به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ رویارویی میان ایران و آمریکا بیش از هر زمان دیگری مبهم شده و همین مسئله حساسیت شرایط کنونی را افزایش داده است. قطار مذاکرات دیپلماتیک که طی هفتههای گذشته با سرعت و با هدایت قطر در حرکت بود، متوقف شده است. آن هم در شرایطی که هنوز مشخص نیست «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، چه تصمیمی خواهد گرفت که آیا وضعیت موجود، یعنی محاصره و فشارها را ادامه میدهد یا به سمت یک اقدام نظامی گستردهتر حرکت میکند؟
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان در مقابل، به نظر میرسد ایران بهدنبال خروج از وضعیت نه جنگ، نه صلح است. وضعیتی که نگرانیها درباره پیامدهای بلندمدت آن برای ثبات ایران، افزایش یافته است.
تشدید اقدامات نظامی پس از ناکامی دیپلماسی
در چارچوب این تلاشها و در نشانهای از تشدید اقدامات نظامی پس از شکست دور اخیر تلاشهای دیپلماتیک، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز گذشته اعلام کرد که با شش فروند پهپاد، راداری متعلق به سامانه پدافند هوایی آمریکا در پایگاه «الرفاع» در بحرین را هدف قرار داده است. این در حالی است که سپاه روز جمعه گذشته نیز یک سامانه راداری دیگر را در همین کشور هدف قرار داده بود.
به نظر میرسد حملات به خاک بحرین در واکنش به اقداماتی صورت گرفته است که آمریکا علیه تأسیسات نظامی ایران در جنوب کشور انجام داده است.
روابط عمومی سپاه پاسداران همچنین دو روز پیش از رهگیری و انهدام یک فروند پهپاد آمریکایی از نوع «امکیو-۱» در آسمان جزیره قشم خبر داده بود.
ایران طی دو روز گذشته نیز اعلام کرده است که پنج نفتکش در حال حرکت از بخش جنوبی تنگه هرمز که تهران عبور آنها را غیرقانونی میداند، با مینهای دریایی برخورد کردهاند.
ترامپ از حمله تازه صرفنظر میکند؟
در همین حال، گزارشهای رسانهای حاکی از آن است که ترامپ طی روزهای اخیر به مشاوران ارشد خود گفته ممکن است در صورتی که ایران دست به هیچگونه اقدام تحریکآمیزی نزند، از حملهای تازه به این کشور خودداری کند.
با این حال، تحقق خواسته ترامپ در شرایط تشدید منازعه میان دو طرف در تنگه هرمز و پیرامون آن دشوار به نظر میرسد. واشنگتن همچنان محاصره اقتصادی تهران را ادامه میدهد و ایران نیز در واکنش، نفتکشها در تنگه هرمز و تأسیسات نظامی آمریکا را هدف قرار میدهد.
«محمدباقر قالیباف» رئیس مجلس شورای اسلامی ایران روز گذشته تأکید کرد که در صورت اقدام دوباره آمریکا به تجاوز نظامی علیه ایران، این نیروهای مسلح کشور هستند که جغرافیای نبرد را تعیین خواهند کرد.
واشنگتن در پی تحمیل موازنه امنیتی جدید به تهران
«زینب نیکوکار» پژوهشگر مؤسسه «الحوار» در لندن، معتقد است که هدف واشنگتن، تحمیل موازنه امنیتی جدیدی به تهران است.
نیکوکار در گفتوگو با روزنامه «الأخبار» توضیح میدهد: دولت ترامپ از یکسو میکوشد با فشار اقتصادی، محاصره دریایی و محدود کردن توانمندیهای نظامی ایران، هزینه مقاومت این کشور را افزایش دهد و از سوی دیگر امیدوار است این فشارها تهران را به پذیرش توافقی بر اساس شروطی که واشنگتن تعیین میکند، وادار سازد.
او راهبرد آمریکا را متناقض، توصیف میکند و میگوید: آمریکا نمیتواند توان نظامی ایران را هدف قرار دهد، محاصره اقتصادی را تشدید کند و سپس انتظار داشته باشد تهران بدون دریافت تضمینهای واقعی امنیتی و اقتصادی به توافقی پایدار تن بدهد.
