به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ نشست علمی تخصصی «امید و ایمان در ایران امروز» به همت مدرسه علمیه بانو امین تهران و با همکاری مدرسه علمیه فاطمه زهرا(سلاماللهعلیها) و مدرسه علمیه الغدیر صبح امروز به صورت مجازی برگزار شد. در این نشست، حجتالاسلام والمسلمین حبیبالله بابایی، معاون پژوهش حوزههای علمیه خواهران، بهعنوان استاد مدعو به ایراد سخنرانی پرداختند.
حجتالاسلام والمسلمین بابایی در آغاز این نشست، ضمن تبریک ایام و تسلیت ویژه به مناسبت شهادت سیدالشهدای انقلاب حضرت امام خامنه ای، گفت: تحولات جاری نه تنها خدشهای به ایمان و پشتکار ملت وارد نمیسازد، بلکه حماسهای زنده در دلها و جامعه ایجاد میکند.
وی با تأکید بر ضرورت پیگیری و تطبیق «امید و ایمان» در جامعه امروز ایران، مسیرهای مختلفی را برای بررسی این موضوع برشمردند.
این پژوهشگر حوزه تمدن با اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران افزود: میتوان امید را در تاریخ تمدن ایرانی جستجو کرد؛ بهویژه در نقاطی که ایرانیان پیش و پس از اسلام با معضلات جدی مواجه شدند اما توانستند با موفقیت از آنها عبور کنند.
وی نمونههایی چون مقابله با اسکندر مقدونی، هجوم مغولها و دوران استعماری غرب را یادآور شد و مستندسازی این دستاوردها را عاملی برای عبور از چالشهای کنونی و کمک به ثبات جامعه دانست.
معاون پژوهش حوزههای علمیه خواهران در ادامه به تبیین ابعاد مختلف امید در ایران امروز پرداخت و افزود: در بُعد الهیاتی، امید را در سه سطح توصیف می کنند. امید به آینده نزدیک ـ شامل بهبود بیماریها یا پیروزی در جنگهای جاری؛ امید به آینده میانی ـ شامل پایان خوش دنیا و عدالت نهایی؛ و امید به ابدیت ـ که باور به زندگی پس از مرگ و معاد است و مانع فروغلتیدن انسان در پوچی و نیهیلیسم میشود.
به گفته وی، این سه لایه نهتنها نگاهی رو به آینده دارند، بلکه در لحظه حاضر نیز فعال هستند و ترکیب آنها به انسان توان حفظ امید در مواجهه با رنجها را میدهد.
بابایی در ادامه با اشاره به بُعد روانشناختی امید، گفت: این بُعد بیشتر در طبقه متوسط و دانشگاهی جامعه دیده میشود؛ افرادی که در بحرانها به تراپیستها مراجعه میکنند تا زندگی شادتری داشته باشند!
وی با اشاره به دو جریان روانشناختی، افزود: جریان مثبتگرا که در ایران ترجمه و ترویج میشود، و جریان اسنایدری که امید را در چارچوب خوشبینی محاسبهپذیر میبیند؛ بهگونهای که امید تنها زمانی موجه تلقی میشود که محاسبات عقلانی آن را تأیید کند. این نوع امید نه فقط در افراد، بلکه در حوزه عمومی و سیاسی نیز نقش دارد و نمونه آن در محاسبات دیپلماتیک و وضعیت موجود قابل مشاهده است.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نقدهای روانشناسان اروپایی همچون گابریل، ایگلتون و مارسل به این نگرش، توضیح داد: این اندیشمندان معتقدند جامعهای که با نگرش اسنایدری تربیت شده، در لحظات بحرانی نمیتواند راه خروج پیدا کند؛ درحالیکه تحت هر شرایطی، امیدی وجود دارد که میتواند انسان را به مسیر زندگی بازگرداند. البته این نوع تفکر در ایران کمتر رواج دارد و نسل جدید کمتر قادر به امید در سختیها هستند.
بابایی در ادامه به حوزه ایدئولوژیک پرداخت و اظهار داشت: در کشور ما بخشی از ایدئولوژی غربی ترجمه میشود و بخشی نیز ترجمه نمیشود؛ ترجمهنشدهها هم توسط ناشران و کتابفروشیها به شکلی ارائه میشوند که غرب را مکانی سکولار نمایش دهند.
وی با اشاره به الهیات مسیحی، به کتابهای «الهیات امید» و «خدای به صلیب رفته» پرداخت و گفت: در این آثار، نویسنده بر وعدههای الهی تأکید دارد و معتقد است بدون این وعدهها، انسان پایهای برای زندگی و حرکت ندارد.
معاون پژوهش حوزههای علمیه خواهران همچنین به مقاله خود با عنوان «امید در فراز و فرود تمدن اسلامی» اشاره کرده و افزود: در آن مقاله، ترکیب سهلایهای امید در بُعد الهیاتی تشریح شده است؛ ترکیبی که در آن هرگاه یکی از اضلاع امید تضعیف میشود، ضلع دیگر تقویت میگردد و انسان از سراسر ناامیدی دور میماند.
این پژوهشگر حوزه تمدن پدیده نهیلیسم را حاصل خلأ ایجادشده در نبود این لایهها دانست و افزود: یکی از اندیشمندان مسلمان در کتاب «جای خالی در هنر اسلامی» با اشاره به جمله «لا اله الا الله» بیان میکند که «لا اله» جای خالی و خلأ ایجاد میکند و «الا الله» این خلأ را تبیین و معنا میبخشد؛ به همین ترتیب، امید انسان تنها به آینده محدود نیست و به سرمایه وجودی حاضر او نیز توجه دارد.
وی در ادامه با اشاره به ادبیات و فرهنگ ایرانی یادآور شد: شاعران و نویسندگان بارها به این اشراق وجودی اشاره کردهاند.
بابایی در ادامه به تبیین شهید مطهری(ره) درباره دو نوع «مَن» در کتاب جاودانگی اخلاق بر اساس نظر مرحوم علامه طباطبایی(ره)، پرداخت و گفت: انسان دارای «مَن سفلا» (بدن) و «مَن عِلیا» (روح مشترک) است و توجه به این دیدگاه میتواند راهگشای انسانشناسی مدرن باشد.
این استاد و پژوهشگر حوزه و دانشگاه در جمعبندی، امید در ایران امروز را در سه بُعد آینده نزدیک، میانی و دور تعریف کرد و توضیح داد: در اسلام دو نوع امید وجود دارد؛ امیدی که با توجه به آینده شکل میگیرد و در سه سطح نزدیک، میانی و دور تعریف میشود، و امیدی که با توجه به زمان حاضر تحقق مییابد.
معاون پژوهش حوزههای علمیه خواهران تأکید کرد: این امیدها از جنس مهارت نیستند، بلکه از جنس ایماناند و از طریق دعا، نماز، اذکار و ارتباط با معارف دینی شکل میگیرند؛ در عین حال با بُعد روانشناختی و مهارتهای انسانی ناسازگار نیستند و از شناخت عمیق نشأت میگیرند.
در پایان بر ضرورت تقویت زبان اخلاقی و همدلی برای احیای ایمان در نقاط خاموش جامعه تأکید کرد و افزود: این مسیر افراد را از ناامیدی به امید بازمیگرداند. بنا بر این ما طلبهها باید این سویههای اخلاقی را در شرایط ناامیدی تقویت کنیم تا بدین وسیله به «کونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بِغَیرِ أَلْسِنَتِکمْ...» عمل کرده باشیم.
..............................
پایان پیام
نظر شما