به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ از تاسیس احزاب و جریانهای سیاسی و نظامی شیعی در افغانستان، حدود نیم قرن میگذرد. احزابی که بیشتر آنان توسط روحانیون و علما در کشورهای همسایه و در برخی موارد هم در داخل این کشور شکل گرفتند.
هرچند تعداد احزاب شیعی در افغانستان طی بیست سال اخیر افزایش یافت، اما مهمترین این احزاب عبارت بودند از: حزب «حرکت اسلامی» به رهبری مرحوم آیتالله آصف محسنی و حزب «وحدت اسلامی» به رهبری شهید عبدالعلی مزاری، که در دهه ۵۰ و ۶۰ هجری شمسی تأسیس شدند و به فعالیتهای سیاسی و نظامی آغاز کردند.
احزاب شیعی در شرایطی شکل گرفتند که افغانستان گرفتار اشغال و تهاجمات فرهنگی و نظامی قرار داشت و شیعیان با درک این موضوع که عقیده، ایمان، مذهب و دین در معرض خطر تهاجم قرار گرفته است، اقدام به فعالیتهای سیاسی و نظامی کردند. اقداماتیکه طی چند دهه بخشی از تاریخ معاصر افغانستان را شکل داد.
«حرکت اسلامی» نخستین حزب شیعی در افغانستان بود که در سال ۵۷ توسط آیتالله محمدآصف محسنی(ره) برای مقابله با حکومت کمونیستی این کشور تاسیس شد و این حزب با مجموعهای از علما و طلاب آغاز به فعالیت کرد.
این حزب شیعی در جریان تحولات داخلی افغانستان با پرورش کادرهای نظامی و سیاسی، نقش مهم و موثری را در ساختارهای این کشور ایفا کرد. پس از ختم اشغال و پایان جنگهای داخلی، اعضای ارشد حزب حرکت اسلامی از جمله حجتالاسلام والمسملین سیدعلی جاوید، به عنوان وزیر پلان و معاون نخستوزیر در دولت برهانالدین ربانی، همچنین وزیر حملونقل و عضو پارلمان در دوره جمهوریت، نقش ایفا کرد.
سیدحسین انوری که پنج سال قبل در کابل درگذشت، بنیانگذار جنگهای چریکی شناخته میشود. او که به فرمانده جسور و عملگرا معروف است، میان شیعیان افغانستان از نفوذ گستردهای برخوردار بود و به خاطر وجود وی حزب حرکت اسلامی افغانستان یکی از احزاب قدرتمند افغانستان بود.
او در نظام جمهوریت به عنوان وزیر زراعت، استاندار کابل و هرات و عضو مجلس نمایندگان افغانستان نقش ایفا کرد و تعدادی از جوانان شیعه از طریق وی در سایر ادارات دولتی فعال شدند.
حزب وحدت اسلامی، از دیگر احزاب مهم شیعیان افغانستان بود که بر اثر ائتلاف تعدای از احزاب و گروههای شیعه، در سال ۱۳۶۸ اعلام حضور کرد و برای تحقق ارزشهای شیعی و به رسمیت شناختن فقه جعفری، به فعالیتهای سیاسی و نظامی رو آورد.
شهید عبدالعلی مزاری، مرحوم قربانعلی عرفانی، محمد کریم خلیلی، حاجی محمد محقق، و استاد محمد اکبری، معاون فعلی شورای علمای شیعه افغانستان، از اعضای ارشد این حزب بودند.
آقای خلیلی از طریق این حزب و به نمایندگی از جامعه تشیع، حدود ۱۴ سال معاون ریاستجمهوری حامد کرزی بود. اما بسیاری از شیعیان افغانستان به دلیل ناتوانی در بهبود وضعیت مردمی و عدم نمایندگی درست، رضایت چندانی از کارکردهای او ندارند.
با ایجاد دولت انتقالی و استقرار نظام جمهوریت در افغانستان، بسیاری از احزاب شیعی از جمله حزب وحدت و حزب حرکت اسلامی دچار انشعاب گسترده شدند. حزب وحدت به چند حزب تبدیل شد که مهمترین آنان را کریم خلیلی و محمد محقق رهبری میکرد.
حزب حرکت هم با استعفای آیتالله محسنی(ره) در سال ۱۳۸۴ از رهبری حزب، دچار انشعاب شد؛ حزب حرکت اسلامی به رهبری سیدعلی جاوید باقی ماند و سایر اعضای ارشد حزب از جمله سیدحسین انوری، حزب حرکت اسلامی مردم افغانستان را تاسیس کرد.
احزاب شیعی دیگری نیز به رهبری حجتالاسلام سیدهادی هادی، عبدالغنی کاظمی و... شکل گرفت و با ادعای نمایندگی از شیعیان وارد فعالیتهای سیاسی شدند.
طی ۲۲ سال گذشته، با وجود حضور احزاب شیعی در سطح کلان ملی افغانستان، شیعیان همواره انتقاد داشتند که رهبران این احزاب و جریانها در این مدت سرگرم زراندوزی و تامین منافع شخصی بودند و آنگونه که میبایست در خدمت جامعه تشیع نبودند.
مناطق شیعهنشین افغانستان در طول بیش از ۲۰ سال دوره جمهوریت، به خاطر عدم توجه بزرگان و مسئولان شیعه، هیچگاه شامل استانهای «درجه یک» نبودند و برنامههای زیرساختی و توسعهمحور در آن مناطق به درستی صورت نمیگرفت.
................
پایان پیام/
نظر شما