خبرگزاری بین المللی اهل بیت (ع)ـ ابنا: آیتالله خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی، زندگیای را در مسیر مکتب حسینی رقم زد که در آن، روحیه جهاد و استقامت، نه یک شعار، که حقیقتی عینی و ملموس بود. ایشان در طول حیات پربرکت خود، همواره بر این باور تأکید داشتند که قیام امام حسین(ع) یک نسخه عملی برای همه دورانهاست؛ نسخهای که در آن، ایستادگی در برابر انحراف، فداکاری در راه دین و الگوسازی برای امت، بهعنوان وظیفهای الهی ترسیم شده است.
قیام حسینی؛ الگویی برای همیشه
امام خامنهای شهید در تحلیل خود از سیره حسینی، بر این نکته تأکید دارند که امام حسین(ع) برای «الگو شدن» قیام کرد و تن به تسلیم نداد. ایشان میفرمایند: «امام حسین باید این قیام را انجام میداد تا نشان بدهد که دستور کار در چنین شرایطی برای مسلمان چیست. نسخه را به همه مسلمانهای قرنهای بعدی نشان داد». این الگو بودن، دقیقاً در سبک زندگی خود ایشان نیز متجلی است؛ از مبارزه در برابر رژیم ستمشاهی تا صبر و استقامت در زندانها و تبعیدگاهها.(۱) کتاب «خون دلی که لعل شد» که خاطرات خودنوشت ایشان از دوران مبارزه است، بهخوبی این تداوم را نشان میدهد.
ویژگیهای مکتب حسینی در نگاه رهبر
رهبر انقلاب، چهار ویژگی برجسته برای مکتب حسینی برشمردهاند که هر یک در زندگی ایشان تجسم یافته است:
۱. بیداری امت اسلام: ایشان قیام امام حسین(ع) را «شوک عظیم برای اصلاح انحراف امت اسلام» دانسته و فرمودهاند که این حرکت، «اسلام را حفظ کرد و موجب شد ارزشها در جامعه پایدار بمانند».(۲)
۲. تعلیم امت اسلام: «حسینبنعلی(ع) عاقبت این کار را میدانست... این برای مسلمانها تا روز قیامت درس است».(۳)
۳. بیداری خفتگان: حضرت در مسیر کربلا از هر فرصتی برای صحبت و تبیین استفاده میکردند تا غافلان را بیدار کنند. رهبر انقلاب این رویکرد را در «جهاد تبیین» امروزی نیز دنبال کردهاند.(۴)
۴. روح ایثار و فداکاری: «خطر بالاترین آن است که انسان جان خود و عزیزان و نوامیس نزدیک خود را در طبق اخلاص بگذارد».(۵)
حرکت جهادی؛ میراثی از عاشورا
رهبر انقلاب، کار جهادی را عبور از موانع، بزرگ ندیدن مشکلات کوچک، فراموش نکردن آرمانها و داشتن شوق به کار معنا میکنند.(۶) این دقیقاً همان روحیهای است که امام حسین(ع) در روز عاشورا به نمایش گذاشت؛ ایستادگی در برابر جریان انحرافی زمان، با وجود تمام سختیها.
ایشان در این باره میفرمایند: «هرجا انقلابی بودیم، جهادی حرکت کردیم، پیش رفتیم؛ هرجا کوتاهی کردیم و غفلت کردیم، عقب ماندیم».(۷) این نگاه، نشاندهنده باور عمیق ایشان به ضرورت روحیه جهادی در تمام عرصههاست. قرآن کریم در وصف چنین روحیهای میفرماید:
«أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا یَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِینَ جَاهَدُوا مِنْکُمْ وَیَعْلَمَ الصَّابِرِینَ» (۸)
«آیا پنداشتید که به بهشت درمیآیید، حال آنکه خداوند جهادگران و صابران شما را هنوز نشناخته است؟»
شاخصهای فرهنگ جهادی در زندگی رهبر
پژوهشها نشان داده که فرهنگ جهادی در اندیشه رهبر انقلاب دارای شاخصهای کلیدی است که در زندگی ایشان بهصورت عملی جاری بوده است: بصیرت، عمل بهنگام، اخلاص، استقامت، تکلیفمداری و اطاعت از رهبری.(۹)
نکته جالب اینجاست که این شاخصها، دقیقاً بازتاب همان ویژگیهایی است که ایشان برای امام حسین(ع) برشمردهاند. بهعنوان مثال، ایشان درباره ضرورت «بصیرت» در مکتب حسینی میفرمایند که یکی از عبرتهای عاشورا، شناخت درست شرایط، دشمنشناسی و تصمیمگیری بهموقع است.(۱۰) همین بصیرت بود که در تمام مراحل زندگی مبارزاتی ایشان، از زندانهای ساواک تا تبعیدگاهها، راهگشا بود.
