به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ جسد «روبرتو کالوی» بانکدار ایتالیایی که در ۱۸ ژوئن ۱۹۸۲ در حالی که جیبهایش پر از پول و آجر بود از زیر پل «بلکفریرز» در لندن آویزان پیدا شد، نمادی از اوج انحرافات و معاملات پرریسکی بود که سرمایهگذاریهای کلیسای کاتولیک را در بر گرفته بود.
براساس گزارش پایگاه خبری «الجزیره نت»، اما پایان زندگی رئیس بانک «آمبروزیانو» که به «بانکدار خدا» شهرت داشت، تنها یکی از نقاط عطف در تاریخ پیچیده مالی واتیکان بود. تاریخی که در آن واتیکان از نهادی فقیر و متکی بر کمکهای مردمی به یک امپراتوری مالی عظیم تبدیل شد. امپراتوری که بعدها تحت اصلاحات و بازنگریهای گسترده قرار گرفت و به سمت آنچه امروز سرمایهگذاری اخلاقی مینامد، حرکت کرد.
آغاز ثروت کلیسا؛ از کمکهای مؤمنان تا مالکیت گسترده زمین
داستان ثروت کلیسا به قرنهای نخست مسیحیت بازمیگردد. زمانی که منابع مالی آن عمدتاً به کمکهای ساده مسیحیان فقیر محدود میشد.
اما این وضعیت زمانی بهطور بنیادین تغییر کرد که امپراتور کنستانتین به آزار و اذیت مسیحیان پایان داد و مالکیت زمین را برای آنان مجاز کرد. در همین دوره، سندی موسوم به «هدیه کنستانتین» مطرح شد که بر اساس آن کلیسا به بزرگترین مالک زمین در قاره اروپا تبدیل شد.
هرچند پژوهشگران و روحانیون بعدها درباره اعتبار این سند تردید کردند و آن را جعلی دانستند، اما این سند عملاً زمینه شکلگیری دولتهای پاپی را فراهم کرد. سرزمینهایی که برای حدود هزار سال از طریق مالیات و درآمدهای کشاورزی، خزانه پاپها را تأمین میکردند.
پیمان لاتران و تولد ثروت مدرن واتیکان
پس از آنکه واتیکان در سال ۱۸۷۰ میلادی این سرزمینها را به دولت متحد ایتالیا واگذار کرد، این بحران سرانجام در سال ۱۹۲۹ میلادی با امضای «پیمان لاتران» با «بنیتو موسولینی» دیکتاتور ایتالیا، پایان یافت.
بر اساس این توافق، واتیکان بهعنوان یک دولت مستقل به رسمیت شناخته شد و در مقابل، حدود ۱.۷ میلیارد لیر معادل حدود ۹۰ میلیون دلار در آن زمان به آن پرداخت شد.
پاپ «پیوس یازدهم» که از تجربه از دست دادن املاک کشاورزی درس گرفته بود، مدیریت این نقدینگی عظیم را به بانکدار «برناردینو نوگارا» سپرد.
نوگارا با این شرط فعالیت میکرد که محدودیتهای دینی در تصمیمهای مالی او برداشته شود. رویکردی که با این شعار خلاصه میشد که در تجارت، الهیات جایی ندارد.
سرمایهگذاری در طلا، انرژی و شرکتهای بزرگ جهان
نوگارا این سرمایه را به صدها میلیون دلار افزایش داد. او بخشی از سرمایه را در طلای ذخیرهشده در آمریکا سرمایهگذاری کرد. طلایی که ارزش آن چنان افزایش یافت که ذخایر آن با ذخایر کشورهای بزرگی مانند بریتانیا و فرانسه قابل مقایسه شد.
همزمان، واتیکان وارد بخشهایی مانند انرژی، مخابرات، گاز و صنایع نساجی شد و در شرکتهای بزرگ جهانی از جمله «جنرال موتورز»، «شل»، «آیبیام»، «جنرال الکتریک» و «تیدبلیوای» سهام به دست آورد.
واتیکان همچنین مالک ۱۵ درصد از سهام بورس ایتالیا بود و در پروژههای بزرگ املاک و مستغلات از جمله ساخت مجموعه مشهور «واترگیت» در شهر واشنگتن پایتخت آمریکا، هتلهای «هیلتون» در شهر رم پایتخت ایتالیا، آسمانخراشهایی در شهر «مونترال» کانادا و ساختمانهایی در خیابان «شانزهلیزه» شهر پاریس پایتخت فرانسه نیز سرمایهگذاری کرد.
نقطه عطف؛ وقتی سودآوری با آموزههای کلیسا در تضاد قرار گرفت
اما حرکت شتابان به سمت سودآوری به تدریج فاصله میان سرمایهگذاریهای واتیکان و آموزههای دینی و اخلاقی کلیسا را افزایش داد.
بخشی از سرمایههای کلیسا وارد شرکتهای تسلیحاتی شد که برای ارتشها مواد منفجره تولید میکردند. همچنین سرمایهگذاریهایی در یک مؤسسه دارویی انجام شد که قرصهای ضدبارداری تولید میکرد. محصولی که پاپها در خطابههای دینی آن را ممنوع اعلام کرده بودند.
فروپاشیهای بانکی و رسواییهای مالی
در کنار این موارد، برخی معاملات پرریسک نیز به بحرانهای شدید مالی منجر شد.
یکی از مهمترین نمونهها، ورشکستگی «فرانکلین نشنال بانک» آمریکا در سال ۱۹۷۴ میلادی بود. این بانک تحت مدیریت «میشل سیندونا» مشاور پاپ «پل ششم» قرار داشت و سقوط آن در آن زمان بهعنوان بزرگترین فروپاشی بانکی آمریکا شناخته میشد.
هشت سال بعد در سال ۱۹۸۲ میلادی، بانک «آمبروزیانو» نیز فروپاشید. در این پرونده، حدود ۱.۳ میلیارد دلار از سپردههای بانک در قالب وامهای صوری از بین رفت.
این بحران در نهایت به مرگ «روبرتو کالوی» رئیس بانک آمبروزیانو، انجامید و کلیسا را مجبور کرد برای حلوفصل این پرونده، ۲۵۰ میلیون دلار پرداخت کند.
اصلاحات نظارتی و حرکت به سوی شفافیت
تداوم این بحرانها سرانجام پاپ «بندیکت شانزدهم» و پس از او پاپ «فرانسیس» را به سمت اجرای اصلاحات ساختاری واداشت.
در چارچوب این اصلاحات، بانک واتیکان تحت نظارت بیشتری قرار گرفت و به نظام پرداختهای اروپایی پیوست تا شفافیت مالی افزایش یابد.
این اصلاحات در نهایت مسیر سرمایهگذاریهای واتیکان را نیز تغییر داد.
سرمایهگذاری اخلاقی و ورود به دنیای فناوری
واتیکان در سال ۲۰۲۲ میلادی، سندی با عنوان «معیارهای خوب» منتشر کرد تا سرمایهگذاریهای خود را با آموزههای کاتولیک هماهنگ کند.
بر اساس این رویکرد، شرکتهای فعال در حوزههایی مانند تسلیحات، قمار و داروهای مرتبط با سقط جنین از دایره سرمایهگذاری خارج شدند.
در مقابل، غولهای فناوری مانند «آمازون»، «انویدیا» و «متا» در فهرست شرکتهای مورد توجه واتیکان قرار گرفتند.
تحلیلگران این اقدام اخیر را تلاشی از سوی واتیکان برای به دست آوردن صدایی اثرگذار در صنعت فناوری میدانند. به این معنا که واتیکان بتواند شرکتهای این حوزه را به بهبود رفتارهای اخلاقی خود ترغیب کند و مدیریت سرمایهگذاریهایش را نیز بر اساس معیارهای اعتقادی و دینی تنظیم کند.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما