آراستگی، سبک زندگی مؤمنانه

قرآن مجید از فقیرانی که با حفظ ظاهر آبرومندانه زندگی می کنند، ستایش می کند(۱)  و می فرماید: " لِلْفُقَرَاءِ الَّذِینَ أُحْصِرُواْ فیِ سَبِیلِ اللَّهِ لَا یَسْتَطِیعُونَ ضَرْبًا فیِ الْأَرْضِ یحَْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِیَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسِیمَاهُمْ لَا یَسَْلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا  وَ مَا تُنفِقُواْ مِنْ خَیرٍْ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیم، (انفاقِ شما، مخصوصاً باید) برای نیازمندانی باشد که در راه خدا، در تنگنا قرار گرفته‌اند (و توجّه به آیین خدا، آنها را از وطنهای خویش آواره ساخته و شرکت در میدانِ جهاد، به آنها اجازه نمی‌دهد تا برای تأمین هزینه زندگی، دست به کسب و تجارتی بزنند) نمی‌توانند مسافرتی کنند (و سرمایه‌ای به دست آورند) و از شدّت خویشتن‌داری، افراد ناآگاه آنها را بی‌نیاز می‌پندارند امّا آنها را از چهره‌هایشان می‌شناسی و هرگز با اصرار چیزی از مردم نمی‌خواهند.

(این است مشخّصات آنها!) و هر چیز خوبی در راه خدا انفاق کنید، خداوند از آن آگاه است. " آنان به قدری عفیف اند که اگر کسی از وضع واقعی آنان آگاه نباشد، فکر می کنند ثروتمند هستند. اینان با عزت نفس هرگز از مردم چیزی نمی خواهند. تظاهر به داشتن و بی نیازی، نشانگر مناعت طبع و روحیه عزت طلبی است و غیر از ریاکاری و فریب دادن است. اگر حفظ ظاهر برای خودنمایی و فخر فروشی باشد، ریاکاری است و از نظر اسلام گناه حساب می شود.

بنابراین حفظ ظاهر به معنای تجویز نفاق و دورویی نیست که این حالت، خطرناک ترین و بدترین حالت است. انسانی که سعی کند خود را در ظاهر انسان خوب و موجه جلوه دهد، اما در باطن برخلاف آن باشد، بسیار ناپسند است.
حفظ ظاهر و به ظاهر خوب نشان دادن تا زمانی پسندیده است که موجب اشاعه بدی و از بین رفتن قبح زشتی و اخلاق ناپسند نشود.

نیز حفظ ظاهر باعث شود انسان با خود بیندیشد که اگر ظاهر خوب دارم، سعی نمایم که باطنم نیز مطابق با ظاهر باشد. اگر غیر از این باشد، نفاق و دورویی است.

رسول اکرم (ص) به "معاذ بن جبل" فرمود: "برحذر باش از این که در ظاهر، نشانه های نیکوکاران در تو باشد و در باطن، فاقد آن ها باشی و در قیامت با ریاکاران محشور گردی"(۲). 

در جای دیگر می فرماید: "از خشوع تصنعی و نفاق آلود بپرهیزید و آن این است که بدن آدمی حالت تواضع به خود بگیرد، ولی قلب خاضع نباشد".(۳) 

آن چه مهم است، انگیزه حفظ ظاهر است. اگر خودنمایی باشد، نوعی ریاکاری و ناپسند است اما اگر برای حفظ عزت نفس دوری از ذلت باشد، پسندیده است.

پی نوشت:
۱  . بقره (۲) آیه ۲۷۳.
۲ .  فلسفی، محمد تقی، گفتار فلسفی " جوان از نظر افکار و تمایلات"، تهران: هیئت نشر معارف اسلامی، ‌۱۳۵۳ش. ج۲، ص ۱۴۶.
۳  . حرانی، ابومحمد الحسن بن علی بن الحسین بن شعبه، ترجمه و متن کتاب تحف العقول عن آل‌الرسول علیهم‌السلام، ترجمه: بهرداد جعفری، تهران: نشر صدوق، ‌۱۳۷۷ش. ص ۱۰۰.