خبرگزاری بینالمللی اهلبیت (ع) ـ ابنا: یکی از دغدغههای همیشگی زنان در نقشهای گوناگونِ مادری، همسرداری و فعالیتهای اجتماعی، پیدا کردن راهی برای حفظ تعادل و دوری از فرسودگی است.
سرکار خانم مائده پورقلی روان شناس و روان درمان گر در گفتوگو با خبرنگار ابنا، به واکاوی الزامات و ابعادِ «مدیریت متوازن نقشها» از منظر زن مسلمان پرداخته است که متن آن تقدیم میشود.
سؤال:
از منظر زن مسلمان، آیا تعادل به معنی تقسیم مساوی زمان بین همهٔ کارهاست یا یک اولویتسنجی؟
اول ما میخواهیم ببینیم معنای واقعی «تعادل هوشمندانه» چیست؟ یکوقتهایی در ذهنمان این است که: « من به عنوان یک زن موفق، به عنوان یک مادر، و به عنوان فردی که میخواهم مؤثر و مفید باشم، باید بین همهٔ نقشهایم یک تقسیم زمان مساوی داشته باشم.» اما میخواهیم بدانیم که این کار هم غیرممکن است و هم میتواند عاملی برای ایجاد استرس به حساب آید.
تعریفی که ما برای تعادل هوشمندانه داریم، یعنی مدیریت اولویتها بر اساس ظرفیتهای لحظهای خودمان. این یعنی چه؟ یعنی من باید چند مرحله را پشت سر بگذارم:
قدم اول: عبور از تلهٔ کمالگرایی
خود کمالگرایی (یا پرفکشنیسم) یکی از بزرگترین موانعی است که به تعادل فرد آسیب میزند؛ چرا که تلاش برای بینقص بودن در همهٔ نقشها را به همراه دارد. فرد توقع دارد در مورد همهچیز و همهکس عالی باشد و این عملاً غیرممکن است.
راه حل: به جای تمرکز روی «عالی بودن» در همهچیز، روی «کافی بودن» تمرکز کنیم. کافی بودن یعنی من بپذیرم که قرار نیست خانهٔ من که دو سه تا بچه کوچک دارم، همیشه مثل یک هتل یا موزه باشد و دائم در حال تمیزکاری و گردگیری باشم. طبیعتاً ممکن است گاهی خانه از نظم خارج شود، اما من سعی میکنم یک ریتم منطقی برای ساماندهی فضا داشته باشم.
قدم دوم: مدیریت انرژی و زمان
مسئلهٔ دوم، بحث انرژی و زمان است. یعنی ما بپذیریم که آن چیزی که ثابته، «زمان» است؛ اما آن چیزی که نوسان دارد، «انرژی ما» است.
ممکن است برخی فعالیتهای خانهداری پروژههای سنگینتری باشند و کارهای روزمرهای مثل غذا درست کردن یا شستن ظرفها در کنار رسیدگی به امور منزل جریان داشته باشند. برخی امور سنگینترند (مثل کارهایی که لازم است دو روز یکبار یا هفتهای یکبار انجام شوند). من باید اینها را طوری مدیریت کنم که وقتی انرژی روانی و جسمیام کم است، از پسِ این کارهای سنگین برنمیآیم؛ بنابراین خودم را فرسوده نکنم. زمانی که سطح انرژیام پایین است، کارهای سنگین را برای خودم در نظر نمیگیرم و در عوض، کارهای مهمتر را به زمانی موکول میکنم که سطح انرژیام بالا رفته است.
قدم سوم: مرزبندی و توجه به نیازها
مرزبندی یعنی توجه به نیازها و ایجاد تعادل بین نیازهای دیگران و نیازهای خودتان. اگر نگاه من به عنوان یک زن، مادر و همسر این باشد که همیشه اولویت با دیگران است و تمام انرژی و توانم را صرف امور منزل، همسرداری و فرزندداری کنم، دیگر انرژیای برایم باقی نمیماند تا پس از مدتی بتوانم به همین امور هم رسیدگی خوبی داشته باشم. بنابراین، من باید بین نیازها و خواستهها تعادل برقرار کنم تا کیفیت حضورم بالاتر برود؛ ما یک «حضور باکیفیت» میخواهیم، نه صرفاً یک حضور فرسایشی و بیعملکرد.
قدم چهارم: خودصیانتی و خودمراقبتی
خودمراقبتی یعنی چه؟ یعنی منی که توقع دارم یک مادر متعادل، باعملکرد مثبت و باکیفیت باشم، باید در قدم اول خودم احساس حالِ خوب (چه از نظر جسمی و چه از نظر روانی) داشته باشم. یعنی خودمراقبتی کافی داشته باشم و خودم را نادیده نگیرم. من باید مراقبت از خودم را پیشنیاز مراقبت و نگهداری از خانه و کارهای دیگر بدانم تا بتوانم به بقیهٔ امورم با کیفیت بالاتری برسم.
نتیجهگیری: تساوی در برابر تعادل
بنابراین، تعادل یعنی اینکه من به اندازهٔ نیازِ هر مسئله، زمان اختصاص دهم؛ یعنی ایجاد بالانس و تعادل. یکوقت نیاز است که من ۵ ساعت کار کنم و ۲ ساعت استراحت؛ یکوقت نیاز است ۲ ساعت کار کنم و ۵ ساعت استراحت. این بستگی به حال روحی، جسمی و شرایط خودِ من دارد.
نقطهٔ مقابلِ تعادل، «تساوی بدون انعطاف» است؛ یعنی بدون در نظر گرفتن شرایط، بدون اینکه در نظر بگیریم یک کار چقدر انرژی و توان از من میبرد و کار دیگر چقدر، یک تقسیمبندی مساوی و خشک بین همهٔ کارها در نظر بگیریم. زمانبندی مساوی در اینجا جوابگو نیست؛ ما باید متعادل و منعطف زمانبندی کنیم؛ یعنی هر کار به اندازهٔ انرژی و توانی که از ما میطلبد، سهمی از زمان ما را به خود اختصاص دهد.
سمیرا گلکار _خبرگزاری بینالمللی ابنا
نظر شما