به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ نشست علمی «حکومت مهدوی؛ تجلی تمدنی نهاد امامت» عصر روز شنبه ۱۸ بهمنماه ۱۴۰۴ به همت انجمن مهدویت و با همکاری پژوهشکده امامت و با ارائه اساتید حججاسلام والمسلمین محمدرضا فؤادیان، علی سائلی و محمد فرمهینی فراهانی در خبرگزاری ابنا برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین فرمهینی در این نشست با تمرکز بر مفهوم «تاریخ نهاد امامت»، به تبیین کارکردهای اجتماعی، تاریخی و تمدنی امامت پرداخت و حکومت مهدوی را نقطه اوج تحقق حیات مطلوب بشر دانست.
تاریخ امامت؛ مطالعه امتداد اجتماعی امام
مدیر گروه مطالعات تاریخ امامت پژوهشکده امامت، در ابتدای سخنان خود با ارائه تعریفی از تاریخ امامت تصریح کرد: «تاریخ امامت به معنای تاریخ نهاد امامت این است که تمام آن اوصافی که شما در امامت دارید، امتداد اجتماعی و امتداد عینیاش در حیات روزمره انسان در زمان حضور امام مطالعه شود.»
وی با تأکید بر رویکرد کارکردگرایانه مخاطبان امروز افزود: «مهمترین جهتی که ما امروز بهخصوص در تاریخ امامت دنبال میکنیم، عینیسازی واقعیت امامت در بستر جامعه است؛ چون تا زمانی که مقام و ضرورت امام صورت عینی پیدا نکند، اهمیت خاص امامت برای مخاطب روشن نمیشود.»
تاریخ؛ عرصه ملموسسازی ضرورت، عصمت و علم امام
فرمهینی با اشاره به ظرفیت تاریخ امامت برای نشان دادن جایگاه حقیقی امام در جامعه گفت: «با نشان دادن مواضع، حرکتها و پیگیریهایی که نهاد امامت انجام میدهد، میتوان اوصاف امامت را ملموس کرد؛ از جمله در بحث ضرورت امامت که بررسی نقش ائمه در حرکت تاریخی امت اسلامی نشان میدهد چگونه امام معادلات اجتماعی را تغییر میدهد.»
او افزود: «در بحث عصمت هم میتوان آثار آن را در گوشهگوشه تاریخ دید؛ اینکه حضور یک انسان طاهر الهی چگونه در تربیت نفوس، حرکت انسانها به سوی حقیقت و ایجاد مرز میان حق و باطل اثرگذار است.»
این پژوهشگر تاریخ امامت، درباره جایگاه علم امام نیز تصریح کرد: «تاریخ امامت نشان میدهد علم امام در لحظهلحظه تاریخ اثرگذار بوده است. این علم است که جامعه را از انحراف، التقاط و دیدگاههای ناصواب نجات میدهد و حتی علم به آینده است که راهبردهای امام را تعیین میکند.»
به گفته وی، «موضع امامت صرفاً در درون حال حاضر تعریف نمیشود، بلکه موضعی است که در افق آینده تاریخ حادثهسازی میکند.»
برجستهسازی نقش امام فراتر از تاریخ قدرتمحور
فرمهینی با نقد نگاه رایج به تاریخ که آن را عمدتاً سیاسی و قدرتمحور میداند، اظهار کرد: «تاریخ امامت میخواهد نقش عناصر تأثیرگذار در بدنه اجتماعی را برجسته کند؛ نقشی که معمولاً در تاریخهای رسمی دیده نمیشود.»
وی در همین زمینه به سیره امیرالمؤمنین(ع) اشاره کرد و گفت: «در همان زمانی که به ظاهر سکوت میکند و همه میگویند علیبنابیطالب در مزرعه است و مشغول حفر چاه و غرس نخل، در همان زمان امامتی میکند و تغییری در مناسبات ایجاد میکند که ممکن است یک خلیفه سیاسی حاکم انجام ندهد.»
جوهره امامت؛ هدایت با جلوههای متنوع تاریخی
مدیر گروه مطالعات تاریخ امامت، «هدایت» را جوهره اصلی امامت دانست و گفت: «امامت به معنای پیشوایی و راهبری است؛ انتقال بشر، چه در بعد فردی و چه اجتماعی، به سمت غایت مطلوب.»
او با تأکید بر جامعیت هدایت امام افزود: «ابعاد فردی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی همگی در دستور کار هدایت امام قرار دارد، اما اینکه در هر دوره تاریخی کدام بعد اولویت پیدا میکند، تنها با تحلیل روشمند تاریخی قابل فهم است.»
فرمهینی هشدار داد که تحمیل پیشفرضهای بیرونی بر تاریخ امامت، تحلیلی نادرست است و تصریح کرد: «نمیتوان گفت ائمه قرار نبوده حرکت سیاسی داشته باشند و گزارشهای تاریخی خلاف آن را نادیده گرفت، یا برعکس، اصل اعاده خلافت را بر تاریخ تحمیل کرد؛ عنصر ثابت، هدایت است و جلوههای آن تابع شرایط و اقتضائات تاریخی است.»
ظهور؛ آغاز حیات مطلوب بشر
وی در بخش پایانی سخنان خود، با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری به توصیف این دوران پرداخت و گفت مقام معظم رهبری فرمودند: در آثار ما [آمده] : «یَملَأُ الله بِهِ الاَرضَ قِسطاً وَ عَدلاً کَما مُلِئَت ظُلماً و جَورا»... در واقع هر فردی از آحاد بشر میداند که این سِیر عمومی بشر به کجا منتهی خواهد شد... یک مسافری یا یک کاروانی از پیچوخمهای دشوار، از معبرهای سخت، از کوهستانها، از وادیها، از درّهها، از لجنزارها، از خارزارها، همینطور دارد عبور میکند، راه را میپیماید، برای اینکه خودش را به یک نقطهای برساند؛ این نقطه کجا است؟ این نقطه عبارت است از یک اتوبان، یک جادّهی مهم، یک جادّهی باز، یک راه هموار. همهی آنچه در تاریخ بشر تا امروز مشاهده میکنیم، حرکت در همان کورهراهها و در همان فرازونشیبها و در همان خارستانها و لجنزارها و مانند اینها بوده است؛ بشریّت دارد همینطور این راه را طی میکند تا به اتوبان برسد؛ این اتوبان، دورانِ مهدویّت است، دوران ظهور حضرت مهدی (سلام الله علیه) است. اینجور نیست که وقتی به آنجا رسیدیم، یک حرکت دفعی انجام بگیرد و بعد هم تمام بشود؛ نه، آنجا یک مسیر است. در واقع باید گفت زندگی اصلی بشر و حیات مطلوب بشر از آنجا آغاز میشود و بشریّت تازه میافتد در راهی که این راه یک صراط مستقیم است و او را به مقصد آفرینش میرساند؛ «بشریّت» را میرساند، نه آحادی از بشریّت را، نه افراد را، مجموعهها را میرساند. ۱۳۹۳/۰۳/۲۱
فرمهینی تأکید کرد: «زندگی اصلی بشر از دوران ظهور آغاز میشود؛ مسیری که صراط مستقیم است و نه افراد، بلکه بشریت را به مقصد آفرینش میرساند.»
...................
پایان پیام
نظر شما