به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ شیعه در طول حیات هزار و چند صد ساله خود، تجربههای گرانقدری به دست آورده است که میتواند راهشگای او در شرایط مختلف مبارزاتی باشد. یکی از تجربهها که در دوران حیات ائمه معصومین(ع) وجود داشت و در دوران غیبت امام زمان(عج) به اوج خود رسید، تجربه هدایت امت براساس پیامهای مکتوب از طریق امامت بوده است.
این نوشتههایی که در منابع حدیثی بهعنوان «مکتوبه» شناخته میشود و بعد از دوران غیبت بهعنوان «توقیع» از آن نام برده میشود، غالبا در قالب پیامهای مقدماتی، بدون اعلام درخواست از مومنین(ع)، یا در پاسخ به نامهای از آنان نوشته و از طریق شیوههای اطمینانبخش برای آنان ارسال میشد. شیعیان نیز براساس همان نوشتههای ارسالی، به وظایف خود در هر دوران آشنا شده و در انجام دستورات امام خود با قدرت اقدام میکردند.
از نمونههای فراوان مکتوبات ائمه(ع) با مردم علاوه بر نامههای فراوان نقلشده از امام علی(ع) در کتاب شریف نهجالبلاغه و دیگر منابع حدیثی، میتوان به نامهای امام حسن(ع) و امام حسین(ع) به مردم کوفه و بصره اشاره کرد، اما این پیامهای مکتوب، صرفا کارکرد سیاسی و نظامی نداشته و تقریبا نمونههای زیادی از پاسخ به سئوالات فقهی و احکام شرعی، تایید صحت روایت یک حدیث از ایشان، درخواست تایید نماینده امام در یک منطقه و حتی درخواست دعا برای فرزندآوری یا رسید دریافت وجوهات شرعی را شامل میشود.
مکتوبهها و پیامهای کتبی صادرشده از ائمه معصومین(ع) بهگونهای است که نمیتوان صرفا، دلایلی مانند خفقان حکومتی یا حصر و زندان یا نگرانی امنیتی را دلایل ارسال نگارش این پیامها دانست. با بررسی آماری مکتوبههای نقلشده از ائمه(ع) که در کتاب «مکاتیب الائمه(ع)» آیتالله احمدی میانجی گردآوری شده است، تعداد پیامهای کتبی امام هادی(ع) ۲۶۶، تعداد مکتوبههای امام علی(ع) ۲۲۱، تعداد پیامهای کتبی امام باقر(ع) ۲۱۰ و امام رضا(ع) ۱۸۹ پیام مکتوب نقل شده است. بدیهی است که به نظر میرسد شرایط حاکمیتی امام علی(ع) و امام رضا(ع) بسیار مطلوبتر از سایر ائمه(ع) بوده، اما تعداد زیادی پیامهای کتبی از ایشان نسبت به بقیه ائمه(ع) روایت شده است.
برای انجام مکاتبات و ارسال پیامهای کتبی ائمه(ع) به شیعیان خود، دلایلی مختلف دیگری مانند گستردگی شبکه شیعیان، دوری راه و سختی ارتباط با امام(ع)، لزوم توجه به شبکه وکالت و ساختار تدوینشده برای آن و توجه دادن شیعیان به آن شبکه و ساختار را میتوان بیان کرد، اما به شکل خلاصه باید گفت که نحوه ارتباط هر کدام از ائمه(ع)، هیچگاه محدود به یک روش خاص نبوده؛ بهگونهای که گاه امام برای افرادی که در مجاورت ایشان بودند، مانند مکتوبه امام رضا(ع) به مامون عباسی، پیام کتبی ارسال میکردند و گاه در همان زمان، شیعیان را به شکل حضوری میپذیرفتند و زمانی نیز به شکل شفاهی، پیامی را به اشخاص منتقل میکردند و گاه از طریق طی الارض در شهرهای دور برای تشییع جنازه یاران خویش حضور مییافتند.
اما آنچه در این میان باید مورد توجه قرار بگیرید این است که در نگاه شیعیان، نحوه ارتباط آنان با امام، به تصمیمات ایشان بستگی داشته، حتی اگر شیعیان دلایل این نحوه ارتباط را نمیدانستند. وظیفه شیعیان در هر دوران کسب پیام امام از هر طریق ممکن و مطمئن و انجام وظایف شرعی خود بر اساس این مکتوبات بوده است.
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
___
پایان پیام
نظر شما