فَیَقُولُ أَ لَا مُسْتَغْفِرٍ فَاغْفِرْ لَهُ أَ لَا مسترزق فأرزقه حَتَّی یَطْلُعَ الْفَجْرُ». إقبال الأعمال، ج ۲، ص ۷۰۱.
[۳]) «ذکر جماعة من العلماء منهم المرزا محمّد مهدی الشهرستانی فی اجازته للسیّد میرزا محمّد مهدی ابن میرزا محمّد تقیّ الطباطبائی التبریزی المتوفّی سنة ان الشیخ المفید «ره» رثاه صاحب الأمر (عج) حیث وجد مکتوبا علی قبره». پاورقی شماره ۱ کتاب الإحتجاج، ج ۲، ص ۴۹۵؛ بحار الأنوار، ج ۵۳، ۲۵۵، الحکایة الخامسة و العشرون، نشر: مؤسسة الوفاء.
[۴]) به عنوان مثال آن دسته از روایات که سخن از جنگ میآورند را در کنار برخی دیگر از آیات و روایات که سخن از حقّ و عدل به میان میآورند قرار نداده و توضیح ندهند.
[۵]) کهف: ۲۲.
[۶]) الإحتجاج، ج ۲، ص ۴۹۷.
[۷]) همان.
[۸]) الکافی، ج ۲، ص ۸۱.
[۹]) الإحتجاج، ج ۲، ص ۴۹۳.
[۱۰]) همان، ص ۴۹۸.
[۱۱]) همان.
[۱۲]) همان، ص ۴۹۷.
[۱۳]) همان.
نظر شما