به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ دولت قزاقستان از بررسی طرح ایجاد مسیر ریلی جدیدی خبر داده است که این کشور را از طریق ازبکستان و افغانستان به بنادر دریایی پاکستان متصل می‌کند؛ مسیری که در صورت اجرا، می‌تواند زمینه گسترش مبادلات تجاری میان آسیای مرکزی و جنوبی و افزایش اهمیت ترانزیتی افغانستان را فراهم کند.
این طرح که با عنوان «کاسا» (CASA) شناخته می‌شود، قرار است ارتباط حمل‌ونقلی قزاقستان، ازبکستان، افغانستان و پاکستان را توسعه دهد و امکان دسترسی کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی به بنادر اقیانوس هند را افزایش دهد.
قاسم جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، در سخنرانی روز جمعه، اول آبان‌ماه، به مناسبت روز جمهوری این کشور، بر ضرورت تقویت جایگاه قزاقستان به‌عنوان یکی از قطب‌های حمل‌ونقل و لجستیک اوراسیا تأکید کرد.
وی با اشاره به برنامه‌های توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقلی گفت که ساخت و نوسازی فرودگاه‌ها، ایستگاه‌های راه‌آهن، پل‌ها، بنادر دریایی و تأسیسات مرزی در این کشور ادامه دارد.
توکایف همچنین توسعه مسیرهای ارتباطی میان اروپا و آسیا را از اولویت‌های اقتصادی قزاقستان معرفی کرد و بر تداوم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حمل‌ونقل تأکید داشت.
توافق قزاقستان، ازبکستان و امارات برای بررسی راه‌آهن افغانستان
در چارچوب تلاش برای گسترش مسیرهای تجاری، وزارتخانه‌های حمل‌ونقل قزاقستان و ازبکستان و وزارت انرژی و زیرساخت امارات متحده عربی، روز ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، یادداشت تفاهمی برای همکاری در پروژه ریلی «کاسا» امضا کردند.
بر اساس این توافق، سه کشور قصد دارند مطالعات فنی و اقتصادی لازم را برای بررسی امکان ایجاد مسیر ریلی قزاقستان ـ ازبکستان ـ افغانستان ـ پاکستان انجام دهند.
این مطالعات شامل ارزیابی زیرساخت‌های موردنیاز، بررسی ظرفیت حمل بار، شناسایی منابع مالی و تعیین میزان توجیه اقتصادی پروژه خواهد بود.
همچنین تشکیل یک کارگروه مشترک برای بررسی مسائل فنی، اقتصادی و سرمایه‌گذاری در دستور بررسی طرف‌های امضاکننده قرار گرفته است.
بر اساس چارچوب پیشنهادی، قزاقستان و ازبکستان می‌توانند از شبکه ریلی موجود و ظرفیت‌های ترانزیتی خود برای توسعه این مسیر استفاده کنند.
امارات متحده عربی نیز با توجه به تجربه خود در احداث زیرساخت‌های حمل‌ونقل و اجرای پروژه‌های بزرگ لجستیکی، می‌تواند در مطالعات، طراحی و توسعه احتمالی پروژه مشارکت داشته باشد.
با این حال، یادداشت تفاهم امضاشده به معنای آغاز عملیات ساخت راه‌آهن نیست و تاکنون توافق نهایی برای اجرای پروژه اعلام نشده است.
افغانستان؛ حلقه ارتباطی آسیای مرکزی و بنادر پاکستان
قرارگرفتن افغانستان در مسیر پیشنهادی کاسا می‌تواند اهمیت اقتصادی این کشور را در مبادلات منطقه‌ای افزایش دهد.
افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، ظرفیت ارتباط‌دادن کشورهای آسیای مرکزی به پاکستان و بنادر اقیانوس هند را دارد؛ ظرفیتی که بهره‌برداری از آن به توسعه زیرساخت‌های ریلی و توافقات ترانزیتی وابسته است.
در صورت عملیاتی‌شدن پروژه، کالاهای تجاری قزاقستان و ازبکستان می‌توانند از مسیر افغانستان به پاکستان منتقل شوند و از طریق بنادر این کشور به بازارهای جهانی راه پیدا کنند.
اجرای این طرح همچنین می‌تواند زمینه افزایش درآمدهای ترانزیتی، ایجاد فرصت‌های شغلی و توسعه فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با حمل‌ونقل در افغانستان را فراهم کند.
