خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: زندگی بشر یک زندگی اجتماعی است، و اصولا خداوند عشق به چنین زندگی را در درون فطرت انسان ها نهاده، تا آنها را از این طریق به اهداف عالی تری رهنمون کند.
ولی روشن است که زندگی گروهی با تمام برکاتش از پاره ای جهات مشکل آفرین است و سبب تصادم ها، کشمکش ها، و برخورد منافع افراد خواهد بود.
گذشته از این جامعه ای می تواند مسیر تکامل را بپیماید که وظایف افراد در آن مشخص شده باشد، و مسئولیت هرکس همچون حقوق او در جامعه مشخص شود، و از این جا نیاز به تشریع قوانین اجتماعی و تنظیم حقوق برای افراد جامعه، روشن می شود.
بنابراین زندگی اجتماعی بدون قانون و نظم صحیح، به مراتب از زندگی فردی بدتر است؛ چرا که منافع اجتماعی در آن تامین نیست در حالی که تضادّهایش وجود دارد. ولی مطلب اینجا است که این قوانین را چه کسی باید تصویب کند؟ بشر یا آفریدگار بشر؟
یک تحلیل کوتاه می تواند به این سؤال پاسخ دهد واینکه قانون گذار کامل باید شرایط زیر را داشته باشد تا بتواند شایسته ترین قانون را وضع کند:
۱- باید قبل از هر چیز یک انسان شناس کامل باشد و تمام اسرار جسم و جان بشر و عواطف، غرائز، امیال، هوس ها، آرزوها، فطریات و ادراکات عقلی او را بداند، و نیز به تمام اصولی که حاکم بر روابط انسان ها با یکدیگر است احاطه داشته باشد، تا بتواند قوانینی هماهنگ با تمام آن ها وضع کند.
۲- باید از گذشته و آینده، تا زمان های دور، اطلاع کامل داشته باشد، تا ریشه مسائل پیچیده امروز را در گذشته ببیند، و آثار قوانین امروز را در آینده زندگی بشر نیز ارزیابی کند؛ چرا که حل مشکلات امروز بدون آگاهی از ریشه های آن در دیروز ممکن نیست؛ همان گونه که مفید بودن یک قانون در امروز بدون توجّه به واکنش های آن در فردا کافی به نظر نمی رسد (دقّت کنید).
۳- قانون گذار شایسته، باید دارای علم کامل باشد تا بتواند با قوانین خود تمام استعدادها و شایستگی هایی را که در فرد فرد انسان ها و اجتماع نهفته است به مرحله بروز برساند، و آنچه بالامکان و بالقوّه در نهاد آدمی وجود دارد به آن جنبه فعلیّت بخشد، و با حدّاقل ضایعات ـ که به طور طبیعی درزندگی دسته جمعی وجوددارد، حدّاکثر بهره را به جامعه برساند.
۴- قوانین باید جنبه عملی داشته باشد نه خیالی، و از ضمانت اجرای کافی برخوردار باشد نه بدون پشتوانه، وهمچنین درک آن برای همگان ممکن باشد نه اینکه پیچیده و دور از فهم و درک افرادباشد.
۵- قانون گذار حقیقی کسی است که مرتکب لغزش و گناه و خطا و اشتباهی نشود، و از این گذشته نسبت به افرادی که می خواهد قانون برای آنان وضع کند مهربان و دل سوز، و در عین حال قویّ الاراده باشد، و از هیچ قدرتی نهراسد.
۶- قانون گذار شایسته کسی است که خودش منافعی در آن جامعه نداشته باشد؛ چرا که منافع شخصی و خصوصی به هر حال فکر قانون گذار را به سوی خود می کشاند؛ زیرا اگر بتواند از تأثیرات آگاهانه آن خود را بر کنار کند از آثار ناخودآگاه آن ممکن نیست برکنار باشد، و اتفاقاً مهم ترین مشکل دنیای امروز که سبب درگیری های خونین و کشمکش های ظالمانه شده، همین قوانینی است که از سوی به اصطلاح متفکران هر جامعه وضع می شود، و هر کدام منافع خویش، یا گروه و کشور خویش را در نظر می گیرند، و مسلّماً این خود خواهی ها و تنگ نظری ها نتیجه ای جز تشدید تضادها و درگیری ها نخواهد داشت.
آیا این جهات شش گانه که در بالا گفته شد در کسی جز ذات پاک خدا پیدا می شود؟
کسی که خالق بشر است و از تمام اسرار وجود او آگاه است، کسی که علم او گذشته و آینده را تا میلیاردها سال در بر می گیرد، و از ریشه ها و اسرار هر چیز و بازتاب ها و نتایج هر موضوع آگاه است. کسی که خطا و لغزش و اشتباه در ذات پاکش راه ندارد، و بالاخره کسی که نیاز به چیزی و کسی ندارد تا بخواهد منافع خویش را تأمین کند.
از اینجا نتیجه می گیریم که هر قانونی غیر از قانون خدا ناقص و بی فرجام است، و هر حکمی غیر از حکم الهی غیر قابل اعتماد و بی سرانجام است. (۱)
پی نوشت:
نظر شما