خطر جنگ تازه؛ دشواری کنترل پیامدهای آن
نیکوکار درباره احتمال آغاز جنگی جدید، این سناریو را منتفی نمیداند، اما تأکید میکند: باید میان توانایی آغاز جنگ و توانایی کنترل روند و پایان آن تفاوت قائل شد. آمریکا ممکن است قادر به انجام حملات گسترده باشد، اما هیچ تضمینی ندارد که واکنش ایران ــ که پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه، بازارهای انرژی و امنیت کشتیرانی در خلیج فارس را تحت تأثیر قرار میدهد ــ قابل کنترل باقی بماند.
به اعتقاد او، به نظر میرسد واشنگتن میخواهد قدرت چانهزنی خود را تقویت و فضای مانور اقتصادی و نظامی تهران را محدود کند، بیآنکه فوراً وارد جنگی تمامعیار شود.
او هشدار میدهد که خطر واقعی در شرایط کنونی، شکلگیری چرخهای معیوب از فشارها، حملات محدود و پاسخهای متقابل است. چرخهای که ممکن است بهتدریج دو طرف را به سمت جنگی گستردهتر سوق دهد، حتی اگر هیچیک در ابتدا تمایلی به پرداخت هزینههای سنگین آن نداشته باشند.
تهران به توافق کوتاهمدت با ترامپ امید چندانی ندارد
از سوی دیگر، «محمد بیات» پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیتی «کادراس» در تهران در گفتوگو با روزنامه «الأخبار» میگوید که تصمیمگیرندگان ایرانی دستکم در کوتاهمدت، امید چندانی به دستیابی به توافق با دولت ترامپ ندارند.
به گفته او، تحرکات گسترده لجستیکی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، در کنار آمادگی ارتش رژیم صهیونیستی برای دور تازهای از رویارویی، تصمیمگیرندگان ایرانی را به این نتیجه رسانده است که باید برای سومین بار خود را در برابر احتمال غافلگیری آماده کنند.
بیات میافزاید همین شرایط باعث شده است تمرکز تهران بیش از هر زمان دیگری بر تقویت انسجام داخلی، افزایش سطح تابآوری ملی و حفظ و توسعه ابزارهای دفاعی کشور از جمله توانمندیهای موشکی و پهپادی و همچنین نگهداری ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص ۶۰ درصد در داخل خاک ایران قرار گیرد.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار ایران در معادلات سیاسی آمریکا
بیات با اشاره به تحولات پیشین میگوید که پیش از شکست جمهوریخواهان در انتخابات کنگره آمریکا، ایران با پیگیری سیاستی مبتنی بر حداکثر فشار در میدان و حداکثر توافق در عرصه دیپلماسی، تلاش میکرد از اهرم تنگه هرمز به بهترین شکل استفاده کند.
هدف تهران از این راهبرد، افزایش سطح خطر در بازارهای انرژی، تأثیرگذاری بر سیاست داخلی آمریکا و در نهایت وادار کردن دولت ترامپ به پذیرش هفت شرط ایران بود. شروطی که مهمترین آنها رفع محاصره و تحریمها و توقف جنگ در همه جبههها عنوان شده است.
اما به گفته این پژوهشگر، تحولات مسیر دیگری در پیش گرفت. نیروهای مسلح ایران توانستند بر بازارهای انرژی و در نتیجه بر موضع نهایی رأیدهندگان آمریکایی تأثیر بگذارند، اما ترامپ با شروط ایران موافقت نکرد.
بیات ادامه میدهد که از نگاه تصمیمگیرندگان تهران، تحولات ماههای اخیر در تنگه هرمز پس از انتخابات، فرصتی برای تضعیف جایگاه سیاسی ترامپ در آمریکا و بنیامین نتانیاهو در رژیم صهیونیستی ایجاد کرده است.
به بیان دیگر، ایران اکنون معتقد است ابتکار عمل را در دست دارد. در همین حال، آنچه این پژوهشگر از آن با عنوان عقلانیت حاکم بر نظام یاد میکند، با تمام توان در پی بازسازی و توسعه توانمندیهای تهاجمی، دفاعی و راداری کشور از نظر کمی و کیفی، است.
به گفته او، تهران در انتظار لحظهای است که ترامپ ناچار به پذیرش خواستههای ایران شود و نظام امنیتی خاورمیانه را به شکلی بازتنظیم کند که با نظم مبتنی بر توافقنامههای ابراهیم در تضاد باشد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما