به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ همزمان با بیست‌وپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، پایگاه خبری هایفن در گزارشی با عنوان «۲۵ سال بعد؛ مسلمانان انگلیس به یاد می‌آورند که ۱۱ سپتامبر چگونه زندگی آنها را تغییر داد»، روایت پنج مسلمان انگلیسی از تأثیرات این حملات و پیامدهای آن بر زندگی شخصی و اجتماعی مسلمانان در انگلیس را منتشر کرده است.
مسلمانان احساس ترس و انزوای اجتماعی کردند
حجت‌الاسلام دکتر سید علی عباس رضوی، مدیر فعلی «انجمن اهل‌بیت(ع) اسکاتلند»، که در زمان وقوع حملات ۱۱ سپتامبر در دانشگاهی در لندن تحصیل می‌کرد و همزمان به‌صورت پاره‌وقت در حوزه علمیه مشغول تحصیل بود، می‌گوید روز حمله را در خارج از خانه و بدون اطلاع از اخبار سپری کرده و عصر همان روز از طریق تلویزیون از وقوع این حادثه مطلع شده است.
او می‌گوید حملات ۱۱ سپتامبر در ابتدا تأثیر مستقیمی بر زندگی شخصی او نداشت؛ چراکه با کلیشه رایج آن زمان درباره ظاهر یک مسلمان مطابقت نداشت. با این حال، تجربه خواهرش که حجاب بر سر داشت، بسیار دشوارتر بود.
رضوی از تشدید تدابیر امنیتی، به‌ویژه در فرودگاه‌ها، و افزایش توجه و نظارت رسانه‌ای بر مسلمانان به‌عنوان یکی از پیامدهای مهم ۱۱ سپتامبر یاد می‌کند و می‌گوید جو ایجادشده موجب شد جوامع مسلمان احساس ترس و آسیب‌پذیری کنند و بسیاری از مسلمانان عادی نیز به‌تدریج با نوعی انزوای اجتماعی مواجه شوند.
به گفته وی، حملات ۱۱ سپتامبر در شکل‌گیری تصویر عمومی از اسلام و مسلمانان تأثیری ماندگار گذاشت و این مسئله نیز به نوبه خود بر جوامع مسلمان اقلیت در سراسر انگلیس تأثیر گذاشت.
دکتر رضوی با اشاره به مسئولیت روحانیون در چنین شرایطی تأکید می‌کند که نقش یک فعال مسلمان اساساً نقشی حمایتی و اجتماعی است و روحانیون باید در زمان بروز چنین حوادثی، به‌ویژه هنگامی که پوشش منفی رسانه‌ای موجب ترس و بی‌اعتمادی می‌شود، به مردم مراقبت و همدلی ارائه دهند، نه اینکه به تعمیق شکاف‌ها کمک کنند.
وی تصریح کرد: ائمه جماعات باید همچنان به گفت‌وگو و آشتی پایبند باشند، با مهربانی با دیگران ارتباط برقرار کنند، جوامع مختلف را به یکدیگر نزدیک سازند و به مردم در مسیر التیام آسیب‌های ناشی از این حوادث کمک کنند.
از «معلم مسلمان» تا نماینده اسلام در مدرسه
همچنین این نشریه به سراغ دیگر شخصیت‌های اسلامی انگلیس هم رفت.
«رضوانه والاس-لاهر»، که در زمان حملات ۲۳ سال داشت و مدیر گروه مطالعات دینی در یک دبیرستان عمدتاً سفیدپوست در هادرزفیلد بود، می‌گوید حملات ۱۱ سپتامبر پرسش‌های فراوانی را در میان دانش‌آموزان ایجاد کرد و فرصتی برای گفت‌وگو درباره اسلام و مسلمانان به وجود آورد.
او می‌گوید پیش از ۱۱ سپتامبر دانش‌آموزان او را مانند دیگر معلمان می‌دیدند، اما پس از حملات ناگهان به «معلم مسلمان» تبدیل شد و دانش‌آموزان درباره اسلام، زندگی شخصی او و باورهایش سؤال می‌کردند؛ پرسش‌هایی که گاه مستقیماً درباره ارتباط اسلام با تروریسم بود.
والاس-لاهر می‌گوید برخی دانش‌آموزان می‌دانستند اقدامات گروه‌های تروریستی به همه مسلمانان ارتباطی ندارد، اما در همان زمان برخی از دوستان مسلمان او در مدارس دیگر به‌شدت احساس ترس می‌کردند و یکی از دوستانش به دلیل نگرانی از حملات، حجاب خود را کنار گذاشت. او معتقد است گفت‌وگو با جوانان برای مقابله با برداشت‌های نادرست درباره مسلمانان اهمیت زیادی داشت.
از احساس پاسخگویی برای حادثه‌ای که نقشی در آن نداشتند تا تبعیض در فرودگاه‌ها
«سهمینه علی» که در زمان وقوع حملات دانشجوی ۲۱ ساله رشته مددکاری اجتماعی بود، می‌گوید پس از ۱۱ سپتامبر مسلمانان احساس می‌کردند از آنها انتظار می‌رود بابت حادثه‌ای که هیچ ارتباطی با آن نداشتند، توضیح دهند یا آن را محکوم کنند.
او که در دانشگاه حجاب داشت، می‌گوید فضای ترس و سوءظن موجب شد فعالیت‌های جامعه مسلمانان برای مقابله با کلیشه‌ها و برداشت‌های نادرست دشوارتر شود و حتی احساس تعلق و هویت او به‌عنوان یک شهروند انگلیسی را تحت تأثیر قرار دهد؛ هرچند در کنار این تجربه‌های منفی، افرادی نیز از مسلمانان حمایت کردند.
«جابر بات»، فعال حوزه برابری نژادی و مدیر اجرایی بنیاد برابری نژادی انگلیس، نیز از تجربه‌های خود در سفر به آمریکا پس از ۱۱ سپتامبر سخن گفته و می‌گوید تقریباً در هر سفر به آمریکا از فرودگاه هیترو به‌طور «تصادفی» برای بازرسی‌های اضافی انتخاب می‌شد و در دو سفر آخر خود نیز هنگام ورود و خروج از آمریکا با بازرسی‌های ویژه مواجه شده است.
بات تأکید می‌کند که این تجربه‌ها در مقایسه با قربانیان حملات ۱۱ سپتامبر و میلیون‌ها کشته، زخمی و آواره جنگ موسوم به «جنگ علیه تروریسم» ناچیز است، اما به گفته او نمونه‌ای کوچک از تغییری گسترده‌تر بود که طی آن جوامع، به‌ویژه مسلمانان، به‌عنوان تهدید معرفی شدند.
انتقاد از سیاست‌های امنیتی و «پیشگیری»
این فعال انگلیسی معتقد است هنگامی که سوءظن نه بر اساس رفتار افراد، بلکه بر اساس نام، ظاهر یا دین مفروض آنها شکل بگیرد، برخوردهای استثنایی به بخشی عادی از زندگی روزمره تبدیل شده و بی‌اعتمادی در جامعه ریشه می‌دواند.
بات همچنین سیاست موسوم به «پیشگیری» (Prevent) در انگلیس را مورد انتقاد قرار می‌دهد؛ سیاستی که به گفته او معلمان و برخی دیگر از افراد را موظف کرده است افرادی را که در معرض گرایش به تروریسم تلقی می‌شوند شناسایی کنند و در عمل، حتی کودکان بی‌گناه را نیز وارد این سازوکار کرده است.
وی می‌گوید این سیاست‌ها، همراه با ادبیات سیاسی که مسلمانان را تهدید معرفی کرده، به تضعیف اعتماد به نهادهای عمومی و ایجاد زمینه برای گسترش اطلاعات نادرست و اسلام‌هراسی کمک کرده است. او با اشاره به حوادث سال ۲۰۲۴ پس از قتل‌های ساوت‌پورت، می‌پرسد آیا سیاست‌هایی که به نام امنیت اجرا شده‌اند، به جای کاهش شکاف‌ها، موجب عمیق‌تر شدن آنها نشده‌اند.
طاهر عباس، پژوهشگر سابق وزارت کشور انگلیس، نیز روایت مشابهی از تغییر فضای اجتماعی پس از ۱۱ سپتامبر ارائه می‌کند. او می‌گوید پیش از این حملات نیز در انگلیس برخی مشکلات اجتماعی، از جمله ناآرامی‌های شمال این کشور، به جای توجه به مسائلی همچون طبقه اجتماعی، فقر، تحرک اجتماعی، نژادپرستی در پلیس و مسکن، به «فقدان انسجام» در جوامع نسبت داده می‌شد.
عباس می‌گوید پس از ۱۱ سپتامبر ناگهان مسلمانان به‌عنوان یک مسئله دینی و امنیتی مورد توجه قرار گرفتند و حوزه‌هایی همچون پلیس، امنیت، اطلاعات و مبارزه با تروریسم بیش از پیش بر ایدئولوژی متمرکز شدند. او می‌افزاید در محیط‌های دولتی احساس می‌کرد که «قومیت» او پیش از خودش وارد اتاق می‌شود و برچسب مسلمان بودن، سایر ابعاد هویتی او را تحت‌الشعاع قرار داده است.
در مجموع، این پنج روایت نشان می‌دهد که از نگاه این مسلمانان انگلیسی، پیامدهای ۱۱ سپتامبر تنها به عملیات نظامی آمریکا و متحدانش در خارج از مرزها محدود نماند، بلکه در داخل جوامع غربی نیز با افزایش نظارت، تغییر نگاه عمومی به مسلمانان، تبعیض، احساس ناامنی و دشوارتر شدن مسئله هویت و تعلق اجتماعی همراه شد؛ پیامدهایی که راویان این گزارش معتقدند پس از ۲۵ سال همچنان ادامه دارد.
............
پایان پیام
نظر شما