به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ گسترش حضور اقتصادی چین در آفریقا به یکی از نگرانیهای تازه محافل سیاستگذاری آمریکا تبدیل شده است؛ نگرانی که اکنون از سطح هشدار درباره نفوذ پکن فراتر رفته و به بحث درباره آینده روابط اقتصادی واشنگتن با قاره آفریقا رسیده است.
دو پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسیها در تفسیری با عنوان «شوک چین به آفریقا میآید» هشدار دادهاند که آمریکا باید پیش از چین برای شکلدهی به قواعد منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا (AfCFTA) اقدام کند. این تحلیل تنها سه روز پس از انتشار گزارشی از سوی سرویس پژوهشی کنگره آمریکا درباره روابط چین و آفریقای زیر صحرا و سیاست واشنگتن در قبال این منطقه منتشر شد.
به نوشته این نشریه، نگرانی واشنگتن بدون دلیل نیست؛ تجارت چین و آفریقا در سالهای گذشته با سرعت قابل توجهی افزایش یافت و بر اساس دادهها، حجم تجارت دوجانبه میان پکن با این قاره تا اواخر ژوئیه به حدود ۱.۴۱ تریلیون یوان، معادل حدود ۲۰۸ میلیارد دلار، رسید. همچنین دولت پکن از اواسط اردیبهشت سال جاری، سیاست تعرفه صفر برای تمامی کشورهای آفریقایی دارای روابط دیپلماتیک با چین را اجرایی کرد.
واشنگتن بر گسترش ابزارهای مالی و سرمایهگذاری از جمله برنامه سرمایهگذاری راهبردی جدید با آفریقا تأکید کرده است، اما اگر هدف اصلی، بیرون راندن چین از بازارهای آفریقا باشد، آمریکا ممکن است در دام همان رویکردی گرفتار شود که در سالهای اخیر بخش مهمی از سیاست خارجی این کشور را شکل داده است. بسیاری از دولتهای آفریقایی تلاش میکنند از رقابت قدرتهای بزرگ برای پیشبرد اهداف توسعهای خود استفاده کنند، نه اینکه لزوماً میان واشنگتن و پکن یکی را انتخاب کنند.
یکی از دلایل تثبیت حضور چین در آفریقا، تمرکز قابل توجه پکن بر پروژههای ملموس زیرساختی از بنادر و خطوط راهآهن تا نیروگاهها و دیگر پروژههای حملونقل و انرژی بوده است. این رویکرد باعث شده تا روابط پکن با بسیاری از کشورهای آفریقایی تنها به تجارت محدود نماند و در زیرساختهای فیزیکی و ظرفیتهای اقتصادی این کشورها نیز ریشه بدواند. به همین دلیل، حتی افزایش سرمایهگذاری آمریکا نیز لزوماً به معنای کنار رفتن چین نخواهد بود.
چالشهای پیش روی آمریکا در آفریقا
اگر آمریکا در این فرآیند به دنبال ایجاد دسترسی بیشتر به بازارهای خود، تأمین مالی توسعه، انتقال فناوری و همکاری فنی باشد و کشورهای آفریقایی نیز در تعیین قواعد این همکاری نقش واقعی داشته باشند، حضور واشنگتن میتواند برای قاره مفید باشد. اما اگر هدف اصلی، جلوگیری از نفوذ چین و حفظ برتری آمریکا باشد، توسعه آفریقا به هدفی ثانویه تبدیل خواهد شد و رقابت ژئوپلیتیکی بر نیازهای اقتصادی کشورهای این قاره غلبه خواهد کرد.
به نوشته گلوبال تایمز، آفریقا نمیتواند صرفاً به میدان دیگری برای رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شود. کشورهای این قاره در حال تلاش برای صنعتیشدن، توسعه تجارت منطقهای و ایجاد ظرفیتهای اقتصادی مستقل هستند و طبیعی است که بخواهند از همکاری با همه شرکای خارجی برای رسیدن به این اهداف استفاده کنند.
از این منظر، «شوک چین» بیش از آنکه صرفاً هشداری درباره قدرت اقتصادی پکن باشد، آزمونی برای سیاست خارجی آمریکاست. واشنگتن باید تصمیم بگیرد که آیا میخواهد در آفریقا صرفاً با چین رقابت کند یا میتواند پیشنهادی ارائه دهد که حتی بدون در نظر گرفتن رقابت با پکن، برای کشورهای آفریقایی ارزشمند باشد.
در نهایت، آینده اقتصادی آفریقا نباید با این پرسش تعیین شود که «چه کسی آفریقا را میبرد؟»؛ بلکه معیار اصلی باید این باشد که رقابت قدرتهای بزرگ تا چه اندازه انتخابهای بیشتری در اختیار دولتها، کارگران و کارآفرینان آفریقایی قرار میدهد.
...............
پایان پیام/
نظر شما