به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ نامزدی «نوری المالکی» رئیس ائتلاف دولت قانون برای ریاست دولت عراق به آزمونی برای سنجش توازن میان موضع مخالف دولت آمریکا نسبت به این نامزدی از یک سو، و توانایی نیروهای شیعی در تحمیل این گزینه از سوی دیگر تبدیل شده است؛ آن هم در لحظهای منطقهای که بهشدت پرتنش است.
براساس گزارش روزنامه الاخبار لبنان، وزارت خارجه عراق فاش کرده که پیامی از سوی آمریکا به بغداد رسیده که شامل دو بند بوده است. بند نخست، امکان اعمال تحریم علیه برخی اشخاص و نهادها میباشد و بند دوم، معیارهای همکاری میان بغداد و واشنگتن، بهویژه درباره ماهیت دولت آینده و سازوکار عملکرد آن است.
در واقع، دولت آمریکا موضع ثابت و قاطع خود در مخالفت با نامزدی نوری المالکی را پنهان نکرده و از طریق وزارت خارجه خود هشدار داده است که اگر نیروهای سیاسی عراق بر این نامزدی پافشاری کنند، روابط خود با عراق را مورد بازنگری قرار خواهد داد. بر اساس ارزیابی محافل پیگیر این پرونده، واشنگتن به موضوع صرفاً از زاویه شخصی نگاه نمیکند، بلکه به شکل قدرتی میاندیشد که از توافق سیاسی آینده برخواهد آمد و اینکه آیا این ساختار نفوذی را تثبیت خواهد کرد که دولت آمریکا آن را بخشی از معادلهای منطقهای میداند که در پی تغییر آن است.
المالکی و معادله عقبنشینی یا ایستادگی
در همین چارچوب، نشستهای محرمانه درون چارچوب هماهنگی گروههای شیعی عراق برای یافتن راهحلی جهت خروج از بحران شدت گرفته و گفته میشود دیدارهایی روزانه در ماه رمضان با همین هدف برگزار میشود. یکی از رهبران برجسته چارچوب هماهنگی به روزنامه الاخبار لبنان گفته است که فشارها بر نوری المالکی، واقعی و رو به افزایش است، اما او همچنان بر حق خود برای نامزدی پافشاری میکند و معتقد است هرگونه عقبنشینی باید با تصمیمی جمعی و نه در پاسخ به فشار خارجی اتخاذ شود.
به گفته همین منبع، نکته قابل توجه آن است که ایران ــ که تا همین اواخر در شمار حامیان بازگشت المالکی قرار میگرفت ــ اخیراً موضعی محتاطانهتر اتخاذ کرده و ترجیح داده توپ را به زمین رهبران چارچوب بیندازد. فارغ از درستی یا نادرستی این برداشت، برخی طرفها در بغداد آن را نشانه درک ایران از حساسیت شرایط میدانند، بهویژه در سایه افزایش تنش با ایالات متحده و تمایل نداشتن به گشودن جبههای تازه از طریق تحمیل نامی که با مخالفت صریح آمریکا روبهروست.
با این حال، بحران تنها به موضع آمریکا محدود نمیشود. یک نماینده پیشین شیعه به روزنامه الاخبار گفته است که اظهارات اخیر المالکی درباره انحصار سلاح در دست دولت موجب سردرگمی در میان برخی گروههایی شده که از حامیان او بهشمار میرفتند. از نگاه این جریانها، این موضعگیری بیشتر به تلاشی برای بازتعریف جایگاه سیاسی در برابر غرب شباهت دارد و این نگرانی را برانگیخته که این شعار در صورت بازگشت او به نخستوزیری عراق به سیاستی اجرایی تبدیل شود.
هراس از شکاف داخلی در اردوگاه شیعی
در عین حال، نیروهای چارچوب هماهنگی آگاهاند که هر گامی در این مسیر ــ حتی برای جلب رضایت ایالات متحده آمریکا که پرونده گروهها و نفوذشان را در کانون رویکرد خود نسبت به عراق قرار داده ــ میتواند بر توازنهای داخلی آنان تأثیر بگذارد. از این رو، معادله انحصار سلاح بیش از آنکه برنامهای آماده اجرا باشد، به عنوانی برای چانهزنی سیاسی شباهت دارد، بهویژه با توجه به درهمتنیدگی سیاسی ـ امنیتی که طی دو دهه گذشته شکل گرفته است.
در خصوص خود المالکی، رهبران ائتلاف دولت قانون تأکید میکنند که او بر نامزدی خود پایبند است و سخنان مطرحشده درباره کنارهگیریاش، بخشی از جنگ روانی و رسانهای است. آنان تصریح میکنند که تغییر نامزد تنها با توافق درون چارچوب و نه تحت فشار پیامهای آمریکایی ممکن است. رهبران ائتلاف دولت قانون معتقدند تسلیم شدن در برابر تهدید به تحریم میتواند سابقهای خطرناک در روند تصمیمگیری حاکمیتی در عراق ایجاد کند.
در هر حال، «سلام الزبیدی» عضو ائتلاف «النصر» بر این باور است که هیچ دولت یا نخستوزیر آیندهای به تنهایی قادر به مقابله با تحریمهای احتمالی آمریکا بهویژه در شرایط پیچیده سیاسی و اقتصادی کنونی عراق نخواهد بود. او میافزاید که فرآیند سیاسی به مرحلهای از انسداد حداکثری رسیده و تهدید به تحریم چالشی بزرگ است که نیازمند همافزایی و هماهنگی میان همه نیروهای سیاسی است. به گفته او، چارچوب هماهنگی با جدیت با این چالشها برخورد خواهد کرد و خواهد کوشید پیامدهای هرگونه تحریم احتمالی را به گونهای مدیریت کند که ثبات کشور حفظ شود.
از سوی دیگر، «عباس العوادی» پژوهشگر مسائل سیاسی، معتقد است که تهدید به تحریم ابزاری حسابشده برای اعمال فشار است. او در گفتوگو با روزنامه الاخبار توضیح میدهد که هرگونه اقدام احتمالی مستقیماً دولت عراق را هدف نخواهد گرفت، بلکه اشخاص یا نهادهای مشخصی را نشانه میرود تا واشنگتن بتواند پیام محکمی ارسال کند، بیآنکه به قطع کامل روابط متوسل شود. العوادی میافزاید که چارچوب هماهنگی با آزمونی واقعی روبهروست که اگر نتواند در بازه زمانی قابل فهم سیاسی به تصمیم برسد، ممکن است انسجام داخلی خود را از دست بدهد یا به سوی توافقی ناگزیر سوق داده شود. با این حال، او فروپاشی ائتلاف را بعید میداند و پیشبینی میکند که عملگرایی سیاسی در نهایت نامزدی میانهرو را تحمیل خواهد کرد؛ گزینهای دور از وتوی آمریکا و بدون آنکه چارچوب در موقعیت شکستخورده ظاهر شود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما