به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ دومین پیش‌همایش هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی با سخنرانی دکتر محمدجواد لاریجانی، مدیر پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، حجت‌الاسلام والمسلمین محمود محمدی عراقی و حجت‌الاسلام والمسلمین حسن عالمی، اعضای مجلس خبرگان رهبری، برگزار شد؛ نشستی که در آن ابعاد فقهی و حقوقی معاهدات، مبانی تصمیم‌گیری درباره صلح و آتش‌بس، ضرورت شناخت واقع‌بینانه قدرت جمهوری اسلامی ایران و الزامات هوشیاری در برابر پیمان‌شکنی بررسی شد و در حاشیه آن، کتاب «تفنین شریعت» به نمایش درآمد و از آن رونمایی شد.
لاریجانی: تصمیم‌گیری درباره صلح و آتش‌بس باید در چارچوب فقه و مصلحت باشد
دکتر محمدجواد لاریجانی، مدیر پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، با تبیین ماهیت نظام جمهوری اسلامی ایران، این نظام را نظمی مدنی ـ سیاسی مبتنی بر عقلانیت اسلامی و مکتب اهل‌بیت(ع) دانست و گفت: سازوکار اجرایی این نظام بر دموکراسی نمایندگی تکیه دارد.
وی با تأکید بر ضرورت بصیرت و شناخت واقع‌بینانه قدرت ایران، نسبت به تحلیل‌هایی که جایگاه کشور را در معادلات جهانی محدود ارزیابی می‌کنند، انتقاد کرد و بر لزوم توجه به شاخص‌های واقعی قدرت، از جمله توانمندی‌های علمی، فناوری، دفاعی و منطقه‌ای تأکید کرد.
مدیر پژوهشگاه دانش‌های بنیادی با اشاره به مباحث فقهی صلح و آتش‌بس اظهار کرد: تصمیم‌گیری در این حوزه باید با توجه به مبانی فقه شیعه، جایگاه ولی امر و تشخیص مصلحت اسلام و مسلمانان صورت گیرد و نمی‌توان مسئله مذاکرات را صرفاً به انتخاب میان جنگ و صلح محدود کرد.
لاریجانی با تفکیک میان «نقض عهد» و «خدعه» گفت: در نقض عهد، طرف مقابل تعهدی را می‌پذیرد و سپس آن را زیر پا می‌گذارد؛ اما در خدعه ممکن است ساختار توافق از ابتدا به‌گونه‌ای طراحی شده باشد که با وجود ظاهر حقوقی، یکی از طرف‌ها در عمل در موقعیت زیان‌بار قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه برجام، بر ضرورت بررسی دقیق سازوکارهای حقوقی توافق‌ها و پیامدهای تعهدات تأکید کرد و توجه به مفاد و ساختار توافق‌ها را برای جلوگیری از محاسبات نادرست ضروری دانست.
لاریجانی همچنین بر لزوم توجه به جبهه مقاومت و مدیریت تنگه هرمز در مذاکرات تأکید کرد و گفت: دیپلماسی باید در خدمت توانمندی‌های دفاعی کشور باشد. جمهوری اسلامی ایران جنگ‌طلب نیست و مسئله اصلی، تمایز میان تسلیم و مقاومت است.
فقه معاهدات نباید به قراردادهای خصوصی محدود بماند
حجت‌الاسلام والمسلمین محمود محمدی عراقی، عضو مجلس خبرگان رهبری، با تأکید بر اهمیت وفای به عهد در فرهنگ قرآنی، خواستار تعمیق مطالعات فقهی درباره معاهدات اجتماعی، سیاسی، نظامی و بین‌المللی شد و گفت: بررسی احکام عهد و پیمان نباید صرفاً به روابط فردی و قراردادهای خصوصی محدود بماند، بلکه ابعاد اجتماعی و حکومتی این موضوع نیز باید به‌صورت روشمند بررسی شود.
وی با اشاره به ظرفیت‌های فقه حکومتی در حوزه روابط اجتماعی و بین‌المللی، بر ضرورت مطالعه انواع معاهدات، از جمله هدنه، عقد امان و عقد جزیه، و نیز توافق‌های مربوط به محدودیت تسلیحات تأکید کرد.
عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه اصل اولیه در قراردادها و معاهدات، پایبندی به تعهدات است، اظهار کرد: وفای به عهد به معنای نادیده گرفتن تخلف طرف مقابل نیست؛ همان‌گونه که امکان خروج از پیمان نیز به معنای جواز نقض یک‌جانبه و بدون ضابطه همه تعهدات نخواهد بود.