از روحیه جهادی تا سادهزیستی
جالب است که این روحیه جهادی و ایستادگی، در سادهزیستی ایشان نیز نمود پیدا میکرد. ایشان در سنین پیری نیز میفرمایند: «ما بازنشستگی نداریم، ما تا آن دم آخر باید حرکت کنیم» و در ادامه میافزایند: «من دائم مشغولم و تا زنده باشم و بتوانم، همینطور کار خواهم کرد».(۱۱) این همان روحیه جهادیِ تکلیفمحور است که ریشه در مکتب عاشورا دارد؛ جایی که امام حسین(ع) «ترجیح انجام تکلیف بر راحتطلبی» را بهعنوان یک اصل جاودانه به مسلمانان آموخت.(۱۲)
قرآن کریم در این باره میفرماید:
«وَ مَا کَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَ إِسْرَافَنَا فِی أَمْرِنَا وَ ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَ انْصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ» (۱۳)
«سخنشان تنها این بود که: پروردگارا! گناهان ما را ببخش! و از تندرویهای ما در کارها، چشمپوشی کن! قدمهای ما را استوار بدار! و ما را بر جمعیّت کافران، پیروز گردان!»
انقلاب اسلامی؛ نسخهای کوچک از قیام حسینی
کتاب «چهار گفتار» که تحلیلهای رهبر انقلاب از قیام عاشورا را شامل میشود، بهصراحت بیان میدارد که «انقلاب اسلامی، نسخهای کوچک از قیام اباعبدالله(ع)» است.(۱۴) این کتاب بهخوبی نشان میدهد که هدف اصلی امام حسین(ع) از قیام، «بازگرداندن جامعه اسلامی به خط صحیح» بوده و این همان هدفی است که رهبر انقلاب در طول حیات خود دنبال کردند.
استمرار راه حسین(ع)
سبک زندگی جهادی رهبر شهید آیتالله خامنهای، تجسم عملی مکتب حسینی در عصر معاصر است. از خانهای که با سادهزیستی در آن زیستند تا میدان مبارزه که با استقامت در آن ایستادگی کردند، همه و همه نشاندهنده تداوم راهی است که امام حسین(ع) در کربلا رقم زد. روحیه جهادی که رهبر انقلاب آن را «نیت خالص، ارتباط با خداوند، خشوع در برابر پروردگار و زاویه پیدا نکردن با اهداف الهی» تعریف میکنند،(۱۵) امروز بهعنوان الگویی عملی برای همه نسلها به یادگار مانده است.
پی نوشت:
۱.پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، فیشهای حرکت جهادی
۲. خبرگزاری قدس، چهار ویژگی مکتب حسینی در کلام رهبر انقلاب
۳.همان
۴.همان
۵.همان
۶.پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، فیشهای حرکت جهادی
۷.همان
۸.سورع آل عمران/ آیه ۱۴۲
۹.پایگاه حوزهنت، بررسی شاخصهای فرهنگ جهادی در اندیشه مقام معظم رهبری
۱۰.خبرگزاری شبستان، مکتب عاشورا در نگاه رهبر شهید
۱۱. پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار، سبک زندگی حضرت آیتالله خامنهای
۱۲.خبرگزاری قدس، چهار ویژگی مکتب حسینی در کلام رهبر انقلاب
۱۳.سوره آل عمران/ آیه ۱۴۷
۱۴.کتاب «چهار گفتار»، تحلیل قیام اباعبدالله(ع) با رویکرد اجتماعی
۱۵.پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، فیشهای حرکت جهادی
فیروزه دلداری(پژوهشگر، فعال رسانه و فضای مجازی)
نظر شما