با این حال، تحقق این مزایا به میزان سرمایه‌گذاری، شرایط امنیتی، هزینه حمل‌ونقل و نحوه مشارکت افغانستان در اجرای پروژه بستگی خواهد داشت.
در حال حاضر، مسیر دقیق بخش افغانستانی راه‌آهن کاسا، هزینه احداث آن و برنامه زمان‌بندی اجرای پروژه مشخص نشده است.
امنیت افغانستان و اختلافات مرزی؛ چالش‌های پیش‌روی کاسا
یکی از مهم‌ترین موانع احتمالی اجرای این پروژه، تأمین امنیت مسیر ریلی در داخل افغانستان و تضمین تداوم فعالیت آن است.
با وجود تأکید طالبان بر تأمین امنیت سراسری افغانستان، نگرانی کشورهای منطقه درباره فعالیت گروه‌های تروریستی و تهدیدهای امنیتی همچنان ادامه دارد.
از سوی دیگر، روابط طالبان و پاکستان طی ماه‌های اخیر تحت تأثیر درگیری‌های مرزی، اختلافات سیاسی و اتهامات متقابل درباره حضور گروه‌های مسلح قرار گرفته است.
بسته‌ماندن دوره‌ای گذرگاه‌های مرزی و اختلال در مبادلات تجاری دو کشور نشان می‌دهد که توسعه یک کریدور ریلی بین‌المللی، علاوه بر ساخت زیرساخت، به ثبات مناسبات سیاسی و امنیتی کشورهای مسیر نیاز دارد.
همچنین توافق درباره تعرفه‌های ترانزیتی، مقررات گمرکی، استانداردهای فنی و تضمین عبور بدون وقفه محموله‌ها از دیگر الزامات اجرای این طرح خواهد بود.
مسیر جنوبی؛ مکمل کریدور میانی قزاقستان
پروژه کاسا بخشی از تلاش قزاقستان برای متنوع‌سازی مسیرهای دسترسی به بازارهای بین‌المللی محسوب می‌شود.
این کشور در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای برای توسعه کریدور میانی انجام داده است؛ مسیری که از طریق دریای خزر، جمهوری آذربایجان، گرجستان و ترکیه، امکان ارتباط تجاری آسیای مرکزی با اروپا را فراهم می‌کند.
در مقابل، مسیر پیشنهادی کاسا با عبور از افغانستان و پاکستان، دسترسی به بازارهای آسیای جنوبی و بنادر اقیانوس هند را هدف قرار داده است.
در صورت توسعه هر دو مسیر، قزاقستان می‌تواند متناسب با مقصد کالاها، شرایط حمل‌ونقل و هزینه‌های تجاری، از گزینه‌های متنوع‌تری برای صادرات و واردات استفاده کند.
این تنوع می‌تواند وابستگی تجاری کشور به مسیرهای محدود حمل‌ونقلی را کاهش دهد و نقش آن را در شبکه تجارت بین‌المللی تقویت کند.
فرصتی اقتصادی که هنوز به مرحله اجرا نرسیده است
با وجود چشم‌انداز اقتصادی پروژه کاسا، طرح یادشده هنوز در مراحل اولیه بررسی قرار دارد و هیچ رقم نهایی درباره هزینه ساخت، میزان سرمایه‌گذاری یا زمان آغاز بهره‌برداری از آن اعلام نشده است.
همچنین یادداشت تفاهم ۳۰ سپتامبر میان قزاقستان، ازبکستان و امارات امضا شده و به‌تنهایی نشان‌دهنده توافق نهایی تمامی کشورهای واقع در مسیر، از جمله افغانستان و پاکستان، برای اجرای راه‌آهن نیست.
طرح کاسا بار دیگر نشان می‌دهد که موقعیت جغرافیایی افغانستان همچنان می‌تواند در برنامه‌های بزرگ اقتصادی منطقه نقش داشته باشد؛ اما تبدیل این ظرفیت به درآمد و توسعه پایدار، بیش از هر چیز به امنیت، سرمایه‌گذاری، توافقات منطقه‌ای و ایجاد زیرساخت‌های عملیاتی وابسته است.
در شرایطی که کشورهای آسیای مرکزی به دنبال مسیرهای تازه برای دستیابی به بازارهای جهانی هستند، افغانستان می‌تواند بخشی از این شبکه ارتباطی باشد؛ مشروط بر آنکه برنامه‌های پیشنهادی از مرحله تفاهم‌نامه و مطالعات اولیه عبور کرده و به توافقات اجرایی و پروژه‌های زیرساختی تبدیل شوند.
...................................
پایان پیام/
نظر شما