محمدی عراقی در تبیین شرایط نقض عهد، سه وضعیت را از یکدیگر متمایز کرد: نخست، نقض عهد از سوی طرف مقابل که واکنش به آن باید در چارچوب حدود شرعی و قواعد مقابله‌به‌مثل انجام شود؛ دوم، پیمان‌شکنی مکرر و نظام‌مند که ضرورت هوشیاری در برابر آن مورد تأکید قرآن کریم قرار گرفته است؛ و سوم، آشکار شدن نشانه‌های معتبر خیانت که در چنین شرایطی، پایان دادن به پیمان باید با اعلام روشن به طرف مقابل همراه باشد تا به نقض پنهانی و غافلگیرانه تبدیل نشود.
وی با استناد به آیات قرآن کریم، بر ضرورت تبیین دقیق اصل وفای به عهد، حدود اختیارات حاکم اسلامی و سازوکارهای شرعی و حقوقی پایان دادن به معاهدات تأکید کرد.
وفای به عهد نباید به غفلت از تهدیدها بینجامد
حجت‌الاسلام والمسلمین حسن عالمی، نماینده مردم خراسان رضوی در مجلس خبرگان رهبری، با تبیین مبانی قرآنی و سیره امیرالمؤمنین(ع) در مواجهه با پیمان‌شکنی، بر ضرورت هوشیاری در برابر دشمن و تقویت آمادگی دفاعی تأکید کرد.
وی با اشاره به آیات قرآن کریم درباره وفای به عهد و نقض پیمان، از جمله آیات سوره‌های بقره، انفال و توبه، اظهار کرد: عهد و پیمان در آموزه‌های اسلامی جایگاه مهمی دارد؛ اما پایبندی به این اصل به معنای اعتماد بی‌ضابطه به طرفی نیست که سابقه پیمان‌شکنی دارد یا نشانه‌های معتبر خیانت از سوی او آشکار شده است.
عالمی با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال، «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ»، بر اهمیت آمادگی و تقویت توان دفاعی جامعه اسلامی تأکید کرد و شناخت دقیق وضعیت و رفتار طرف مقابل را از ضرورت‌های روابط و تعهدات دانست.
نماینده مردم خراسان رضوی در مجلس خبرگان رهبری با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع)، بر ضرورت جمع میان پایبندی به تعهدات و هوشیاری در برابر دشمن تأکید کرد و گفت: صرف وجود یک پیمان به معنای منتفی شدن احتمال تهدید یا پیمان‌شکنی نیست.
وی در ادامه با اشاره به نامه ۵۳ نهج‌البلاغه خطاب به مالک اشتر، به توصیه امیرالمؤمنین(ع) درباره ضرورت هوشیاری پس از صلح اشاره کرد؛ توصیه‌ای که بر پرهیز از غفلت در برابر دشمن و توجه به احتمال استفاده ابزاری از صلح برای فریب تأکید دارد.
عالمی با اشاره به مضمون این فراز از نهج‌البلاغه خاطرنشان کرد: حتی پس از انعقاد صلح نیز نباید مراقبت و دوراندیشی را کنار گذاشت؛ زیرا ممکن است طرف مقابل از نزدیک شدن و ابراز اعتماد برای غافلگیر کردن طرف دیگر استفاده کند.
وی بر ضرورت شناخت دقیق مبانی قرآنی و سیره علوی در مواجهه با پیمان‌شکنی تأکید کرد و پایبندی به اصول شرعی، هوشیاری در برابر رفتارهای تهدیدآمیز و حفظ آمادگی دفاعی را از الزامات مواجهه با چنین شرایطی دانست.
رونمایی از کتاب «تفنین شریعت»
در حاشیه دومین پیش‌همایش هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی، از کتاب «تفنین شریعت» رونمایی شد.
این پیش‌همایش در چارچوب برنامه‌های هشتمین دوره کتاب سال حکومت اسلامی برگزار شد و سخنرانان در آن، از منظر مبانی فقهی، قرآنی، حقوقی و سیاسی به بررسی موضوع عهد و پیمان، معاهدات بین‌المللی، تصمیم‌گیری درباره صلح و آتش‌بس و ضرورت هوشیاری در برابر پیمان‌شکنی پرداختند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما