به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ تنها چند روز پس از امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران، تنگه هرمز از بندی که قرار بود بهعنوان یکی از پایههای تثبیت توافق عمل کند به نقطه ضعفی تبدیل شد که میتواند آن را تهدید کند.
براساس گزارش شبکه الجزیره، این گذرگاه دریایی که از آن بهعنوان یکی از مهمترین دستاوردهای تفاهم میان آمریکا و ایران یاد میشد، اکنون بنا بر گزارشهای رسانههای غربی به عرصهای برای آزمودن معنا، حدود و میزان پایبندی طرفین به توافق تبدیل شده است.
روزنامه بریتانیایی گاردین میگوید که ازسرگیری تبادل حملات در خلیج فارس تنها ۱۰ روز پس از امضای یادداشت تفاهم، خطر بازگشت واشنگتن و تهران به مسیر جنگ را افزایش داده است.
این روزنامه معتقد است که زبان مبهم این سند در برابر تفسیرهای متفاوت دو طرف دوام نیاورده است. بهویژه در دو موضوع آتشبس در لبنان و تنگه هرمز، جایی که هر طرف دیگری را به نقض مفاد توافق متهم میکند.
تنگهای میان تفسیرهای متفاوت
به نوشته گاردین، یادداشت تفاهم ۱۴ بندی عمداً در حساسترین موضوعات از جمله تنگه هرمز با عباراتی کلی و گسترده تنظیم شده است. با این امید که گذر زمان بتواند اعتمادسازی کند و زمینه رسیدن به درکی عملی میان دو طرف را فراهم آورد.
اما این روزنامه معتقد است که توافق اکنون زیر فشار برداشتهای متضادی که هر طرف از متن دارد، در حال فرسایش است.
بر اساس گزارش گاردین، در این سند آمده است که ایران تمام تلاش خود را برای ایجاد ترتیباتی»جهت تضمین عبور امن کشتیهای تجاری از تنگه و بدون دریافت هزینه برای مدت ۶۰ روز انجام خواهد داد.
با این حال، این روزنامه اشاره میکند که در متن توافق مشخص نشده که ترتیبات دقیقاً به چه معنا است، معیار تمام تلاش چیست و چه اقدامات دیگری برای تأمین امنیت مسیر یا پاکسازی آن باید انجام شود.
به باور گاردین، همین ابهام باعث شده این برداشت شکل بگیرد که ایران نقش اصلی را در مدیریت تنگه هرمز بر عهده دارد.
این روزنامه همچنین مینویسد که توافق تصریح کرده ایران درباره مدیریت آینده و خدمات دریایی در تنگه با کشورهای حاشیه خلیج فار بر اساس قوانین بینالمللی و حقوق کشورهای ساحلی، گفتوگو خواهد کرد.
اما همین بند، یک اختلاف اساسی ایجاد کرده است که آیا این متن به تهران اختیار تعیین مسیرهای عبور را میدهد یا صرفاً آن را در چارچوبی مشورتی قرار میدهد؟
زنجیرهای از اتهامها میان تهران و واشنگتن
مجله آمریکایی نیوزویک نیز مینویسد که تنگه هرمز به یکی از بزرگترین موانع روند صلح میان واشنگتن و تهران تبدیل شده است. زیرا دو طرف اساساً درباره این موضوع اختلاف دارند که چه کسی اختیار کنترل رفتوآمد کشتیها در این گذرگاه راهبردی را دارد.
این مجله، روند اتهامزنیهای متقابل پس از امضای توافق در ۱۷ ژوئن را بررسی کرده و میگوید که هدف این تفاهم توقف عملیات نظامی، بازگشایی تنگه هرمز، آغاز رفع محاصره دریایی آمریکا و شروع مذاکرات برای توافقی گستردهتر طی ۶۰ روز بود.
