۲۹ فروردین ۱۴۰۵ - ۱۶:۴۰
مرجعیت علمی اهل‌بیت(ع) در پرتو حدیث ثقلین

طبق حدیث ثقلین که عترت با قرآن قرین شده و به تمسک به آنها سفارش شده و حدیث سفینه که تمسک به اهل بیت را همچون کشتی نوح باعث نجات دانسته، علاوه بر رهبری سیاسی، مرجعیت علمی منحصر به اهل بیت(ع) می باشد و مسلمانان باید در حوادث و پیشامدهای دینی و هر آن چه به دینشان مربوط می شود، به آنان روی آورند.

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: این که مرجعیت علمی پس از رحلت پیامبر(صلی الله علیه وآله)، آیا در اهل بیت(علیهم السلام) تجسم و تبلور یافته بود یا در دیگران؟ و آیا وظیفه هر مسلمان در هر زمان و قرن، تمسک به ائمه اهل بیت(علیهم السلام) به عنوان یکی از «ثقلین» است، یا تمسک به دیگران؟

این بحث، همیشه تازه است و شایسته تأمل است. با چشم پوشی از این که پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) در روز غدیر، علی(صلی الله علیه وآله) و اهل بیت او را برای رهبری و حکومت تعیین کرد، در روزی که مسلمانان سایه بانی جز گرمای خورشید نداشتند، و ولایت او را پس از توحید و معاد، اصل سوم قرارداد، می گوییم: رسول خدا(صلی الله علیه وآله) همواره در میان غافلان و جاهلان هشدار می داد و دعوت به تمسک به کتاب و عترت می کرد.

این صراحت دارد در این که مرجعیت علمی، افزون بر رهبری سیاسی، منحصر به اهل بیت(صلی الله علیه وآله) است و مسلمانان باید در حوادث و پیشامدهای دینی و هر آن چه به دینشان مربوط می شود، به آنان روی آورند. برای آن که بعضی از سخنان پیامبر(صلی الله علیه وآله) در این زمینه روشن شود، برخی از احادیث را می آوریم:


۱. حدیث ثقلین
مؤلفان صحاح و مسندها از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) روایت کرده اند که فرمود:


«ای مردم! من در میان شما دو چیز باقی گذاشتم که اگر به آن روی آورید هرگز گمراه نمی شوید: کتاب خدا و عترتم اهل بیتم.»
در جای دیگر فرمود:


«من در میان شما چیزی بر جای نهادم که اگر به آن تمسک بجویید گمراه نمی شوید: کتابِ خدا، رشته ای کشیده شده از آسمان به زمین، و عترتم اهل بیتم. و این دو از هم جدا نمی شوند، تا کنار حوض کوثر بر من وارد شوند، پس بنگرید پس از من با این دو چگونه رفتار می کنید.»
و نقل های دیگری نزدیک به این ها.
این سخن را بارها پیامبر فرمود: در بازگشت از طائف، روز عرفه در حجة الوداع، روز غدیرخم، بر فراز منبرش در مدینه، در اتاق خودش در ایام بیماری در حالی که اتاق پر از جمعیت بود. در صحت این حدیث هیچ کس جز جاهل یا معاند شک نمی کند. این حدیث با سندهای مختلف از زبان بیست و چند صحابی نقل شده است. (۱)


دقت در این حدیث، عصمت عترت پاک پیامبر(صلی الله علیه وآله) را می رساند، چرا که عترت با قرآن قرین شده و این که از هم جدا نمی شوند.

روشن است که قرآن، کتابی است که از هیچ سو باطل به آن راه ندارد، چگونه ممکن است قرین ها و همتاهای قرآن، در سخن و حکم و داوری و تأیید، به خطا روند؟ جدایی ناپذیری قرآن و عترت تا روز قیامت، گواه عصمت اهل بیت در سخنان و روایت هایشان است. به علاوه، این حدیث، کسی را که به عترت تمسک جوید گمراه نمی شمرد. پس اگر آنان از خطا و خلاف معصوم نباشند، چگونه متمسک به آنان گمراه نمی شود؟


۲. حدیث سفینه
محدثان از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) روایت کرده اند که فرمود:


«مَثَلِ اهل بیت من در امتم، همچون مثلِ کشتی نوح است، هر که بر آن سوار شود نجات یابد و هر که عقب بماند هلاک شود.»(۲)


آن حضرت، خاندان خود را به کشتی نوح تشبیه کرده، در این که هر که در دین به آنان روی آورد و اصول و فروع دین را از آنان بیاموزد، از عذاب دوزخ رها می شود و هر که تخلّف کند، همچون کسی خواهد بود که در طوفان نوح به کوه پناه برد تا از عذاب الهی ایمن شود، با این تفاوت که او در آب غرق شد و این در آتش فرو می رود. وقتی که شأن و منزلت عالمان اهل بیت چنین باشد، پس به کجا می روید؟
ابن حجر می گوید:

وجه تشبیه آنان به کشتی آن است که هر کس آنان را دوست بدارد و بزرگ بشمارد و به شکرانه نعمت الهی، از روش عالمان این خاندان پیروی کند، از ظلمت مخالفت ها می رهد و هر که تخلف کند در دریای ناسپاسی نعمت ها غرق می شود و در دشت های طغیان هلاک می گردد. (۳)


پی نوشت:

(۱). همین بس که «دار التقریب بین المذاهب الاسلامیه» با نشر کتابی همه منابع این حدیث را آورده است. از جمله: صحیح مسلم، ج ۷، ص ۱۲۲؛ سنن ترمذی، ج ۲، ص ۲۰۷؛ مسند احمد، ج ۳، ص ۱۷، ۲۶ و ۵۹ و ج ۴، ص ۳۶۶ و ۳۷۱ و ج ۵، ص ۱۸۲ و ۱۸۹؛ میر حامد حسین هندی نیز اسناد این حدیث و سخن بزرگان را درباره آن در شش جلد از کتاب عظیم خود (عبقات) آورده است.
(۲). ر. ک: غایة المرام، بحرانی، ص ۴۱۷ ـ ۴۳۴؛ المراجعات، نامه ۸، حواشی احقاق الحق، ج ۹.
۳. گردآوری از کتاب: سیمای عقاید شیعه، آیت الله جعفر سبحانی، مترجم: جواد محدّثی، نشر مشعر، چاپ: دارالحدیث، بهار ۱۳۸۶، ص ۲۲۳.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha