به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: حجتالاسلام و المسلمین محمد حسین حسینامین، نویسنده و پژوهشگر دینی، در نوشتاری اختصاصی برای ابنا، به تبیین ضرورتِ هوشیاری رسانهای در بحرانهای نظامی و مسئولیتِ شرعی کاربران در مواجهه با جنگ روانی پرداخته است که در ادامه میخوانید:
محمد حسین امین / نویسنده و پژوهشگر دینی
جلیقهی ضدگلوله در نبردِ روایتها
جنگهای امروز، دیگر تنها در مرزهای جغرافیایی و با صدای انفجار شناخته نمیشوند؛ بلکه بخش بزرگی از نبرد در پهنای باندهای اینترنتی و بر صفحه نمایشگرها جریان دارد. در این پیکارِ نوین که از آن به «جنگِ شناختی» یاد میشود، هدفِ دشمن نه خاک، بلکه تسخیرِ باورها و درهمشکستنِ امیدِ مردم است. [۱]
سواد رسانهای در چنین موقعیتی، مانند یک جلیقهی ضدگلوله عمل میکند که مانع از نفوذِ ترکشهای دروغ و شایعه به قلبِ جامعه میشود. اگر ما ندانیم که چگونه خبرِ سره را از ناسره تشخیص دهیم، ناخواسته به پیادهنظامِ دشمن تبدیل میشویم که با هر «اشتراکگذاریِ» نسنجیده، رعب و وحشت را در دلِ هموطنانمان میکاریم.
باید بپذیریم که در زمان جنگ، رسانهها بخشی از ابزارِ نظامی هستند و هر پیامی که به دست ما میرسد، لزوماً برای اطلاعرسانی نیست. بسیاری از محتواها با هدفِ ایجادِ خطای محاسباتی در ذهنِ مخاطب طراحی میشوند تا پیروزیِ میدانی دشمن را در افکار عمومی تکمیل کنند؛ لذا هوشیاری، اولین قدم در مسیرِ مقاومت است. [۲]
سنگرِ «تبیین»؛ واکسیناسیون در برابر ویروسِ ناامیدی
در متون دینی ما، بر حفظِ روحیه و پرهیز از سستکردنِ ارادهی رزمندگان و جامعه تأکید فراوانی شده است. قرآن کریم کسانی را که خبرهای هراسانگیز را بدون تحقیق در میان مردم پخش میکنند، سرزنش کرده و آنها را مایه فتنه میداند. [۳] این یعنی هر کاربر، موظف است قبل از بازنشرِ هر خبرِ جنگی، پیامدهای روانی آن را بسنجد.
اصلِ طلایی «تَبَیُّن» که در آیه ششم سوره حجرات آمده است، در زمان جنگ حکمِ یک دستورالعملِ حیاتی را دارد: «إِن جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا». در فضای مجازی که هویتِ بسیاری از فرستندگانِ خبر پنهان است، باید با احتیاطِ دوچندان عمل کرد. هر خبری که بوی ناامیدی، تفرقه و یا بزرگنماییِ قدرتِ دشمن را میدهد، نیازمندِ توقف و تحقیق است.
ما باید جامعه را در برابر ویروسِ ناامیدی واکسینه کنیم. تبیینِ واقعیتها و برجستهسازیِ نقاط قوت، به معنای نادیده گرفتنِ مشکلات نیست، بلکه به معنای جلوگیری از فروپاشیِ روانی جامعه در زیرِ فشارِ تبلیغاتِ دشمن است. سنگرِ سواد رسانهای، جایی است که در آن ایمان و آگاهی با هم گره میخورند تا دشمن را در رسیدن به اهدافش ناکام بگذارند. [۴]
زینب(س)؛ الگوی جهاد رسانهای در عصرِ اضطراب
اگر به دنبالِ عالیترین الگوی سواد رسانهای و مدیریتِ پیام در زمان بحران بگردیم، نامِ نورانی حضرت زینب کبری(س) میدرخشد. ایشان در کاخِ یزید، در حالی که در سختترین شرایطِ جسمی و روحی بودند، اجازه ندادند روایتِ باطلِ دشمن از واقعه کربلا تثبیت شود. ایشان با کلامِ نافذِ خود، «پیروزیِ نظامیِ» موقتِ یزید را به «شکستِ رسانهایِ» دائمِ او تبدیل کردند. [۵]
جمله تاریخی «مَا رَأَیْتُ إِلَّا جَمِیلًا» (جز زیبایی ندیدم)، اوجِ سوادِ رسانهای و بصیرتِ الهی است. ایشان به جای تمرکز بر مصائبِ ظاهری که خواسته دشمن بود، بر ابعادِ حماسی و الهیِ نهضت تمرکز کردند. ما نیز در زمان جنگ، باید زینبی عمل کنیم؛ یعنی نگذاریم دشمن با ابزارِ رسانه، جایِ جلاد و شهید را عوض کند و یا شکستهای خود را پیروزی جلوه دهد. [۶]
امروز هر گوشیِ تلفن همراه، میتواند منبرِ زینبی باشد یا تریبونِ یزیدی. انتخاب با ماست که با تقویتِ سواد رسانهای خود، پیامآورِ عزت و اقتدار باشیم یا با سادهانگاری، به جادهصافکنِ اهدافِ بدخواهان تبدیل شویم. مسئولیتِ ما در این دوران، کمتر از رزمندگانی نیست که در خطِ مقدم با دشمنِ متجاوز میجنگند. [۷]
منابع و پاورقیها:
۱. خامنهای، سید علی، بیانات در دیدار با مبلغان دینی (اشاره به مفهوم جنگ شناختی)، تیرماه ۱۴۰۲.
۲. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۲، ص ۳۷۱ (بابُ کتمانِ السّر و افشائه؛ در ضرورتِ رازداری در زمانهای حساس).
۳. سوره مبارکه نساء، آیه ۸۳: «وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ...» (و هنگامی که خبری از ایمنی یا ترس به آنان برسد، آن را فاش میسازند، در حالی که اگر آن را به پیامبر و پیشوایان خود بازگردانند، حقیقت آن را درمییابند).
۴. سوره مبارکه حجرات، آیه ۶.
۵. سید بن طاووس، اللهوف فی قتلی الطفوف، ص ۱۶۰ (خطبه حضرت زینب در کوفه و شام).
۶. مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج ۴۵، ص ۱۱۶ (روایت مشهورِ «ما رأیتُ الّا جمیلاً»).
۷. امام سجاد(ع)، صحیفه سجادیه، دعای ۲۷ (دعای برای مرزداران؛ اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ حَصِّنْ ثُغُورَ الْمُسْلِمِینَ بِعِزَّتِکَ - اشاره به لزومِ حفاظت از مرزهای فکری و جغرافیایی).
نظر شما