به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ حضرت آیتالله سیّدمجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام اخیرشان به مناسبت فرارسیدن موسم حج ابراهیمی تاکید فرمودند: «امّت اسلامی و ملّتهای منطقه، ظرفیتها و منافع مشترک زیادی دارند که نظم جدید و هندسه آینده منطقه و جهان را شکل خواهد داد.... آینده متعلّق به امّت اسلامی و تمدن نوین اسلامی است و هر یک از ما میتوانیم به اندازه همّت، ظرفیت و مسئولیت خود در تحقّق این آینده و نزدیکتر شدن به آن ایفای نقش کنیم».
در خصوص جایگاه حج ابراهیمی در تبلور مصادیق و خصائص امت واحده اسلامی و متعاقبا، نقش آن در شکلگیری تمدن نوین اسلامی، نکاتی وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد:
نخست اینکه تمدن نوین اسلامی، برخلاف تمدنهای مادیگرا که صرفاً بر پایه مادیات، منفعتطلبی، انسانمحوری، و هویپرستی بنا شدهاند، بر پایه معنویت، عقلانیت، عدالت و سبک زندگی دینپایه» استوار خواهد بود. در این میان، حج، فرصتی برای تمرین زندگی در چنین زیستبومی است. در این نگاه، مناسک حج تنها یک تکلیف عبادی فردی نیست، بلکه یک «رزمایش تمدنی» و «الگوسازی » از آن جامعه آرمانی است که اسلام نوید میدهد.
در موسم حج، مفاهیم ذهنی «امت واحده» به یک واقعیت ملموس و عینی تبدیل میشود. نخستین گام در بنای هر تمدنی، تعریف چگونگی «همزیستی هدفمند» است. تمدن نوین اسلامی نیازمند انسانی است که از قید امیال و خواهشهای نفسانی و شیطانی رها شده باشد. حج با الزامات خاص خود (مانند لباس احرام) تمامی تشخصهای کاذب را فرو میریزد. در منا و عرفات، دیگر سخنی از ملیتها نیست؛ آنچه باقی میماند «انسانِ موحد» است.
این «وحدت در عین کثرت»، زیربنای اصلی امت واحده است. تمدن غربی بر پایه فردگرایی و ناسیونالیسم افراطی بنا شده که همواره منجر به تضاد و برخورد منافع میشود اما حج، مدلی از زیست جمعی را ارائه میدهد که در آن «دیگری» نه یک رقیب، بلکه یک برادر ایمانی است. تمدن نوین اسلامی برای ظهور، نیازمند این است که مسلمانان سراسر جهان، خود را نه یک گروه پراکنده، بلکه اعضای یک پیکره واحد (امت) ببینند. حج این خودآگاهی تمدنی را تزریق میکند و به مسلمان میآموزد که قدرت واقعی نه در سلاح، بلکه در اتصال به قدرت لایزال الهی و پیوند با انسانهای آزاده و مومن است. این هویت مشترک، همان سنگ بنایی است که میتواند ساختارهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مشترکی را میان کشورهای اسلامی ایجاد کند.
نکته دوم اینکه تمدنها بدون تعامل و تبادل اندیشه پایدار نمیمانند. حج، بزرگترین و مستمرترین تجمع مومنانه و مردمی در جهان است. در نگاه تمدنی، حج باید به فرصتی جهت «هماندیشی جهانی» نگریسته شود؛ جایی که در آن، نه تنها تودههای مردم، بلکه اندیشمندان، سیاستمداران و فعالان فرهنگی جهان اسلام گرد هم میآیند.
در معادله شکلگیری امت واحده، حج نقش «قرارگاه فرماندهی افکار عمومی» را ایفا میکند. تمدن نوین اسلامی زمانی محقق میشود که نظام مسائل جهانی و راههای برونرفت از چالشهای جهانی به اشتراک گذاشته شود. حج زمینهای مناسب برای «دیپلماسی مردمی» است؛ جایی که مسلمانان، فارغ از محدودیتهای مرزی و نگاههای دیپلماتیک دولتها، مستقیماً با هم گفتوگو میکنند. این تبادل فرهنگی و علمی، منجر به شکلگیری یک «جبهه واحد فرهنگی» در برابر تهاجم تمدنی رقیب میشود. امت واحده زمانی شکل میگیردکه آگاهی جمعی نسبت به ظرفیتهای عظیم جهان اسلام (از سرمایه های انسانی گرفته تا انرژی و ژئوپلیتیک ) ایجاد شود. حج، آگاهی و مطالبه جهانی را از حالت تئوریک خارج کرده و به یک عزم راسخ برای خروج از انفعال تمدنی تبدیل میکند.
نکته سوم اینکه هیچ تمدنی بدون داشتن «مرز» و «جبههبندی» در برابر جریانهای مخرب شکل نمیگیرد. تمدن نوین اسلامی، تمدنی است که در ذات خود با ظلم، استکبار و استعمار سرِ ستیز دارد. رکن اساسی حج که همان «برائت از مشرکین» است، در واقع اعلام استقلال تمدنی است. امت واحده نمیتواند شکل بگیرد مگر آنکه اعضای آن نسبت به دشمنان مشترک، حساسیت و موضع واحد داشته باشند.
حج به ما میآموزد که طواف بر گرد کعبه، بدون دوری از طاغوتهای زمانه ناقص است. این بخش از حج، روح حماسه و مقاومت را در رگهای امت میدمد. تمدن نوین اسلامی نیازمند هم پیمان شدن در برایر غاصبان و متجاوزان به حقوق ملت هاست؛ حج این ظرفیت را دارد که با نمایش جمعیت میلیونی مسلمانان، احساس قدرت را در دلها زنده کند و به جهانیان نشان دهد که امت اسلامی، در برابر جبهه کفر و استکبار، یکپارچه است. این مرزبندی صریح، مانع از هضم فرهنگ اسلامی در هاضمه فرهنگ منحط غربی میشود و هویت مستقل و مقتدر امت را صیانت میکند. در واقع، حج تمرینِ «نه گفتن» به ساختارهای ناعادلانه جهانی و آغازی برای پیریزی نظم نوین جهانی بر پایه آموزههای وحیانی است.
در نهایت اینکه اگر بخواهیم سیمای تمدن نوین اسلامی را در یک قاب تماشا کنیم، آن قاب، صحنه باشکوهِ همگراییِ حجاج در موسم حج است. امت واحده در این معادله، نه یک آرمان دوردست، بلکه یک واقعیت عینی است که سنگ بنای آن در سرزمین وحی شکل می گیرد. تمدن نوین اسلامی بر دوشِ انسانهایی بنا خواهد شد که در مدرسه حج، درس توحید، برادری و استکبارستیزی را آموختهاند و با بازگشت به کشورهای خود، بذر این نگاه تمدنی را در سراسر دنیا میپاشند. حج، می تواند نقطه عزیمت ما از «وضع موجود» به سوی«وضع مطلوبِ» تمدنی باشد.
محمدمهدی ایمانیپور
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
.............
پایان پیام/ ۲۱۸
نظر شما