خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: وی ابوالحسن علی بن محمد بن محمد بن عبدالکریم شیبانی جزری مشهور به عزالدّین، ابن اثیر (۵۵۵-۶۳۰) مورّخ، محدّث، و ادیب مشهور اهل سنت است که دو کتاب مهم «الکامل فی التاریخ» و «اُسْد الغابه» از تالیفات او می باشد. او دو برادر دیگر به نامهای مجدالدین مبارک و ضیاء الدین نصرالله نیز دارد که همچنین از علمای معروف اهل سنت به شمار می روند.
اولی که از او بزرگتر بود، دو کتاب مهم با نامهای «جامع الاصول فی احادیث الرسول» و «النهایه فی غریب الحدیث» را نوشته؛ و دومی که از او کوچکتر بود، دو کتاب «الجامع الکبیر فی صناعه المنظوم» و «المثل السائر فی ادب الکاتب و الشاعر» را نگاشته است.
او در نزدیکی موصل به دنیا آمده و در حلب سوریه (شام) وفات یافته است، از کودکی و جوانی او اطلاع کافی در دست نیست؛ اما برای کسب و تحصیل علم و حدیث به مناطق زیادی مثل شام، موصل، و بغداد سفر کرده و از محضر اساتید احادیث فراوانی را بهره برده است که برخی از اساتید خود را در کتاب الکامل معرفی کرده است. او همچنین به حلب و قدس نیز مسافرت کرد.
ابن اثیر جزری و امانت داری:
نقل است که به هنگام مسافرت به حلب، یاقوت حموی تاریخ نویس مشهور اهل سنت به او وصیت کرد تا نوشته هایش را به بغداد برده و به محل وقف مخصوص بسپارد تا در امان بوده و اهل علم استفاده نمایند. اما «قطفی» در کتاب «انباه الرواه» خود در ذیل ترجمه احوال یاقوت می نویسد که ابن اثیر این وصیت یاقوت را نادیده گرفت و با تصرّف در آنها (که در محتوای نوشته ها دست برد) آنها را در میان گروه هایی پخش کرد تا از آن بهره ببرند. اگر این گفته قطفی درست باشد، اتّهام صریحی بر تدیّن و امانت داری ابن اثیر به شمار می رود که ارزش مطالب و نقل اقوال او در آثارش را نیز مخدوش و بی اعتبار می گرداند.
ابن اثیر جزری و همراهی با حکام:
ابن اثیر از لحاظ سیاسی با حکّام عصر خویش هماهنگ و همراه بود و به خلفای عباسی تمایل داشت. و از این رو به شدت با شیعیان و تشیع سرِ ستیز داشت.
نکته شایان ذکر درباره ابن اثیر این است که شخصیت های دیگری نیز در میان اهل سنت با این نام وجود دارد که وی را نباید با آنها اشتباه گرفت.
کتابهای مهم ابن اثیر جزری عبارتند از:
۱ ـ اللباب فی تهذیب الانساب، که خلاصه ای از کتاب الانساب سمعانی می باشد.
۲ ـ اسد الغابه فی معرفه الصحابه؛ این کتاب یکی از منابع ابن حَجَر عسقلانی در تدوین «الاصابه فی تمییز الصحابه» به شمار می رود که ابن حجر بسیاری از مطالب و نظرات ابن اثیر در «اسد الغابه» را نقد و ابطال کرده است.
۳ ـ الکامل فی التاریخ.
۴ ـ تاریخ الدوله الاتابکیه. این کتاب را به دلیل حمایتهای دولت اتابکی از وی و رفاقت او با شاهان آن نوشته است.
پی نوشت:
(۱)- مقدمه اسد الغابة که توسط جمعی از محققان نوشته شده است.
(۲)- ابن حجر عسقلانی، الإصابة فی تمییز الصحابة، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دارالکتب العملیة، ۱۴۱۵ ق. مقدمه محقق.
(۳)- خیرالدین زرکلی، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، چاپ هشتم، ۱۹۸۹ م، ج ۱، ص ۸۴ و ص ۳۰۹، ج ۲، ص ۶۲.
(۴)- شمس الدّین ذهبی، تاریخ الإسلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتب العربی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ ق، ج ۴۳، ص ۲۲۶.
(۵)- عزّالدین ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار صادر و دار بیروت، ۱۳۸۵ ق، مقدمه ناشران بر کتاب.
نظر شما