به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ حملاتی که طی ماه جاری، نیروهای امنیتی عراق را در اطراف کرکوک هدف قرار داده‌اند، بار دیگر نگرانی‌ها درباره احتمال بازگشت ناامنی در این کشور را زنده کرده‌اند. حملاتی که آخرین مورد آن دو روز پیش به شهادت یک سرتیپ ارتش و یک سرباز منجر شد. این نگرانی‌ها ممکن است به استان‌های صلاح‌الدین و الانبار نیز گسترش یابد؛ مناطقی که خاطره جنگ با گروه تروریستی داعش همچنان در زندگی ساکنان آنها حضور دارد.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان در حالی که مقام‌های عراقی تأکید می‌کنند داعش دیگر توانایی تسلط بر شهرها را ندارد، عملیات اخیر نشان می‌دهد این گروه از مناطق دورافتاده و خلأهای امنیتی برای اجرای حملات سریع بهره می‌گیرد. مسئله‌ای که پرسش‌هایی را درباره توانایی دولت عراق در بستن این شکاف‌ها مطرح می‌کند.
روز چهارشنبه، در پی انفجار بمبی که یک گشتی ارتش عراق را هنگام اجرای عملیات بازرسی در منطقه‌ای در حدود ۸۰ کیلومتری جنوب کرکوک هدف قرار داد، دو نظامی عراقی شهید و شماری دیگر زخمی شدند. همچنین در پنجم اکتبر جاری، افراد مسلح به موضعی متعلق به پلیس فدرال عراق در نزدیکی شهر «الحویجه» در جنوب غربی کرکوک، حمله کردند که در نتیجه آن یک مأمور پلیس شهید و چهار نفر دیگر زخمی شدند.
خروج ائتلاف آمریکایی و پرسش‌ها درباره توان اطلاعاتی عراق
این حملات پس از تکمیل خروج ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا از عراق در ۳۰ سپتامبر گذشته رخ داده‌اند. تحولی که برای برخی، پرسش‌هایی را درباره تأثیر مرحله جدید بر توان اطلاعاتی و شناسایی نیروهای عراقی مطرح کرده است.
با این حال، هم‌زمانی حملات با خروج نیروهای ائتلاف آمریکایی به‌تنهایی برای اثبات وجود رابطه‌ای مستقیم میان این دو رویداد کافی نیست. چالش امنیتی در اطراف کرکوک سابقه‌ای طولانی‌تر از تحولات اخیر دارد و با تداخل حوزه‌های مسئولیت نیروهای فدرال و پیشمرگه و همچنین گستردگی مناطق کشاورزی و ناهموار، مرتبط است.
در همین زمینه، «سیف رعد» کارشناس راهبردی، می‌گوید که داعش پس از ازدست‌دادن کنترل شهرها و روی‌گردانی بخش‌های گسترده‌ای از مردم از این گروه، راهبرد خود را تغییر داده است. به گفته او، این گروه به‌جای اتکا به پایگاه‌های اجتماعی و عشایری، اکنون از آنچه پایگاه جغرافیایی می‌نامد، بهره می‌گیرد. یعنی غارها، دره‌ها، کوه‌ها، تپه‌ها و مناطقی که از مراکز جمعیتی دور هستند.
رعد در گفت‌وگو با روزنامه «الأخبار» می‌افزاید: این گروه در حال حاضر توان رزمی، مالی و لجستیکی را که در گذشته به آن امکان تصرف شهرها را می‌داد، در اختیار ندارد.
او این وضعیت را به عملیات امنیتی و اطلاعاتی علیه شبکه‌های عضوگیری، تأمین مالی و پشتیبانی داعش و همچنین حملات هوایی نیروهای عراقی بر اساس اطلاعات اطلاعاتی نسبت می‌دهد.
کاهش توان داعش به معنای پایان تهدید نیست
با وجود این، رعد هشدار می‌دهد که کاهش توان داعش برای تسلط بر مناطق به معنای پایان خطر آن نیست. به‌ویژه زمانی که این گروه به مناطقی دسترسی دارد که کنترل مستمر آنها دشوار است. به گفته او، همین مسئله به‌سرعت در مناطق سنی‌نشین عراق بازتاب یافته و نگرانی‌ها از بازگشت داعش را افزایش داده است.
