به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ به همت معاونت پژوهشی دانشگاه ادیان و مذاهب سومین کرسی علمی-ترویجی سال ۱۴۰۵ با محوریت بررسی ابعاد گوناگون پدیده «سکوت» در شرایط بحرانی جنگ و پیامدهای آن در دوران پساجنگ با ارائه دکتر وحیده نعیمآبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.
دکتر هاتف پوررشیدی، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و دبیر علمی این نشست ضمن تبیین اهمیت پرداختن به موضوعات میانرشتهای در حوزه ارتباطات بحران، چارچوب کلی نشست را برای حضار تشریح کرده و ضرورت واکاوی سکوت را نهتنها به عنوان یک انفعال، بلکه به مثابه یک کنش معنادار در بافت جنگ مورد تأکید قرار داد. پس از این مقدمه کوتاه، زمان به ارائهدهنده محترم اختصاص یافت.
دکتر وحیده نعیمآبادی در ارائه خود (با ارجاع به محتوای مقاله و فایل ارائه مربوطه)، به بازتعریف مفهوم سکوت در ادبیات ارتباطی پرداخت. محور اصلی بحث وی این بود که سکوت در دوران جنگ و پساجنگ نباید صرفاً به عنوان «نبودِ گفتار» تلقی شود، بلکه باید آن را به عنوان یک «کنش ارتباطی آگاهانه و چندلایه» مورد بررسی قرار داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب ابعاد کارکردی سکوت را در دو مقطع زمانی تفکیک کرد:
۱. دوران جنگ: در زمانه درگیری و بحران، سکوت میتواند کارکردهای متنوعی داشته باشد. از یک سو به عنوان ابزاری برای «مدیریت بحران» و «کنترل اطلاعات» جهت کاهش تنشها عمل میکند و از سوی دیگر، سازوکاری برای «حفاظت روانی» از افراد و گروههای آسیبپذیر است. دکتر نعیمآبادی همچنین اشاره کردند که سکوت در این شرایط میتواند نشانه و نمادی از «مقاومت در برابر خشونت» یا نوعی «اعتراض خاموش» باشد. در برخی موارد نیز، سکوت واکنش طبیعی و ناگزیر انسانها به ترومای جنگ، بیاعتمادی گسترده اجتماعی و فرسودگی ارتباطی ناشی از تداوم بحران است.
۲. دوران پساجنگ: ارائه وی نشان داد که ماهیت سکوت در دوران پس از جنگ شمشیری دولبه است. از یک منظر منفی، تداوم سکوت میتواند مانعی جدی بر سر راه «حقیقتیابی» و تحقق «عدالت انتقالی» باشد و از التیام زخمهای جامعه جلوگیری کند. اما از منظر مثبت، همین سکوت میتواند فرصتی موقت برای استراحت شناختی، ترمیم روانی آسیبدیدگان، بازسازی تدریجی اعتماد و در نهایت فراهم کردن بستری برای شکلگیری «گفتوگوی سازنده» باشد.
در جمعبندی این بخش، دکتر نعیمآبادی بر مفهوم «سکوت آگاهانه» تأکید کرده و نتیجه گرفت که استفاده راهبردی و اخلاقی از سکوت میتواند به گذار بهتر جوامع از بحران و دستیابی به صلح پایدار کمک شایانی نماید.
پس از ارائه، دکتر کمال اکبری به عنوان ناقد نشست به بیان دیدگاههای خود پرداخت. وی ضمن قدردانی از انتخاب موضوع نوآورانه و بدیع این کرسی، با تاکید بر لزوم جاری و ساری بودن این استراتژی در رسانهها در ایام جنگ، اشاره به رویکرد میانرشتهای (ارتباطی، روانشناختی و اخلاقی) به مقوله سکوت را نقطه قوت این پژوهش دانست.
با این حال، وی تأکید کرد که مسئله «سکوت در بحران» دارای ابعاد بسیار گستردهتری در جوامع مختلف است و این ارائه میتواند نقطه آغازی برای پژوهشهای عمیقتر باشد. دکتر اکبری لزوم بسط مطالعات موردی، توجه بیشتر به نقش رسانههای نوین در شکستن یا تشدید این سکوت، و ضرورت انجام کارهای پژوهشیِ مکمل در این حوزه را یادآور شد و تشویق کرد که این مسیر علمی با قدرت بیشتری توسط پژوهشگران ادامه یابد.
در پایان، دکتر پوررشیدی به عنوان دبیر علمی، ضمن جمعبندی مباحث مطرحشده از سوی ارائهدهنده و ناقد محترم، بر اهمیت کاربردی کردن این یافتهها در سیاستگذاریهای رسانهای و ارتباطات بحران تأکید کرد. نشست با پرسش و پاسخ حضار و قدردانی از اساتید حاضر به کار خود پایان داد.
..........................
پایان پیام
نظر شما