همه حیاها ارزشمند نیستند!

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت (ع) ـ ابنا: از امور پسندیده ‏ای که به انسان ارزشی می‎دهد و مرتبه و مقام او را نزد حق و خلق رفعت می ‏بخشد، شرم و حیا کردن از امور قبیح است، اموری که خدا و انسان‏ های والا و عاقل، قبیح و زشت می‎شمارند. حیا که مایه اولی و اصلی‏ اش از سوی خدا در وجود انسان نهاده شده است، باید به وسیله مربیان دلسوز رشد داده شود و با نصیحت و موعظه و تذکر تقویت گردد تا وجود انسان در برخورد به امور قبیح و زشت از آلوده شدن و اتصال به خبائث امساک و اقناع ورزد.

مربیان باید این معنا را تعلیم دهند که حیای مورد نظر حیای ناشی از عقل و خرد است که قدم‎های انسان را از رفتن به سوی گناه باز می‎دارد و از گرفتار شدن نفس به آلودگی‏ها مانع می‎شود، نه حیایی که ناشی از جهل و نادانی است که سبب می‏شود انسان از پرسش‎های علمی و به جا و از قدم نهادن در وادی عبادت و خدمت به خلق باز بماند که در این گونه موارد جای حیا کردن نیست، زیرا این گونه حیا انسان را از رشد و کمال مانع می‎شود و در فیوضات الهی و رحمت حق را به روی او می‎بندد.

من مواعظ النبی صلی الله علیه وآله وسلّم: الحیاءُ حیاءان، حیاءُ عقلٍ وحیاء حُمْقٍ، وحیاء العقل العلم وحیاءُ الحُمقِ الجهل.(1)
 
حیاءِ عقل آن است که انسان از روی عقل احساس حیاء کند، مثل حیاء در هنگام ارتکاب گناه، و یا حیاء در مقابل کسانی که احترامشان لازم است و این حیاء، علم است یعنی رفتاری عالمانه می‌باشد.
و حیاء جهل آن است که از پرسیدن و یادگرفتن یا از عبادت‌کردن و امثال آن، حیاء کند (مثل کسانی که در بعضی محیطها، از نماز خواندن، خجالت می‌کشند) و این حیاء، رفتاری جاهلانه است.

منبع:

1.تحف العقول صفحه 45.