به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ پرونده تحریک علیه مسلمانان در ژاپن با اعتراضهایی که در پی طرح ساخت مسجد در شهر «فوجیساوا» در استان «کاناگاوا» در ماه آوریل گذشته شکل گرفت، پایان نیافت. پس از آنکه بحثهای محلی برای چند هفته فروکش کرد، این موضوع بار دیگر با یک کارزار دیجیتال جدید به صدر توجهها بازگشت. کارزاری که این بار مسیر گستردهتر و پیچیدهتری را دنبال میکند.
براساس گزارش شبکه الجزیره، کارزار جدید دیگر محدود به موضوع مسجد، مجوزهای ساختوساز یا مخالفتهای محلی نیست. بلکه روایت آن به حوزهای گستردهتر منتقل شده است. در این موج، حسابهای ژاپنی و خارجی از تصاویر، ویدئوها و ادعاهایی درباره نماز خواندن در مکانهای عمومی، تصویری جعلی از نماز در داخل یک فروشگاه انیمه، تصاویری از آتشسوزی در کلیساها و معابد و همچنین ادعای تأییدنشده درباره اخراج مهاجران استفاده کردهاند تا مسلمانان ژاپن را بهعنوان یک تهدید فرهنگی و اجتماعی معرفی کنند.
واحد منابع باز شبکه الجزیره، مهمترین مطالب منتشرشده در این کارزار را بررسی کرده و روند انتشار آنها و واکنشهای همراهشان را دنبال کرده است. این بررسی نشان داده که بخش زیادی از محتوایی که دوباره موج تحریک علیه مسلمانان را شعلهور کرده یا ساختگی بوده یا از زمینه اصلی خود جدا شده یا به ادعاهایی مرتبط بوده که هیچ داده یا منبع رسمی آنها را تأیید نمیکند.
پروژه مسجد
کارزار جدید از خلأ آغاز نشده است. اعتراضهای شهر فوجیساوا در مخالفت با پروژه ساخت مسجد، زمینهای آماده برای بازتولید گفتمان قدیمی علیه مسلمانان در ژاپن فراهم کرده بود.
اما موج جدید دیگر فقط به مسجد، مجوز ساخت یا اعتراضهای محلی محدود نمانده است. بلکه این روایت به موضوعی گستردهتر تبدیل شده که در آن صحنههای پراکنده بهعنوان شواهدی از گسترش اسلام، تهدید فرهنگی یا خطری برای هویت ژاپنی، معرفی میشوند.
جرقهای تازه
در چندین پست منتشرشده، مسلمانان ژاپن هدف روایتی قرار گرفتهاند که فراتر از واقعیتهای مشخص حرکت میکند. برخی حسابها نماز خواندن در مکانهای عمومی را به تغییر چهره شهرها مرتبط کردهاند و برخی دیگر حضور آشکار دینی مسلمانان را آزمونی برای توانایی ژاپن در حفاظت از هویت خود دانستهاند.
این مطالب هیچ مدرکی درباره نقض قانون مشخص یا تهدید امنیتی ارائه نکردهاند، بلکه تنها بر تأثیر تصویر یا ویدئو تکیه کرده و سپس با افزودن تفسیری سیاسی، آن را به محتوایی تحریکآمیز تبدیل کردهاند.
در توضیحات همراه برخی ویدئوها، از حضور مسلمانان با واژههایی مانند تهاجم یا تحمیل حضور یاد شده است. در برخی پستهای دیگر نیز مسلمانان بهعنوان گروهی معرفی شدهاند که در قالب یک پروژه فرهنگی یا دینی سازمانیافته فعالیت میکنند، بدون آنکه مدرکی برای اثبات این ادعا ارائه شود.
همین شیوه باعث شده این کارزار قابلیت گسترش پیدا کند. زیرا به یک حادثه اصلی و واحد نیاز ندارد، بلکه مطالب پراکنده را کنار هم قرار میدهد و در یک چارچوب واحد عرضه میکند تا برای مخاطب چنین به نظر برسد که با پدیدهای گسترده و رو به رشد روبهرو است.
نماز بهعنوان بهانه
حضور نماز یکی از محورهای اصلی کارزار جدید بوده است. برخی حسابها تصاویر و ویدئوهایی از مسلمانانی که در مکانهای عمومی یا فضای باز در ژاپن، نماز میخوانند منتشر کردهاند و سپس آن را با هشدارهایی درباره تهاجم، تهدید نظم عمومی و تغییر ژاپن همراه کردهاند.
به جای آنکه نماز بهعنوان یک عمل مذهبی دیده شود، این حسابها آن را بهعنوان اقدامی سیاسی یا نمایش جمعی معرفی کردهاند. برخی منتشرکنندگان مدعی شدهاند هدف از این نمازها، نمایش قدرت یا عادیسازی حضور اسلامی است و برخی دیگر خواستار جلوگیری کامل از چنین صحنههایی شدهاند.
اما بررسی واحد منابع باز نشان میدهد این مطالب هیچ مدرکی درباره تهدید امنیتی یا نقض قانونی مشخص ارائه نمیکنند. همچنین نماز مسلمانان پدیده تازهای نیست. مسلمانان در همان مکان پیشتر نیز نماز عید فطر را برگزار کرده بودند، بدون آنکه خطری امنیتی ایجاد شود یا آنگونه که ادعا شده بود، خواستار اختصاص مکانهای خاص به خود باشند.
این روند نشان میدهد چگونه میتوان یک صحنه مذهبی عادی را به ابزاری برای اتهامزنی تبدیل کرد تصویر از زمینه اصلی خود جدا میشود با یک توضیح تحریکآمیز همراه میشود و سپس به مخاطبانی میرسد که آماده برداشت آن بهعنوان نشانهای از یک خطر بزرگتر هستند.
نماز در فروشگاه انیمه
یکی از بحثبرانگیزترین مطالب، تصویری بود که ادعا شد مسلمانان را در حال نماز خواندن داخل یک فروشگاه انیمه در ژاپن نشان میدهد. این تصویر با واکنشهای خشمگینانه منتشر شد و برخی کاربران مدعی شدند که مسلمانان وارد فروشگاهها شدهاند و نماز را در فضاهای تجاری ژاپنی تحمیل کردهاند.
این تصویر تأثیر زیادی بر کارزار گذاشت، زیرا دو نماد متفاوت را در ذهن مخاطبان هدف کنار هم قرار میداد که فروشگاه انیمه بهعنوان فضایی فرهنگی و ژاپنی، و نماز بهعنوان نشانهای دینی از اسلام است. به همین دلیل، تصویر نه بهعنوان یک اتفاق فردی، بلکه بهعنوان نشانهای از تغییر ژاپن معرفی شد.
اما بررسی تصویر نشان داد که این محتوا با هوش مصنوعی ساخته شده است. همچنین برخی کاربران اعلام کردند که با صاحب فروشگاه ارتباط گرفتهاند و او انجام چنین نمازی در فروشگاه خود را رد کرده است.
بر اساس این نشانهها، محتوای جعلی یا تولیدشده دیجیتال بهانهای برای ایجاد خشم سریع علیه مسلمانان در ژاپن شده بود، پیش از آنکه تکذیبها به همان مخاطبانی برسد که ابتدا این ادعا را دریافت کرده بودند.
آتشسوزی در هلند
این کارزار تنها در ژاپن باقی نماند. برخی حسابها ویدئویی از آتشسوزی یک کلیسا در هلند منتشر کردند و ادعا کردند یک مهاجر مسلمان عامل آن بوده است. سپس این حادثه را به روایتی مرتبط کردند که میگفت ژاپن نیز اگر جلوی مهاجرت اسلامی را نگیرد، با چنین سرنوشتی روبهرو خواهد شد.
اما بررسی زمینه واقعی حادثه، داستان دیگری را نشان میدهد. آتشسوزی مورد اشاره در ابتدای سال جاری میلادی و در جریان جشنهای سال نو رخ داده بود. رسانههای محلی آن زمان اعلام کردند علت آتشسوزی مشخص نبود و هیچ مدرک معتبری وجود نداشت که نشان دهد این حادثه با انگیزه دینی رخ داده یا عامل آن یک مهاجر مسلمان بوده است.
با این حال، این ویدئو در کارزار جدید بهعنوان هشداری برای ژاپن بازنشر شد. به این شکل، یک حادثه در کشور اروپایی از زمینه اصلی خود جدا شد و در فضای متفاوت ژاپن قرار گرفت تا ترس از مسلمانان و مهاجرت در این کشور، افزایش یابد.
آتشسوزی معابد
پس از آن، کارزار به موضوع معابد شینتو و بودایی در ژاپن نیز کشیده شد. برخی حسابها ادعاهایی منتشر کردند که حضور مسلمانان یا مهاجرت اسلامی را با آتشسوزی در معابد ژاپنی مرتبط میکرد و اینگونه نشان میدادند که گویا الگویی تکرارشونده وجود دارد.
این روایت بر پایه کنار هم گذاشتن اتفاقهای جدا از هم ساخته شده است. تصویری از یک معبد یا خبری درباره آتشسوزی منتشر میشود و سپس در کنار آن توضیحاتی درباره مسلمانان و مهاجرت قرار میگیرد، بدون وجود مدرک مستقیمی که این دو را به هم مرتبط کند.
اما دادهها و گزارشهای موجود این ادعا را تأیید نمیکنند. آمارهای رسمی آتشسوزی در ژاپن هیچ رابطهای میان مسلمانان و آتشسوزی معابد نشان نمیدهد و هیچ مدرک مستندی درباره محکومیت مهاجران مسلمان در چنین پروندههایی وجود ندارد.
