به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت (ع) ـ ابنا ـ اختلافات قومی یکی از قدیمیترین و جدیترین چالشهای تاریخی در افغانستان است که بیش از ۱۵۰ سال است مردم این کشور را آسیبپذیر کرده و همواره در معرض خطر قرار داده است.
در این میان، جامعه شیعه که از اقوام متنوعی تشکیل شده، طی چند دهه اخیر بیش از سایر اقوام بزرگ مانند پشتون، تاجیک و ازبک از این منازعات قومی آسیب دیده است.
جامعه شیعیان افغانستان عمدتاً شامل پنج قوم اصلی است: هزارهها، سادات، بیات، قزلباش و خلیلی. از میان این اقوام، هزارهها بیشترین جمعیت را در میان شیعیان افغانستان دارند.
در روزهای اخیر، بار دیگر مسئله قومیت در افغانستان به شدت اوج گرفته و متأسفانه این بار جامعه تشیع نیز درگیر این «بیماری قومی» شده است. این موضوع نگرانی جدی فعالان و بزرگان شیعی را برانگیخته است.
جامعه شیعه که از سالهای گذشته همواره در معرض آسیبهای قومی بوده، این بار با اظهارات کمسابقه حاجی محمد محقق، یکی از چهرههای شناختهشده سیاسی شیعه، مواجه شده است. وی که خارج از افغانستان زندگی میکند، در یک مصاحبه رسانهای، خط دیورند را به عنوان مرز رسمی افغانستان و پاکستان به رسمیت شناخت.
خط دیورند از مسائل بسیار حساس در جامعه افغانستان به شمار میرود. پشتونها که هم از نظر جمعیتی اکثریت هستند و هم سالهای طولانی در قدرت بودهاند، این خط را به رسمیت نمیشناسند و همواره نسبت به آن حساسیت شدید نشان دادهاند.
طرح این موضوع از سوی محمد محقق که مقام سیاسی بلندپایه هزاره و شیعه است، باعث دامن زدن به اختلافات قومی شد و نگاههای بدبینانه و غرضآلود بسیاری را متوجه جامعه تشیع کرد. هرچند برخی از بزرگان شیعه ساکن کابل این اظهارات را صرفاً نظر شخصی محقق دانستند و آن را به جامعه شیعه مرتبط ندانستند، اما این سخنان نگرانیهای جدی ایجاد کرده است.
در شرایطی که تلاشهایی برای به رسمیت شناختن فقه جعفری و تأمین حقوق شیعیان در جریان است، چنین اظهارات ناسنجیده نه تنها هیچ سودی برای جامعه تشیع ندارد، بلکه میتواند آسیبهای جدی به آن وارد کند.
فعالان شیعه تأکید دارند که شیعیان افغانستان همیشه به زندگی مسالمتآمیز، وحدت ملی، همدیگرپذیری و برادری متعهد بودهاند و این تعهد را در عمل به همه مردم افغانستان ثابت کردهاند. بنابراین، کنشگران و رهبران شیعه باید از هرگونه اظهارنظر یا موضعگیری که خلاف منافع جامعه تشیع باشد، به شدت پرهیز کنند.
این نخستین بار است که مسئله خط دیورند توسط یک چهره سیاسی شیعه افغان مطرح میشود. پیش از این، برخی چهرههای سیاسی تاجیک مانند عبداللطیف پدرام نیز آن را مطرح کرده بودند، اما واکنشها به این اندازه گسترده و تند نبود.
در اوج این تنشهای قومی، عبدالرب رسول سیاف، از چهرههای برجسته سیاسی و مخالف طالبان، این اظهارات و واکنشهای ناشی از آن را به ضرر وحدت ملی افغانستان دانست و تأکید کرد که رهبران و بزرگان سیاسی باید از طرح مسائل اختلافبرانگیز خودداری کنند.
آقای سیاف روز چهارشنبه (۲ اردیبهشت) با انتشار پیامی، همه شخصیتهای قومی و سیاسی را به اعتدال، همدیگرپذیری و وحدت دعوت کرد و گفت که باید از تبادل دشنام و القاب زشت که باعث دوری و کدورت میان اقوام برادر افغانستان میشود، پرهیز شود.
وی افزود: «بگذارید هرگاه ملت پرافتخار و عزیز ما دوباره به حالت عادی بازگشت، خودشان درباره خط فرضی دیورند و سایر مسائل مهم و بنیادی تصمیمگیری کنند.»
نظر شما