خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: «إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ...» (مائده: ۹۱)
«شیطان فقط میخواهد بین شما دشمنی و کینۀ سخت ایجاد کند.»
در نگاه قرآن، شیطان دشمن آشکار انسان است و راهبرد او برای گمراهسازی، تنها به وسوسههای فردی محدود نمیشود. بلکه مهمترین و مؤثرترین ترفند او برای انحراف جامعهی ایمانی، ایجاد تفرقه است. آیه ۹۱ سوره مائده، که بخشی از آن نقل شد، با صراحت از «ارادهی شیطان» برای وقوع عداوت و بغضاء میان مؤمنان پرده برمیدارد. این آیه به ما میآموزد که تفرقه، یک اتفاق ساده یا یک اختلاف سلیقه نیست، بلکه یک پروژهی کاملاً طراحیشدهی شیطانی برای تضعیف و انهدام جامعه است.
۱. «عداوت» و «بغضاء»: دو مرحله از فروپاشی روابط
خداوند در این آیه از دو واژهی کلیدی استفاده میکند:
· عداوت: به معنای دشمنی عملی و رفتاری است؛ جایی که دو طرف با یکدیگر قطع رابطه میکنند و در صدد ضربه زدن به هم برمیآیند.
· بغضاء: به معنای کینه و نفرت درونی است که ریشه و خاستگاه عداوتهاست.
شیطان ابتدا بذر کینه را در دلها میکارد و سپس آن را به دشمنی عملی تبدیل میکند. او میداند تا زمانی که دلها با یکدیگر مهربان باشد، جامعه ایمانی پابرجاست، اما اگر بغض و کینه جای مودت و رحمت را بگیرد، ارکان وحدت فرو میریزد. پیامبر اکرم (ص) در تفسیر این آیه میفرمایند: «آگاه باشید! زنا و رباخواری و شرابخواری، هنگامی که در جامعهای ظاهر شود، اهل آن جامعه، خود را به عذاب الهی گرفتار میسازند.» (تفسیر نورالثقلین) این روایت نشان میدهد که این اعمال، بسترساز دشمنیها و زمینهساز نفرتها هستند.
۲. ابزارهای شیطان برای ایجاد تفرقه در آیه
در ادامهی همین آیه ۹۱ و آیات قبل از آن (آیه ۹۰)، خداوند به صراحت ابزارهای اصلی شیطان برای نیل به این هدف را معرفی میکند:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَیْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»
شراب (مسکرات) و قمار دو ابزار قدرتمند شیطان برای ایجاد تفرقه معرفی شدهاند. چرا؟
· مسکرات: عقل را زایل میکند. وقتی عقل از کار بیفتد، انسان مرزهای اخلاقی و شرعی را زیر پا میگذارد، به دیگران توهین میکند و آبروی آنها را میبرد. همین امر باعث ایجاد کینههای عمیق و دشمنیهای خانوادگی و اجتماعی میشود.
· قمار: انسان را حریص مال دیگران میکند. برنده، بازنده را تحقیر میکند و بازنده، کینهی برنده را به دل میگیرد. این بازی برد و باخت، پایههای دوستی را ویران میسازد.
در دنیای مدرن، مصادیق این ابزارها متنوعتر شده است؛ هر چیزی که عقل را تعطیل کند (مواد مخدر، فضای مجازی بیضابطه، محتوای سمی) و هر چیزی که حرص و طمع را برانگیزد و باعث درگیری بر سر منافع مادی شود، میتواند در زمرهی «عمل شیطان» و ابزار تفرقه قرار گیرد.
۳. تفرقه، مانع اصلی فلاح و رستگاری
نکتهی ظریف آیه این است که پس از برشمردن این امور، میفرماید: «فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» (از این اعمال دوری کنید، باشد که رستگار شوید).
این بدان معناست که تا زمانی که گرفتار تفرقه و عوامل آن هستیم، راه بر «فلاح» (رستگاری و کامیابی) بسته است. یک جامعهی متفرق هرگز نمیتواند به اهداف عالی خود برسد. قدرت، عزت و پیشرفت، در سایه اتحاد به دست میآید و شیطان با ایجاد تفرقه، این مسیر را سد میکند.
۴. راهبرد مقابله: محبت و اخوت ایمانی
در مقابل ارادهی شیطان برای ایجاد «عداوت و بغضاء»، ارادهی الهی بر «محبت و اخوت» قرار دارد. خداوند در جای دیگر میفرماید:
«وَاذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا» (آلعمران: ۱۰۳)
«و به یاد آورید نعمت خدا را بر خود، آنگاه که دشمنان یکدیگر بودید، پس او میان دلهای شما الفت ایجاد کرد و به نعمت او برادران همدیگر شدید.»
راه مقابله با تفرقه، یادآوری این نعمت بزرگ الهی است که دلهای پراکنده را به هم نزدیک کرد. مؤمن باید هوشیار باشد که هرگاه احساس کینه و دشمنی نسبت به برادر دینی خود در دلش پیدا شد، بداند این تیری است که شیطان به سوی قلب جامعهی ایمانی پرتاب کرده است.
آیه ۹۱ سوره مائده، یک هشدار بزرگ به همهی مؤمنان در طول تاریخ است: تفرقه کار شیطان است. هرکس به هر شکلی در جامعه تفرقه بیندازد، خواسته یا ناخواسته، مأمور شیطان شده است. حساسیت مؤمن در برابر تفرقه باید به اندازهای باشد که هر دعوای شخصی، هر غیبت، هر تهمت و هر قضاوت نادرست را بخشی از پروژهی بزرگ شیطان برای نابودی جامعهی ایمانی ببیند. وحدت، بزرگترین حصار در برابر نفوذ شیطان است. بیایید با دوری از عوامل تفرقه و تقویت محبت و اخوت، نقشهی دیرینهی شیطان را نقش بر آب کنیم.
نویسنده: فاطمه پورعباس
نظر شما