به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ دور تازه‌ای از مقابله دولت جمهوری آذربایجان با ارزش‌های اکثریت شیعه این کشور این روزها به مهم‌ترین خبر اجتماعی منطقه و جهان اسلام تبدیل شده است. وضع مقررات تازه برای پوشش در مدارس، همزمان با نخستین هفته‌های سال تحصیلی، مانع حضور صدها دانش‌آموز دختر و معلمان باحجاب در سر کلاس‌های درس شد. این وضعیت بلافاصله در سطح منطقه و دنیا بازتاب یافت و با واکنش‌های متعددی همراه بود.
مهم‌ترین واکنش خارجی از سوی ترکیه، متحد و دوست و شریک راهبردی جمهوری آذربایجان بود. اوکتای سارال، مشاور ارشد رئیس‌جمهور ترکیه، این محدودیت‌ها را «غیرقابل قبول» دانسته و از باکو خواست تا «اشتباه خود را فوراً اصلاح کند». حتی کمال قلیچدار اوغلو، رهبر بزرگترین حزب سکولار و لائیک ترکیه که خود معارض دولت اسلامگرای اردوغان به شمار می‌رود نیز خواستار عدم تکرار اشتباه ترکیه توسط آذربایجان در مسئله حجاب شد.
در این رابطه مردم مسلمان استانبول، شهر اروپایی ترکیه، مقابل کنسولگری جمهوری آذربایجان در این شهر تجمع کرده و شعار دادند: «حجاب، هویت زن مسلمان است».
محمود آریکان، رهبر حزب باسابقه سعادت ترکیه نیز، در نامه‌ای سرگشاده به الهام علی‌اف، با یادآوری تجربه تلخ ۲۸ فوریه در ترکیه و کودتا در این کشور، ممنوعیت حجاب را موجب «زخم عمیق در وجدان‌ها» توصیف کرد.
اما در مقابل حزب حاکم «آذربایجان نوین» در جمهوری آذربایجان، به این انتقادات واکنش نشان داده و با تأکید بر ماهیت سکولار این کشور، از مقامات ترکیه خواسته تا در امور داخلی این کشور مداخله نکنند. این حزب هشدار داده که استفاده ابزاری از موضوع حجاب می‌تواند به روابط دوجانبه آسیب بزند. در واقع همانند ترکیه، مقامات جمهوری آذربایجان نیز با استفاده از ظرفیت غیررسمی به آنکارا پاسخ دادند.
در جهان تشیع نیز تا این لحظه سیدمقتدی صدر، رهبر جریان صدر عراق، اقدامات جمهوری آذربایجان را محکوم کرده است که جای تقدیر دارد. در ایران اسلامی که بیشترین قرابت مذهبی و فرهنگی را با مردم جمهوری آذربایجان دارد تاکنون واکنش رسمی و غیررسمی قابل توجهی رخ نداده است.
واقعیت آن است که رفتار کینه‌توزانه دولت الهام علی‌اف در امور مرتبط با تشیع و ایران، نگرانی از نوع برخورد این کشور را با تذکر از ناحیه جمهوری اسلامی را نزد برخی دولتمردان ایرانی بوجود آورده است.
در شرایطی که ایران در یک جنگی بزرگ با آمریکا و اسرائیل قرار دارد و کاخ سفید سیاست محاصره دریایی و زمینی ایران را دنبال می‌کند و دولت باکو بارها کینه خود را با بستن خطوط ترانزیتی و معطل کردن هزاران خودرو و راننده ایرانی پشت مرزها به نمایش گذاشته است؛ طبیعی است که انتظار برخورد مستقیم و رسمی چندان معقول به نظر نرسد اما هیچ مانع و ملاحظه‌ای برای واکنش‌های مردمی و غیررسمی در میان نیست.
از این رو بهترین اقدام در این شرایط، حمایت مردم و شیعیان از مطالبه حجاب در آذربایجان است. همانطور که در جریان جنگ آذربایجان با ارمنستان که با ادعای بازپس‌گیری سرزمین‌های آذری صورت گرفت تقریبا تمامی محافل مذهبی و اجتماعی مرتبط با مسئله مانند ائمه جمعه شهرهای ترک‌نشین ایران و چهره‌های اردبیل و استانهای آذربایجان و حتی زنجان از حق جمهوری آذربایجان حمایت کردند. حتی رهبر شهید انقلاب در یکی از بیانات خود از حق جمهوری آذربایجان حمایت کردند و در عین حال رعایت حقوق ارامنه نیز یادآور شدند.
اکنون شایسته است تا ظرفیت‌های مردمی در استانهای همجوار با جمهوری آذربایجان و بطور مشخص اردبیل و آذربایجان شرقی به میدان بیایند و حمایت خود را از حقوق شیعیان آذربایجان ابراز دارند. در این حوزه نقش برخی امامان جمعه محبوب در این مناطق بسیار مهم است که باید حمایت شوند. دولت باکو نشان داده است که نگرانی زیادی از نفوذ سخنان و محبوبیت شخصیت‌های دینی آذری ایران در داخل جمهوری آذربایجان دارد.
در بخش دیپلماسی غیررسمی، استفاده از روابط خوب دختر رئیس‌جمهور اسلامی ایران خانم پزشکیان با دختر الهام علی‌اف که می‌توانند به زبان آذری نیز باهم صحیت کنند قابل بررسی است. پسر محترم رئیس‌جمهور که در مقام مشاور در دفتر ریاست جمهوری مشغول خدمت و از فعالان فضای مجازی است می‌تواند با پیامی به زبان آذری با رسم‌الخط رایج در آن کشور، بر اعتبار دکتر پزشکیان بیافزاید.
در هر صورت می‌توان با هوشمندی واکنش‌های تأثیرگذاری در قبال وضعیت شیعیان جمهوری آذربایجان داشت. مقامات باکو توهم و اضطراب زیادی نسبت به نقش ایران دارند و حتی در همین بحران حجاب نیز ایران را عامل مشکلات و تصمیمات خود می‌دانند و تلویحا آن را بیان داشته‌اند.
باید دانست جمهوری آذربایجان با اقدام اخیر خود پا در باتلاقی گذاشت که پیش از این نیز دولت‌های بزرگ‌تر و قوی‌تر از او در منطقه گذاشته بودند اما نتوانستند از آن نجات یابند.
..........................
پایان پیام
نظر شما