اما به نوشته نیوزویک، اختلافها خیلی زود آغاز شد. در ۱۹ ژوئن، تهران اعلام کرد که ازسرگیری درگیری میان رژیم صهیونیستی و حزبالله، توافق را تهدید میکند و این یادداشت شامل توقف عملیات در همه جبههها از جمله لبنان است.
روز بعد، ایران آمریکا را به رفتار با سوءنیت متهم کرد و گفت که ادامه حضور دریایی آمریکا و تأخیر در اجرای ترتیبات مربوط به کشتیرانی در تنگه هرمز، نشاندهنده نقض توافق است.
نیوزویک میگوید تنشها پس از هدف قرار گرفتن کشتی باری «ایور لاولی» در نزدیکی تنگه به اوج رسید؛ زیرا مقامهای آمریکایی، ایران را مسئول دانستند و این اقدام را نقض یادداشت تفاهم توصیف کردند.
بر اساس گزارش این مجله، واشنگتن در پاسخ حملاتی را علیه تأسیسات نظامی ایران انجام داد که شامل مراکز پهپادی، سامانههای نظارتی و پدافند هوایی بود.
در مقابل، تهران روایت آمریکا را رد کرد و گفت این حملات واشنگتن و نه ایران بود که توافق را نقض کرد و اختلافها باید از طریق سازوکارهای دیپلماتیکی که در متن توافق پیشبینی شده بود، حل میشد.
نیوزویک به نقل از «عباس عراقچی» وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران مینویسد که تهران نمیخواهد اجازه دهد نفوذش در تنگه هرمز کاهش یابد. وی هشدار داده است تلاش برای تغییر مسیر کشتیها بدون موافقت ایران میتواند زمینهساز تشدید بیشتر تنشها شود.
روایت آمریکایی: ایران در نبرد هرمز دست بالا را دارد
در مقابل، سرمقاله روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال نگاه تندتری نسبت به عملکرد آمریکا دارد و عنوان کرده است که ایران در نبرد هرمز پیروز میشود.
این روزنامه معتقد است مهمترین چیزی که دولت ترامپ میتوانست درباره توافق با ایران تبلیغ کند، بازگشایی تنگه هرمز بود. اما به گفته این روزنامه، تهران تلاش میکند که محتوای این بند را تهی کند و با استفاده از قدرت علیه کشتیهای تجاری، کشورهای خلیج فارس و پایگاههای آمریکا، شرایط جدیدی ایجاد کند.
سرمقاله والاستریت ژورنال مدعی است ایران میخواهد تنگه هرمز را به چیزی شبیه یک مسیر عبور مشروط یا حتی پولی تبدیل کند. به گونهای که سیاست خارجی ایران تعیین کند چه کشتی عبور کند و چه کشتیای اجازه عبور نداشته باشد.
این روزنامه همچنین دولت دونالد ترامپ را به سهلگیری متهم کرده و نتیجه گرفته است که رئیسجمهور آمریکا با دو انتخاب روبهروست که یا اجازه دهد تنگه هرمز زیر فشار ایران باقی بماند یا برای باز کردن آن به زور متوسل شود.
میان قانون و قدرت
از سوی دیگر، گاردین تلاش کرده بحران را از زاویه حقوقی گستردهتری بررسی کند.
این روزنامه مینویسد عمان ممکن است تلاش کند هر راهحل بلندمدتی برای این بحران را در چارچوب کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها تنظیم کند. چارچوبی که دریافت هزینه عمومی برای عبور کشتیها را محدود میکند.
با این حال، گاردین اشاره میکند که این کنوانسیون به کشورهای ساحلی تنگهها اجازه میدهد مسیرهای دریایی و نظامهای تفکیک ترافیک دریایی را تعیین کنند و همچنین سازوکارهایی برای همکاری در تأمین هزینه خدمات دریانوردی ایجاد کنند.
اما این روزنامه در پایان مینویسد که این بحثهای حقوقی فعلاً تحتالشعاع بازگشت حملات و پررنگ شدن نقش مردان جنگ، قرار گرفته است.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما