به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ مراسم بزرگداشت علامه سید جعفر مرتضی عاملی متکلم، مورخ، مفسر، ادیب و محقق برجسته شیعه معاصر، با حضور جمعی از محققان و نمایندگانی از دفاتر مراجع معظم تقلید، امروز پنجشنبه ۱۴ آبان در سالن همایش‌های مجمع جهانی اهل‌بیت(ع) در قم برگزار شد.
آیت‌الله رمضانی، دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)، در این نشست با اشاره به اهمیت روش‌شناسی در مطالعات تاریخی گفت: در حوزه تاریخ باید سه اصل رعایت شود؛ نخست، نقل‌ها باید معتبر و مستند باشند، دوم، تحلیل‌ها بر اساس داده‌ها صورت گیرد و سوم، قواعد به دست‌آمده با شرایط زمانه تطبیق داشته باشد.
وی با اشاره به تجربه خود در مطالعه تاریخ اسلام افزود: هنگام مطالعه کتب تاریخی گاهی برخوردی سطحی با آنها داریم بدون اینکه تعمقی نسبت به آنها داشته باشیم. من خود در مواجهه با وقایع تاریخی با مواردی مواجه شدم که نیازمند دقت نظر بیشتری بود. در بحث جهاد ابتدایی، وقتی به سیره پیامبر اکرم(ص) مراجعه کردیم، دیدیم که برخی برداشت‌ها از تاریخ، مانند اینکه پیامبر ۸۰ جنگ ابتدایی داشتند، برداشت درستی نیست. این تعبیرها برداشت‌های نادرستی را به دنبال دارد، مانند قدرت‌طلبی یا تبلیغ اجباری.
آیت‌الله رمضانی با اشاره به دیدار خود با یکی از شخصیت‌های برجسته آکادمیک آلمانی گفت: او می‌خواست برخی موارد، به‌ویژه جریان بنی‌قریظه را به کتب برخی مورخان مستند کند. من مجبور شدم دوباره جنگ‌های پیامبر را از اول تا آخر مطالعه کنم و دیدم که این استنادات، استنادات درستی نبوده است. این نیازمند تعمق است و این وظیفه برجستگان حوزه تاریخ است.
علامه سید جعفر مرتضی؛ صاحب مکتب در تاریخ‌نگاری
وی با تأکید بر اینکه علامه سید جعفر مرتضی را می‌توان یکی از برجسته‌ترین و دقیق‌ترین چهره‌های معاصر در بازسازی نقادانه تاریخ اهل‌بیت(ع) دانست، ویژگی‌های او را برشمرد: تبحر حدیثی، تسلط بر میراث روایی شیعه و اهل سنت، تلاش در نقد منابع، و تلاش برای پالایش تاریخ اهل‌بیت(ع) از آمیختگی با تاریخ رسمی قدرت، نقل‌های خطایی بی‌سند و افسانه‌های رایج.
آیت‌الله رمضانی تصریح کرد: علامه سید جعفر مرتضی دارای مسلک، روش و مبنا بود. ویژگی‌های او شامل رویکرد اجتهادی در تحقیق تاریخی، استفاده از تاریخ برای دفاع از مبانی کلام شیعی، تتبع و جستجوی بسیار گسترده، ارزیابی دقیق و جامع بر اساس مبانی اهل‌بیت(ع) و ریشه‌یابی هوشمندانه از حوادث بود.
دفاع از اهل‌بیت(ع) با روش اجتهادی
وی افزود: مرحوم علامه سید جعفر مرتضی دفاع از اهل‌بیت(ع) را با روش اجتهادی انجام می‌داد. ما خیال می‌کنیم که با هر عبارتی می‌توانیم از اهل‌بیت(ع) دفاع کنیم، اما ایشان به هیچ وجه به روایت‌های ضعیف یا مجهول اعتقاد نداشتند. حتی معتقد بودند که این روایت‌ها نه تنها کمکی نمی‌کنند، بلکه بهانه‌ای به دست دشمنان و مخالفان می‌دهند.
آیت‌الله رمضانی خاطرنشان کرد: علامه سید جعفر مرتضی منبع و سند را بر شهرت روایت ترجیح می‌داد و مقدم می‌دانست. او به حجیت شهرت در حوزه تاریخ حضرات معصومین(ع) معتقد نبود، چون معتقد بود که باید خود منبع وثیق باشد. او تحلیل درون‌متنی داشت و از مجموعه داده‌های روایات، نشانه‌های جعل را به دست می‌آورد.
وی با اشاره به اینکه علامه سید جعفر مرتضی بخش بزرگی از تاریخ صدر اسلام و عصر اموی و عباسی را تحت تأثیر دستگاه‌های تبلیغاتی قدرت‌های حاکم می‌دانست، گفت: او همواره این سؤال را مطرح می‌کرد که این نقل به سود چه کسی تمام می‌شود و با چه انگیزه‌ای ذکر شده است.
آیت‌الله رمضانی در پایان با اشاره به اینکه علامه سید جعفر مرتضی مدافع سرسخت تفکیک تاریخ علم از خطابه و منبر بود، گفت: او معتقد بود که ساحت علم تاریخ و حدیث باید از ساحت خطابه و روضه و تبلیغ عمومی جدا شود. ما باید به صورت عمیق و اجتهادی و با مبانی اجتهادی که کمتر در حوزه تاریخ مطرح شده، از پیغمبر اکرم(ص) و جایگاه عصمت پیامبر(ص) دفاع کنیم.
.................
پایان پیام/
نظر شما