خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع) - ابنا: قرآن کریم در آیه ۱۸۷ سوره بقره، با تعبیری کوتاه اما عمیق، ماهیت رابطه زناشویی را ترسیم میکند: «هُنَّ لِبَاسٌ لَّکُمْ وَأَنتُمْ لِبَاسٌ لَّهُنَّ»؛ زنان لباس شما هستند و شما لباس آنان. این تشبیه از زیباترین و پرمعناترین تصاویری است که درباره پیوند زناشویی در متون دینی به کار رفته است.
لباس؛ فراتر از پوشش ظاهری
لباس در فرهنگ بشری همواره سه کارکرد اصلی داشته است: پوشش و حفظ حرمت، محافظت در برابر سرما و گرما، و آرایش و زیبایی. قرآن هر سه این معانی را برای رابطه همسری به کار میگیرد. همسران پناه و مایه آرامش یکدیگرند، یکدیگر را از آسیبهای اخلاقی و روانی حفظ میکنند، و زندگی مشترک را با مهر و محبت میآرایند.
نکته شگفتانگیز تقابل این آیه است: مرد لباس زن است و زن لباس مرد. هیچ یک بر دیگری برتری ذاتی ندارد؛ هر دو پوشاننده و محافظ یکدیگرند. این نگاه متقابل، بنیان خانواده را بر مشارکت و همبستگی استوار میکند، نه بر سلطه و تملک.
پاکیزگی و مراقبت؛ مسئولیتی دوطرفه
وقتی لباسی نو میخریم، به آن اهمیت میدهیم. از لک شدنش جلوگیری میکنیم، در صورت آلودگی سریعاً پاکش میکنیم، و در نگهداری آن دقت به خرج میدهیم. این تمثیل پرسشی بنیادین پیش میگذارد: آیا همان مراقبت و احترام را نسبت به همسر خود داریم؟
مراقبت از "پاکیزگی" همسر در این استعاره، معنایی استعاری دارد:
· پاکیزگی اخلاقی: حفظ حرمت و آبروی همسر در حضور و غیاب
· پاکیزگی عاطفی: پرهیز از رفتارهای آزاردهنده، تحقیر و بیاحترامی
· پاکیزگی رابطه: دوری از خیانت، دروغ و پنهانکاری
همانگونه که لباس را با دقت میشوییم تا لکی نماند، باید آسیبهای رابطه را زودهنگام ترمیم کنیم و با گفتوگو و گذشت، دلهای یکدیگر را از کدورت پاک کنیم.
غیرت؛ خط باریک میان حفاظت و خفقان
در اینجا تأکید بر مفهوم "غیرت" ضروری است. غیرت در فرهنگ اسلامی به معنای حساسیت در قبال حرمتها و حریمهاست. اما قرآن و سنت، "حمیه جاهلیت" را نکوهش میکنند؛ آن غیرت افراطی که ریشه در جهل و تعصب دارد.
غیرت بجا یعنی:
· زن و مرد یکدیگر را در معرض روابط نامناسب و نگاههای آلوده قرار ندهند
· برای حفظ حریم خانواده مرزهای شرعی و اخلاقی رعایت کنند
· به همسر خود اعتماد داشته باشند، نه آنکه با سوءظن دائمی او را زندانی کنند
غیرت بیجا یعنی:
· منع همسر از ارتباطات سالم اجتماعی و خانوادگی
· تهمت و شک بیدلیل
· کنترلگری افراطی که به جای محافظت، به آزار روانی تبدیل میشود
قرآن با عبارت "لباس لکم و انتم لباس لهن" بر برابری و تقابل نقشها تأکید دارد. مرد به همان اندازه که میتواند نسبت به همسرش غیرت داشته باشد، موظف است خود نیز پاکدامن و پایبند باشد و حق ندارد زن را در قفسی از سوءظن محبوس کند.
پاسداشت حرمتها
بازگشت به تمثیل "لباس نو" در ابتدای بحث: آیا لباس کارکرده و استفادهشده توسط دیگران را میپسندیم؟ این پرسش در مقام تمثیل، به ارزش حیا و پاکدامنی اشاره دارد. هم مرد و هم زن پیش از ازدواج و در دوران زندگی، باید حافظ پاکی و حرمت خود باشند.
اما نکته مهم: این تمثیل هرگز به معنای کالاشدن زن یا مالکیت مرد بر او نیست. لباس بودن، استعاره از نزدیکی، سازگاری و محافظت است، نه تملک. انسان، لباس را دوست دارد، به آن احترام میگذارد، و بیاو نمیتواند. اما لباس را دور نمیاندازد کهنه شد؛ مرمتش میکند و تازهاش نگه میدارد.
جمعبندی
آیه ۱۸۷ بقره، رابطه زناشویی را در نهایت زیبایی و عقلانیت ترسیم میکند. همسران لباس یکدیگرند: مایه آرامش، پوشش، زیبایی و حفاظت. این رابطه نیازمند مراقبت دائمی، پاکیزگی اخلاقی و عاطفی، و غیرت بهجاست. نه غفلت و سهلانگاری رواست، نه غیرت جاهلی و خشونتآمیز.
قرآن با این یک تشبیه، درسهای فراوانی میدهد: برابری زن و مرد در مسئولیت، ضرورت حفظ حرمتها، پرهیز از افراط و تفریط، و لزوم مراقبت مداوم از پیوندی که محکمترین پیمان بشری است. باشد که همسران، لباس خوبی برای یکدیگر باشند و یکدیگر را از سرما و تنهایی و آلودگیها، پناه و حفظ کنند.
نویسنده: فاطمه پورعباس
نظر شما