بنابراین این کارزار بهدنبال اثبات رابطه علت و معلولی نیست، بلکه تلاش میکند یک تصور ایجاد کند. کافی است کاربر تصویر یک معبد سوخته را ببیند و سپس توضیحی درباره مسلمانان بخواند تا در ذهن او ارتباطی شکل بگیرد که شواهدی برای آن وجود ندارد.
ادعای اخراج
در مسیر دیگری، ادعایی به زبان انگلیسی منتشر شد که میگفت نخستوزیر جدید ژاپن اعلام کرده است خارجیهای ناسازگار فرهنگی اخراج خواهند شد. با اشاره به مسلمانانی که در تصاویر نماز خواندن در نزدیکی مکانهای معروف ژاپنی دیده شده بودند.
این ادعا به شکلی نوشته شده بود که ظاهر رسمی و معتبر داشته باشد و شامل اشاره به یک اعلامیه منتسب به نخستوزیر، متن یک تصمیم اخراج و هشدار درباره تهدید معیارهای فرهنگی، همراه با تعیین گروه هدف است. اما این ادعاها در هیچ منبع دولتی ژاپن وجود نداشت و هیچ مقام رسمی چنین موضعی اعلام نکرده بود.
با وجود نبود مدرک، این ادعا بازتاب زیادی پیدا کرد، زیرا مخاطبانی را هدف قرار میداد که به دنبال نمونهای از سیاست سختگیرانه علیه مهاجرت بودند. به این ترتیب، ژاپن در این مطالب به نمادی خیالی از کشوری تبدیل شد که ناسازگاران فرهنگی را اخراج میکند، نه اینکه یک واقعیت سیاسی مستند باشد.
این نمونه نشان میدهد چگونه یک ادعای بدون منبع رسمی میتواند بخشی از یک کارزار گسترده شود، اگر با فضای سیاسی و دیدگاههای ضد مهاجرتی مخاطبان هماهنگ باشد.
جام جهانی
جام جهانی نیز از مسیر هویت و مهاجرت وارد این کارزار شد. برخی حسابهای ژاپنی و خارجی با اشاره به تیمهای ملی چندقومیتی مانند فرانسه، درباره تغییرات فرهنگی ناشی از مهاجرت هشدار دادند.
هدف اینجا ورزش نبود، بلکه معرفی تیمهای دارای پیشینههای مختلف بهعنوان نشانهای از از دست رفتن هویت ملی بود. از این طریق، ژاپن با نگرانیهای اروپایی و آمریکایی درباره مهاجرت و با وجود تفاوتهای سیاسی و اجتماعی میان این کشورها، پیوند داده شد.
بزرگنمایی خارجی
این کارزار در ابتدا بیشتر در فضای ژاپنی باقی ماند، اما بعداً حسابهای انگلیسیزبان آن را دریافت کرده و برای مخاطبان گستردهتری بازنشر کردند.
در این مسیر، حسابی با نام «DR Maalouf» دیده شد که ادعاهایی درباره نماز مسلمانان در ژاپن را بازنشر کرد و آن را به گفتمان گستردهتری درباره شریعت و مهاجرت پیوند داد. همچنین حسابهایی در اروپا و آمریکا که مخالف مهاجرت بودنداز جمله حسابهایی با شعارهایی مانند «اروپا را دوباره بزرگ کنیم» و حسابهای مرتبط با جریان «مگا» در آمریکا در بازتولید این روایت مشارکت کردند.
حسابهای دیگری با گرایشهای سیاسی متفاوت نیز همین محتوا را بازنشر کردند و آن را به درخواست برای محدود کردن مهاجرت یا جلوگیری از حضور اسلامی در فضای عمومی مرتبط کردند.
این حسابها داستان را همانگونه که در ژاپن مطرح شده بود منتقل نکردند، بلکه آن را متناسب با مخاطبان خود بازنویسی کردند. در نسخه ژاپنی، بحث درباره حفاظت از ژاپن بود. در نسخه اروپایی، درباره جلوگیری از تکرار اتفاقات اروپا و در نسخه آمریکایی وارد مناقشه بزرگتر درباره مهاجرت، مرزها و هویت شد.
در اواسط ماه آوریل گذشته، شهر فوجیساوا در استان کاناگاوا ژاپن شاهد یکی از بزرگترین تجمعهای ضد مسلمانان در سالهای اخیر بود. جایی که معترضان در مخالفت با پروژه ساخت مسجد در این شهر تجمع کردند.
در جریان این اعتراضها، پلاکاردهایی با عباراتی مانند «اشغال اسلامی» و «غذای حلال آزاردهنده است» حمل شد. همچنین شعارهایی برای توقف فوری پروژه و حتی ممنوعیت قبرستانهای اسلامی و اجبار به سوزاندن اجساد بهعنوان تنها روش دفن مطرح شد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما