نامه علما و اساتید حوزه‌های علمیه شیعه و سنی ایران به دانشگاه الازهر مصر

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ  علما و اساتید حوزه‌های علمیه ایران (اعم از شیعه و سنی) در نامه ای به شیخ احمد الطیب، امام بزرگ الازهر الشریف و جمعی از علمای کرام آن مرکز علمی به بیانیه اخیر این دانشگاه واکنش نشان دادند.

 متن این نامه بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدللّه رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله الطاهرین و صحبه المنتجبین

محضر مبارک شیخ احمد الطیب، امام بزرگ الازهر الشریف و جمعی از علمای کرام آن مرکز علمی

السلام علیکم و رحمة الله و برکاته

الازهر الشریف، به عنوان یکی از برجسته‌ترین مراکز علمی جهان اسلام، در دوران طلایی خود تحت رهبری شیخ محمود شلتوت(رحمه اللّه) که با صدور فتوای تاریخی خود، مذهب جعفری شیعه را در کنار مذاهب اربعه اهل سنت به رسمیت شناخت و گام‌های بلندی در جهت تقریب مذاهب و وحدت امت اسلامی برداشت، الگویی الهام‌بخش از عقلانیت، انصاف و تلاش برای همبستگی امت اسلامی بوده است.

ما علما و اساتید حوزه‌های علمیه ایران (اعم از شیعه و سنی)  با احترام فراوان به این میراث ارزشمند، بیانیه اخیر الازهر را مطالعه کردیم که در آن از تعابیر «تجاوز غیرموجه جمهوری اسلامی ایران» و «بغی» در توصیف اقدامات دفاعی ایران استفاده شده است. این بیانیه، موجب تأسف و نگرانی گردید چون همواره الازهر را به عنوان یکی از مراکز مهم علمی امت اسلامی می‌شناختیم.

از منظر فقهی، اطلاق عنوان «بغی» بر اقدامات یک دولت اسلامی که در مقام دفاع مشروع از حاکمیت، تمامیت ارضی و منافع حیاتی خود در برابر تجاوزات خارجی برآمده است، غیر منطبق با کنش ایران در دفع متخاصم است و اتهام بغی به نوعی تهدید به قتال با ایران محسوب می شود! قرآن کریم دفاع مشروع را صراحتاً تجویز فرموده است: « وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ» (البقرة: ۱۹۰). همچنین و «أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَی نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ» (الحج: ۳۹).

همان طور که می دانید برخی کشورهای عربی منطقه، متأسفانه پایگاه‌های نظامی آمریکا را در خاک خود پذیرفته و در ابعاد لجستیکی، مالی و اطلاعاتی با تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ج.ا. ایران همکاری گسترده داشتند.  اگر کشورهای همسایه ما این پایگاه‌ها را در اختیار آمریکا و اسرائیل قرار نمی دادند، دشمن چگونه می‌توانست دست به چنین جنایاتی بزند؟ ضمنا حملات از آسمان و زمین این کشورهای عربی علیه شهرهای ایران و تأسیسات آن، پیش از هر اقدام تدافعی از سوی ایران رخ داده است. چگونه الازهر این سوابق را نادیده می‌گیرد و صرفاً اقدامات تدافعی ایران را «تجاوز» و «بغی» می‌نامد؟! این نگاه یک‌سویه با قواعد قضاوت عادلانه و با دفاع مشروع مستند به آیه شریفه «فَمَنِ اعْتَدَی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ» تعارض دارد.

بیانیه الازهر به حملات علیه غیرنظامیان و تأسیسات اقتصادی برخی کشورهای منطقه که همکار آمریکا و رژیم صهیونی در تجاوز به ایران بوده است اشاره کرده، در حالی که اقدامات ایران متوجه پایگاه‌های متخاصم نظامی مرتبط با متجاوزان بوده است. تأسف بارتر آنکه الازهر در برابر فجایع وحشتناک حملات آمریکا از خاک و آسمان و دریای کشورهای همسایه علیه ایران سکوت کرده است. آیا الازهر مصر نمی‌توانست با ارسال نامه‌ای یا صدور بیانیه‌ای یا اعزام گروهی به نمایندگی خود به شهرستان میناب، خود را شریک غم پدران و مادران 168 کودک دختر و پسر دانش آموز مدرسه شجره طیبه کند و همچون برخی گروه های اعزامی از علمای شیعه و اهل‌سنت به میناب، سنت اسلامی تسلی به خانواده‌های داغدار را انجام دهد؟! مع الاسف، این دوگانگی در موضع‌گیری، شبهه غلبه قومیت‌گرایی و فشارهای حاکمیتی دولت مصر را بر نهاد علمی الازهر را به ذهن متبادر می کند و جایگاه تقریبی الازهر الشریف را متزلزل می‌کند.

الازهر، ایران را به احترام حاکمیت، حسن همجواری و قوانین بین‌المللی دعوت می‌کند، اما نسبت به تجاوزات گسترده رژیم صهیونیستی، ایجاد پایگاه‌های آمریکا در خاک کشورهای عربی و حملات مکرر از خاک و آسمان کشورهای عربی به ایران اسلامی سکوت می‌نماید. در مقابل، پاپ لئون چهاردهم در طول هفته‌های اخیر بارها تجاوز آمریکا و اسرائیل را رد کرده و به صلح دعوت نموده است. چگونه الازهر، که داعیه عقلانیت و دارای سوابق روشن در تقریب است، کلامی در محکومیت آمریکا و رژیم‌صهیونیستی و محکومیت همدستی کشورهای عربی علیه ایران صادر نکرده است؟ آیا اخبار کانالیزه و فشارهای سیاسی، چشم این مرکز را بر مظلومیت ملت ایران و همچنین اقدامات شجاعانه ایران علیه نقشه‌های توسعه‌طلبانه رژیم‌صهیونیستی، بسته است؟

علمای کبار الازهر الشریف؛ با احترام باید گفت که این مدل بیانیه‌ها احتمال سوء‌استفاده دشمنان مشترک جهان اسلام را فراهم می‌کند که مراکز علمی باید با آگاهی کامل، مراقبت کنند که بهانه دست دشمن ندهند.

همچنین انذار می‌دهیم که این‌گونه موضع‌گیری ها می‌تواند به ترویج مسئولیت‌ناپذیری برخی کشورهای عربی در قبال اقدامات خصمانه از خاک‌شان دامن زده و وحدت امت را بیش از پیش تهدید ‌نماید.

ما امضا کنندگان این نامه، ضمن دعوت الازهر به تحقیق مستقل، بازنگری فقهی-حقوقی و گفتگوی مستقیم میان مراکز علمی، بر لزوم تقویت مناسبات صحیح و تصحیح مواضع اعلامی بر اساس انصاف و عدالت تأکید داریم و در این راستا آمادگی خود را برای هرگونه مناظره فقهی و علمی با اساتید برجسته الازهر اعلام می‌داریم.

در پایان، از خداوند متعال مسئلت داریم که قلوب مومنین را به سوی حق و عدل هدایت فرماید، وحدت امت اسلامی را تقویت کند و ریشه فتنه و تجاوز را بخشکاند.

والسلام علیکم و رحمة اللّه و برکاته

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدللّه رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و آله الطاهرین و صحبه المنتجبین

إلی حضرة فضیلة الشیخ أحمد الطیب، الإمام الأکبر لجامع الأزهر الشریف، وکافة العلماء الکرام فی هذا المجمع العلمی العریق،

السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته،

إن الأزهر الشریف، بوصفه أحد أبرز المراکز العلمیة فی العالم الإسلامی، کان فی عصره الذهبی تحت إمامة فضیلة الشیخ محمود شلتوت (رحمه الله)، الذی أصدر فتواه التاریخیة بالاعتراف بالمذهب الجعفری الشیعی إلی جانب المذاهب الأربعة لأهل السنة، وقد اتخذ خطوات جسیمة فی سبیل تقریب المذاهب وتحقیق وحدة الأمة الإسلامیة، لیکون نموذجاً ملهماً للعقلانیة والعدالة والسعی من أجل تماسک الأمة الإسلامیة.

نحن، العلماء والأساتذة فی الحوزات العلمیة الإیرانیة (سنة وشیعة علی حد سواء)، ونحن نحترم هذا الإرث الثمین، لقد اطلعنا علی البیان الأخیر الصادر عن الأزهر، والذی استخدم فیه تعبیرات مثل «التجاوز غیر المبرر من قبل الجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة» و«البغی» لوصف الإجراءات الدفاعیة لإیران. وقد أثارت هذه الصیاغة تأسفنا وقلقنا شدیداً، إذ کنا دوماً نعتبر الأزهر مرکزاً علمیاً رئیسیاً للأمة الإسلامیة.

من الناحیة الفقهیة، فإن إطلاق وصف «البغی» علی إجراءات دولة إسلامیة تتصرف بصفة الدفاع المشروع عن سیادتها وسلامتها الإقلیمیة ومصالحها الحیویة فی وجه الاعتداءات الخارجیة، لا یتوافق مع طبیعة التصرف الإیرانی فی دفع المعتدی. کما أن تهمیش وصف البغی لإیران یُعد نوعاً من التهدید الضمنی بالقتال ضدها. لقد أمر القرآن الکریم صراحةً بالدفاع المشروع، بقوله تعالی: ﴿وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْمُعْتَدِینَ﴾ [البقرة: 190]، وقوله أیضاً: ﴿أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَی نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ﴾ [الحج: 39].

وکما هو معلوم، فقد تعاونت بعض الدول العربیة فی المنطقة، للأسف، بشکل واسع مع الولایات المتحدة والنظام الصهیونی من النواحی اللوجستیة والمالیة والاستخباراتیة، من خلال استضافتها للقواعد العسکریة الأمریکیة علی أراضیها. فکیف یمکن للعدو أن یرتکب مثل هذه الجرائم لولا توفیر هذه القواعد له؟ علاوة علی ذلک، فإن الهجمات الجویة والبریة التی شنتها هذه الدول العربیة علی مدن إیران ومؤسساتها قد سبقت أی إجراء تدافعی من جانب إیران. فکیف یتغاضی الأزهر عن هذه السوابق، ویکتفی بتسمیة الإجراءات الدفاعیة الإیرانیة بـ«التجاوز» و«البغی»؟ إن هذا الموقف الأحادی یتعارض مع قواعد القضاء العادل ومع مبدأ الدفاع المشروع المستند إلی الآیة الکریمة: ﴿فَمَنِ اعْتَدَی عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَی عَلَیْکُمْ﴾.

إن بیان الأزهر یشیر إلی الهجمات التی استهدفت المدنیین والمرافق الاقتصادیة لبعض الدول الإقلیمیة التی تعاونت مع أمریکا والنظام الصهیونی فی الاعتداء علی إیران، فی حین أن إجراءات إیران کانت موجّهة حصراً نحو القواعد العسکریة المعادیة المرتبطة بالمعتدین. والأکثر أسفاً هو صمت الأزهر التام إزاء الفظائع المروعة للهجمات الأمریکیة من البر والجو والبحر، انطلاقاً من أراضی الدول المجاورة ضد إیران. ألا کان بمقدور الأزهر فی مصر، أن یرسل رسالة أو یصدر بیاناً، أو یرسل وفداً نیابة عنه إلی مدینة میناب، لیشرک آباء وأمهات تلامیذ المدرسة الشجریة الطیبة (الذین بلغ عددهم 168 طفلاً، ذکوراً وإناثاً) فی غمهم، ولیقوم، مثلما فعلت وفود العلماء من الشیعة والسنة الذین زاروا میناب، بواجب التعزیة الإسلامیة للعائلات المصابة؟ وللأسف، فإن هذا التباین فی المواقف یثیر الشکوک حول هیمنة القومیة الضیقة أو الضغوط السیاسیة للحکومة المصریة علی المؤسسة العلمیة للأزهر، مما یزعزع مکانته التقریریة.

یطلب الأزهر من إیران احترام السیادة، والحسن الجوار، والقوانین الدولیة، لکنه یصمت إزاء الاعتداءات الواسعة للنظام الصهیونی، وإنشاء القواعد الأمریکیة فی الأراضی العربیة، والهجمات المتکررة من الأراضی والجو العربی ضد إیران الإسلامیة. فی المقابل، دعا البابا لیون الرابع عشر خلال الأسابیع الماضیة مراراً إلی رفض اعتداءات أمریکا وإسرائیل وإلی السلام. فکیف للأزهر، الذی یدعی العقلانیة ولدیه سجل واضح فی تقریب المذاهب، ألا یصدر کلمة تدین أمریکا والنظام الصهیونی وتدین تعاون الدول العربیة مع إیران؟ هل الأخبار الموجهة والضغوط السیاسیة قد عمیت بهذین المرکزین عن مظلومیة الشعب الإیرانی، والإجراءات الشجاعة لإیران ضد مخططات التوسع للنظام الصهیونی؟

أیها العلماء الکرام فی الأزهر الشریف؛ یجب أن نقول باحترام إن مثل هذه التصریحات قد تهیئ الفرصة للأعداء المشترکین للعالم الإسلامی للاستفادة منها، وهو ما یجب علی المراکز العلمیة الحذرة أن تتنبه له جیداً حتی لا تعطوا العدو ذریعة.

 کما نحذر من أن مثل هذه المواقف قد تشجع علی عدم مسؤولیة بعض الدول العربیة فیما یتعلق بأفعالها العدائیة من أراضیها، مما یهدد وحدة الأمة أکثر من أی وقت مضی.

نحن الموقعون علی هذا الخطاب، وفی ظل دعوتنا للأزهر لإجراء بحث مستقل، وإعادة النظر فقهیاً وقانونیاً، والحوار المباشر بین المراکز العلمیة، نؤکد علی ضرورة تعزیز العلاقات السلیمة وتصحیح المواقف المعلنة استناداً إلی الإنصاف والعدالة، ونعلن استعدادنا لأی مناظرة فقهیة وعلمیة مع أساتذة بارزین من الأزهر.

فی الختام، نسأل الله العظیم أن یهدی قلوب المؤمنین نحو الحق والعدل، وأن یقوی وحدة الأمة الإسلامیة، ویجفف جذور الفتنة والعدوان.

 والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته.

..........................

پایان پیام