به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ حجتالاسلام والمسلمین مسعود پورسیدآقایی، رئیس ستاد هماهنگی اعیاد شعبانیه کشور در گفتگو با خبرنگار ابنا به تبیین ابعاد مختلف مهدویت پرداخت و اظهار کرد: بحث مهدویت در اصل چیست و در کجای هندسه معارف دینی قرار میگیرد، پرسشی بنیادین است که بدون پاسخ دقیق به آن، ورود به مباحث جزئیتر مانند علائم ظهور، ممکن است به خطاهای محاسباتی منجر شود.
وی با اشاره به معیارهای تطبیق علائم ظهور افزود: در حوزه مهدویت و بهویژه در بحث علائم ظهور، گاه با این مسئله مواجه هستیم که نشانههایی مانند سفیانی، خراسانی یا نفس زکیه مطرح میشود و برخی تلاش میکنند این نشانهها را بر مصادیق خارجی در زمان حاضر منطبق کنند، در حالی که پرسش اصلی این است که معیار چنین تطبیقی چیست و چگونه باید انجام شود.
این استاد حوزه با تأکید بر اینکه اصل بحث باید از مبانی آغاز شود، تصریح کرد: اگر کسی بدون شناخت جایگاه مهدویت در منظومه معارف دینی وارد بحث علائم ظهور شود، دچار جابهجایی در مبنا خواهد شد. مهدویت در امتداد بحث امامت قرار دارد، امامت نیز ادامه نبوت است و نبوت از توحید آغاز میشود؛ بنابراین نمیتوان علائم ظهور را جدا از این سلسلهمراتب فهم کرد.
حجتالاسلام والمسلمین پورسیدآقایی با اشاره به اینکه یکی از مشکلات جدی در این حوزه، تطبیقهای غیرعلمی و شتابزده است، گفت: در برخی موارد مشاهده میشود که افراد یا جریانهایی، نشانههای ظهور را بر شخصیتها یا رخدادهای سیاسی و اجتماعی منطبق میکنند، بدون آنکه معیارهای دقیق علمی و روایی را رعایت کرده باشند. این مسئله میتواند پیامدهای جدی داشته باشد و حتی به یأس یا برداشتهای نادرست در جامعه منجر شود.
وی ادامه داد: در مواجهه با علائم ظهور، باید ابتدا به این پرسش پاسخ داد که اصلاً چرا در متون دینی علامت قرار داده شده است و سپس بررسی کرد که این علائم در چه چارچوبی قابل فهم هستند. این بحث صرفاً یک موضوع ساده روایی نیست، بلکه نیازمند رویکردی تخصصی و روشمند است.
رئیس ستاد اعیاد شعبانیه کشور با اشاره به ضرورت فقه علائم اظهار کرد: در این حوزه باید ابتدا اعتبار روایات بررسی شود، سپس دلالت آنها مورد تحلیل قرار گیرد و در نهایت شرایط تاریخی و زمینه صدور روایات نیز لحاظ شود. صرف نقل یک روایت برای نتیجهگیری کافی نیست، زیرا ممکن است روایت از نظر سند یا دلالت نیاز به بررسی جدی داشته باشد.
وی با بیان اینکه در منابع روایی اختلافات و تعارضهایی نیز وجود دارد، گفت: برای مثال در برخی موضوعات مرتبط با نشانههای ظهور، روایات متعدد و گاه متعارض وجود دارد که جمعبندی آنها نیازمند کار تخصصی فقهی و حدیثی است و نمیتوان با برداشت ابتدایی به نتیجه قطعی رسید.
حجتالاسلام والمسلمین پورسیدآقایی تصریح کرد: مرحله مهمتر از اعتبارسنجی، فهم دلالت روایت است؛ یعنی باید مشخص شود منظور دقیق معصوم(ع) از بیان یک نشانه چیست. بدون شناخت زمینههای تاریخی و فلسفه صدور روایت، فهم دقیق ممکن نیست و این مسئله نیازمند نگاه فلسفهتاریخی به متون دینی است.
وی افزود: پس از طی این مراحل، نوبت به تطبیق میرسد؛ یعنی اینکه آیا یک مصداق خارجی واقعاً با آن نشانه منطبق است یا خیر. این مرحله حساسترین بخش است و نباید بر اساس حدس، شباهتهای ظاهری یا تحلیلهای غیرعلمی انجام شود.
این استاد حوزه با بیان اینکه تطبیق باید مبتنی بر یقین و قطعیت باشد، گفت: نمیتوان با ظن و گمان یک فرد یا جریان را بر علائم ظهور منطبق دانست، زیرا این کار میتواند مسئولیتهای دینی و اجتماعی سنگینی ایجاد کند.
وی همچنین تأکید کرد: در تطبیق علائم باید همه نشانههای مرتبط بهصورت همزمان بررسی شود و صرف وجود یک یا دو نشانه کافی نیست. اگر علائمی برای یک شخصیت یا جریان در روایات ذکر شده، باید تمامی آن علائم بهصورت دقیق و کامل احراز شود.
حجتالاسلام والمسلمین پورسیدآقایی با اشاره به اینکه علائم ظهور نباید با سایر معیارهای قطعی دینی در تعارض باشند، گفت: اگر تطبیقی با اصول مسلم اخلاقی یا دینی ناسازگار باشد، قابل پذیرش نیست و باید در آن تجدیدنظر شود.
وی در ادامه با اشاره به برخی نمونههای تاریخی، خاطرنشان کرد: در گذشته نیز مواردی وجود داشته که افراد یا گروههایی به اشتباه بر اساس برداشتهای نادرست، تطبیقهایی انجام دادهاند و بعدها خلاف آن ثابت شده است.
رئیس ستاد هماهنگی اعیاد شعبانیه کشور در بخش دیگری از سخنان خود مهدویت را یک جریان زنده تاریخی دانست و گفت: مهدویت صرفاً یک بحث نظری یا تاریخی نیست، بلکه جریانی است که در بستر تاریخ اسلام امتداد دارد و هدف آن تحقق کامل ظرفیتهای انسانی و اجتماعی در سایه هدایت الهی است.
وی افزود: امامت در این نگاه، ادامه مسیر نبوت است و در عصر غیبت نیز نقش علما، فقها و جامعه دینی در حفظ این مسیر بسیار تعیین کننده است. ساختار دینی در عصر غیبت تعطیل نشده بلکه در قالبهای جدیدی استمرار یافته است.
حجتالاسلام والمسلمین پورسیدآقایی همچنین با اشاره به مفهوم انتظار اظهار کرد: انتظار به معنای انفعال یا صرفاً امید ذهنی نیست، بلکه به معنای آمادگی، تلاش، اصلاح فردی و زمینهسازی اجتماعی برای تحقق وعده الهی است.
وی در پایان تأکید کرد: ورود به بحث علائم ظهور بدون طی مراحل علمی، فقهی و حدیثی میتواند همانند ورود به یک حوزه تخصصی بدون دانش کافی باشد و نتیجه آن خطاهای جدی در فهم دین و جامعه خواهد بود.
.........
پایان پیام/ ۲۱۸
نظر شما