خبرگزاری بین المللی مکتب اهلبیت - ع - ابنا: حکومت علوی به عنوان یک الگوی تمامعیار از حاکمیت اسلامی بر اساس قرآن و سنت پیامبر صلی الله علیه وآله، دارای شاخصههای منحصربهفردی است که در طول تاریخ محل بحث و مطالعه اندیشمندان اسلامی بوده است. از سوی دیگر، نظام جمهوری اسلامی ایران با الهام از همین الگو تلاش کرده است تا در عصر غیبت، ساختاری مبتنی بر فقه شیعی و ولایت فقیه ایجاد کند.
مقایسه این دو حکومت نیازمند در نظر گرفتن تفاوتهای بنیادین در شرایط زمانی، مکانی، وسعت جغرافیایی و پیچیدگیهای نظام بینالملل است. با این حال، بررسی تطبیقی عملکرد آنها در چند محور، میتواند راهگشا باشد. در ادامه، این موارد را به صورت مقایسهای ارائه میدهیم و سپس به تحلیل آن میپردازیم.
شاخص های مقایسه ی حکومت علوی حضرت علی (ع) و حکومت آیتالله خامنهای (در هر مورد سط اول اوصاف حکومت علوی و سطر دوم اوصاف حکومت انقلابی آیت الله شهید سید علی خامنه ای می باشد)
- منش و رفتار با دشمنان: مواجهه توأم با قاطعیت و عدالت؛ برخورد نظامی با ناکثین، قاسطین و مارقین بر اساس معیارهای الهی.
ایستادگی در برابر قدرتهای استکباری و دفاع از جبهه مقاومت؛ سیاست "نه شرقی، نه غربی".
- عدم مماشات با دوستان: برخورد قاطع با خویشان و یاران نزدیک در صورت خطا (مثل برخورد با عقیل و ابن عباس).
انتقاد از برخی مسئولین و هشدار نسبت به لغزشها؛ عدم تبعیض در هشدارها.
- تقسیم بیتالمال: تساوی کامل در تقسیم بیتالمال بین تمام مسلمانان، بدون توجه به سابقه یا قومیت.
تلاش برای رعایت عدالت در توزیع منابع؛ انتقاد از فاصله طبقاتی و تأکید بر محرومیتزدایی.
- نپرداختن پست به خانواده: اعتراض به درخواست پست از سوی برادرش عقیل و نپذیرفتن آن؛ توصیه به والیان برای دوری از خویشاوندسالاری.
عدم واگذاری پستهای کلیدی به فرزندان و بستگان نزدیک.
- استفاده از بیتالمال: ساده زیستی شدید و ممتنع از استفاده از اموال عمومی برای منافع شخصی و خانوادگی.
ساده زیستی در زندگی شخصی و پرهیز از اشرافیگری؛ نظارت بر مصرف بیتالمال توسط مسئولان.
- محکم در برابر دشمنان: مقاومت در برابر زیادهخواهی معاویه و دفاع از کیان اسلام و حکومت اسلامی.
حمایت قاطع از گروههای مقاومت و دفاع از منافع ملی در برابر تهدیدات خارجی.
- تقویت روحیه مردم: خطبههای روشنگرانه و نامههای راهگشا برای آگاهیبخشی و تقویت ایمان و امید مردم.
بیانیههای "گام دوم انقلاب" و سخنرانیهای مکرر برای ایجاد امید و خودباوری ملی.
- پدری کردن برای امت: دلسوزی بیاندازه برای هدایت و معیشت مردم؛ غمخواری برای تمام مسلمانان، چه در دوران حکومت و چه پیش از آن.
ابراز مداوم دغدغه برای آینده انقلاب، جوانان و وحدت جهان اسلام.
تحلیل مقایسهای:
۱. در حوزه عدالت و بیتالمال: سیره علوی به عنوان یک الگوی آرمانی و دستنیافتنی برای بسیاری از حاکمان اسلامی مطرح است. حضرت علی (ع) آنچنان به برابری و عدالت در تقسیم بیتالمال پایبند بود که حتی به خاطر آن، متهم به "عدالت خشک" شد. در نظام جمهوری اسلامی نیز عدالت یکی از اصول بنیادین است، اما تحقق کامل آن در مقیاس یک کشور مدرن با پیچیدگیهای اقتصادی و اداری فراوان، با چالشهایی مواجه است. با این حال، تأکیدات مکرر رهبری بر عدالت و انتقاد از فاصله طبقاتی، نشاندهنده پیروی از همین الگوست.
۲. در حوزه بستگان و نزدیکان: یکی از درخشانترین نقاط سیره علوی، برخورد قاطع با درخواست برادرش عقیل است که از بیتالمال چیزی فراتر از سهمش خواست. حضرت با دادن آهن گداخته به دست او، نشان داد که هرگز حاضر نیست به خاطر خویشاوندی، از اصول عدالت عدول کند. در دوران معاصر نیز، عملکرد آیتالله خامنهای در عدم واگذاری پستهای کلیدی به فرزندان و بستگان، همواره مورد توجه موافقان و حتی برخی مخالفان بوده است و آن را نشانهای از پایبندی نسبی به این سیره میدانند.
۳. در حوزه استکبارستیزی: حضرت علی (ع) در برابر معاویه که نماد قدرتطلبی و انحراف از مسیر خلافت بود، تا پای جان ایستادگی کرد. امروزه نیز آیتالله خامنهای با تبعیت از همین رویه، سیاست مقابله با سلطهگری قدرتهای جهانی را در پیش گرفته و بر این باور است که استقلال و عزت یک ملت در گرو ایستادگی در برابر زورگویان است. این رویکرد، چه در دفاع از جبهه مقاومت در منطقه و چه در مسائل هستهای و دفاعی، مشهود بوده است.
جمعبندی:
بر اساس گزارشهای موجود و تحلیلهای انجامشده، میتوان گفت حکومت آیتالله خامنهای در جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده است تا با الهام از سیره علوی، حکومتی دینی و مبتنی بر ارزشهای اسلامی بنا کند. شباهتهایی در منش، از جمله در سادهزیستی، عدم مماشات با دوستان در صورت خطا، ایستادگی در برابر دشمنان و دغدغه پدرانه برای امت اسلامی، میان این دو دیده میشود.
البته تفاوتهای عمیق در شرایط تاریخی و وسعت مسئولیتها، این مقایسه را به سنجش یک "الگو" با یک "نمونه عملی در عصر حاضر" تبدیل میکند. حکومت علوی حکومتی کوتاه اما پر از آموزههای بنیادین بود، در حالی که دوران رهبری آیتالله خامنهای دورهای طولانی، توأم با تحولات عظیم منطقهای و بینالمللی و مدیریت یک کشور مدرن با تمام پیچیدگیهایش بوده است.
امید است ایرانی که با دستان پرتوان رهبری فرزانه تا به اینجا قوی و استوار ایستاده است، با راهبری رهبر جدید به قدرتی جهانی تبدیل شود تا دیگر هیچ مستکبری جرات تجاوز به خاک آن را نداشته باشد.
زهرا صالحی فر، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقرالعلوم.
نظر شما