این کارشناس برای توضیح توان دستگاه‌های امنیتی عراق به خنثی‌سازی طرحی در منطقه «آلتون کوپری» در کرکوک اشاره می‌کند که تجمع‌ها و مراسم مربوط به روز حاکمیت را هدف قرار داده بود. از نظر او، موفقیت نیروهای امنیتی عراق در شناسایی این هسته، نشان‌دهنده تداوم توانایی آنها برای رصد و تعقیب تهدیدهاست.
در مقابل، تکرار حملات در اطراف کرکوک این پرسش را مطرح می‌کند که عملیات پیش‌دستانه تا چه اندازه می‌توانند فضاهایی را که هسته‌های داعش در آنها فعالیت می‌کنند، مسدود کنند.
رعد معتقد است بخشی از نگرانی‌ها نیز به تصمیم‌های سیاسی و نه صرفاً عملکرد نهادهای امنیتی مربوط می‌شود. او توضیح می‌دهد: بحث درباره انحصار سلاح در دست دولت، تهدیدهای متقابل در منطقه و احتمال کشیده‌شدن عراق به درگیری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، همگی عواملی هستند که در استان‌های سنی‌نشین این کشور نگرانی ایجاد می‌کنند. استان‌هایی که بیم دارند بار دیگر به میدان درگیری یا مناطق ناآرامی و آوارگی تبدیل شوند.
مقام‌های عراقی: داعش توان تسلط پایدار بر مناطق را ندارد
از سوی دیگر، «مروان العانی» مدیر اطلاع‌رسانی و ارتباطات دولتی و عضو هسته امنیتی، تأکید می‌کند که وضعیت امنیتی کرکوک در مجموع باثبات است. او خاطرنشان می‌کند که نیروهای امنیتی بر اساس اطلاعات اطلاعاتی، حملات هوایی و عملیات تعقیب و پاک‌سازی را اجرا می‌کنند.
العانی در گفت‌وگو با روزنامه «الأخبار» وجود هر منطقه‌ای در استان کرکوک را که داعش بتواند به‌طور دائمی بر آن مسلط شود، رد می‌کند.
«احمد رمزی» رئیس کمیته امنیت و دفاع در شورای استان کرکوک نیز می‌گوید که بازگشت داعش به مرحله تسلط بر شهرها قابل انتظار نیست، هرچند وی وقوع رخنه‌های امنیتی در فواصل زمانی مختلف را می‌پذیرد.
رمزی خواستار افزایش حملات هوایی مبتنی بر اطلاعات دقیق، پاک‌سازی مناطقی شده است که شاهد فعالیت داعش بوده‌اند و همچنین بر ضرورت رفع خلأهای امنیتی میان کرکوک و اقلیم کردستان تأکید می‌کند.
او علاوه بر این، خواستار سخت‌گیری بیشتر در صدور مجوز برای افرادی شده است که در مزارع و پروژه‌های واقع در مناطق حساس امنیتی کار می‌کنند.
ترس جوامع آسیب‌دیده از داعش از تکرار تجربه آوارگی
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که در مناطقی در عراق که سال‌ها از سلطه داعش، آوارگی اجباری و جابه‌جایی جمعیت آسیب دیده‌اند، نگرانی‌ها درباره بازگشت شرایط گذشته رو به افزایش است. شرایطی که ساکنان این مناطق بیشترین هزینه را برای آن پرداخت کردند.
«احمد الدلیمی» مدیر سازمان «فکر» برای مبارزه با افراط‌گرایی در استان نینوا در گفت‌وگو با روزنامه «الأخبار» می‌گوید: جوامعی که جنایت‌های داعش، آوارگی و زندگی در اردوگاه‌ها را تجربه کرده‌اند، دیگر توان روانی و اقتصادی لازم برای تحمل یک شوک امنیتی تازه را ندارند.
او هشدار می‌دهد که بی‌توجهی به مناطق دورافتاده یا سهل‌انگاری در تأمین امنیت مرزها می‌تواند زمینه را برای ازسرگیری فعالیت گروه‌های افراطی فراهم کند.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که اگرچه داعش دیگر توان گذشته برای تصرف و اداره شهرها را ندارد، تداوم فعالیت هسته‌های پراکنده آن در مناطق دورافتاده، همراه با خلأهای امنیتی و نگرانی‌های سیاسی و اجتماعی، همچنان تهدیدی جدی برای ثبات عراق به شمار می‌رود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما