تشییع باشکوه و مردمی که وارثان راه رهبر شهیدند

خبرگزاری بین المللی اهل بیت علیهم السلام- ابنا: در قاموس عرفان سیاسی و اندیشه انقلاب اسلامی، رهبر شهید، آیت الله العظمی سیدعلی خامنه ای، نه یک کارگزار یا مدیر اجرایی، که قطب مغناطیسیِ قلوب بود؛ شخصیتی که امت را با کششی بی بدیل و نافذ حول محور عزت، ایمان و کرامت انسانی گرد آورد. شهادت ایشان، نقطه پایانی بر حیات جسمانی نبود، بلکه زایشی دوباره و بعثتی نوین در تاریخ تشیع رقم زد؛ تشیعی که از یک گفتمانِ درون گروهی و انفعالی به تمدنی پویا، جهان شمول و کارآمد بدل شد. در این میان، مردم ایران، نه تماشاگران سوگوار، که وارثان و کامل کنندگانِ کارِ ناتمامِ رهبر خود ثابت کردند. حضور میلیونی و تحسین برانگیز در مراسم تشییع، بیعتی دوباره بود با آرمانهایی که رهبر شهید برای آن جان داد. این مقاله با تکیه بر سه آیه قرآن، مستندات تاریخی و تحلیلهای اجتماعی، به بررسی ابعاد این تحول شگرف در قلبها و جامعه می پردازد و نقش محوری مردم را در «تمام کردن کار» ترسیم مینماید.

طلوع خورشیدِ ایمان و تشیعی که مغناطیسِ دلها شد

مغناطیس شخصیت رهبر شهید، ریشه در تلفیقی ناب از علم، تقوا، شجاعت و درک عمیق از نیازهای زمانه داشت. این جاذبه، نظیر نیروی آهنربا که ذرات پراکنده را منظم و همراستا می کند، تشیع را از یک مذهبِ عزلتنشین و محافظه کار به گفتمانی فراگیر برای تمدنسازی و عزت آفرینی ارتقا داد. ایشان با تکیه بر بیانیه راهبردی «گام دوم انقلاب»، این گفتمان را به مثابه منشوری برای «خودسازی، جامعه پردازی و تمدنسازی» ترسیم کردند و در عمل ثابت نمودند که اسلام شیعی، نه فقط توانایی اداره جهان مدرن را دارد، بلکه نسخه ای کارآمدتر و عادلانهتر برای بشریتِ سرگشته امروز ارائه میدهد.(1) در این نگاه، پیوند مردم با ولایت، نه یک رابطه تکلیفی خشک و از بالا به پایین، که شیفتگی عاشقانهای بود که در آن، مردم، رهبر را نه در جایگاه قدرت، که در عمق قلب خود می دیدند. ایشان با نفوذی بی بدیل در لایه های مختلف جامعه، از روشنفکر و دانشجو تا کارگر و کشاورز، توانستند تصویری از تشیع را ارائه دهند که در آن عزت، استقلال و پیشرفت به عنوان اضلاع مثلث هویتی یک مسلمان ترسیم می شد.(2) این همان «تشیع باشکوه» مورد نظر ایشان بود؛ تشیعی که نه در انزوا و انفعال، که در میدان عمل و سازندگی، معنا می یابد.

«وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا» (3)
ترجمه: «و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید.»
این آیه، رمز بقا و استمرار تشیعِ باشکوهِ رهبری را بیان میکند. رهبر شهید، خود، تجسمِ عینی این «ریسمان الهی» بود؛ محوری که پراکندگیها را به وحدت، سستیها را به عزت و یأس را به امید تبدیل کرد و جامعه را به یکپارچگی مثالزدنی رساند.

شهادت، نقطه عطف تحول دلها و بیداریِ وارثان

حادثه تلخ اما پرافتخار شهادت، آنچنان تحولی شگرف در دلها ایجاد کرد که می توان آن را «بعثتِ ثانیه» برای ملت ایران نامید. این رخداد، عطش حضور، بصیرت و پایمردی در مسیر انقلاب را دوچندان کرد. تجمعات میلیونی، اشکهای گرم و دلنوشته های پرشور مردم در سوگِ رهبر، نه یک عزا که بیعتی دوباره و پرشورتر با آرمانهای انقلاب بود. این شهادت، تأثیری شبیه به واقعه عاشورا در تاریخ اسلام داشت. همچنان که قیام عاشورا، رسالت سنگین «تبیین» و «روایتگری» را بر دوش حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) نهاد، شهادت رهبر نیز تکلیفی همگانی برای «جهاد تبیین» و حراست از دستاوردهای انقلاب بر دوش هر ایرانیِ آگاه نهاد. مردم ناگهان درک کردند که فقدان فیزیکی رهبر، به معنای پایان راه نیست، بلکه آغاز مرحله ای نوین است که در آن، هر فردی باید سرباز و مدافع حریم ولایت باشد. خواب غفلت از چشمان بسیاری زدوده شد و عزمی مصمم برای پیمودن مسیر ترسیم شده در بیانیه گام دوم، در دل و جان مردم جوانه زد.

«وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ ... وَ بَشِّرِ الصَّابِرِینَ» (4)
«و قطعاً شما را به چیزی از ترس و گرسنگی ... می آزماییم؛ و مژده ده به استقامت کنندگان.»
شهادت رهبر، بزرگترین آزمون الهی برای این ملت در چهل سال اخیر بود. اما مردم ایران، با صبر و استقامتی کمنظیر که در تاریخ معاصر بینظیر است، ثابت کردند که وارثان راستین مکتب حسینی و سربازانِ وفادارِ گام دوم انقلاب هستند. این صبر، نه از سر ناچاری، که از سر آگاهی و عشق به راهی بود که رهبرشان ترسیم کرده بود.

تکمیل کار: وقتی مردم، سکانداران تمام کننده راه می‌شوند

شاید عمیق ترین میراث رهبر شهید، واگذاری اعتماد و مسؤولیت به مردم باشد. ایشان در وصیتنامه الهی-سیاسی خود و به ویژه در بیانیه گام دوم، فلسفه وجودی انقلاب را در ساختن «تمدن نوین اسلامی» و «جامعه مهدوی» تعریف کردند.(5) با شهادت ایشان، این کار بزرگ، نه متوقف، بلکه به اراده پولادین و اراده جمعی مردم سپرده شد. این بزرگترین درس رهبری بود: اینکه رهبر، مسیر را روشن می کند، اما حرکت و تکمیل آن، بر عهده ملت است. حضور حماسی و کم نظیر در مراسم تشییع پیکر مطهر، اوج «مردمی سازی» انقلاب بود؛ شعار محوری «باید برخاست» که به عنوان شعار این مراسم انتخاب شد، در تحلیل جامعهشناختی، صرفاً یک جمله انگیزشی نیست؛ بلکه بیانی است از «قیام لله» که ریشه در عمیقترین لایه های حافظه تاریخی و سیاسی جامعه ایرانی دارد و امتداد قیامی است که از نیمه خرداد ۱۳۴۲ آغاز شد و اینک با شهادت رهبر شهید، نصابی تازه یافته است.(6) مردم با عمل خود ثابت کردند که آماده اند تا حامل پرچم، تکمیل کننده راه و پاسدار خون رهبر خویش باشند. این همان «تمام کردن کار» به دست مردم است؛ جایی که حلقه های میانیِ انقلابی، نیروهای جهادی، دانشجویان، اساتید و کارآفرینان، هر کدام به سهم خود، به میدان آمدند تا با وحدت، همدلی و انسجام ملی، بزرگترین حماسه سیاسی و وفاداری تاریخ معاصر را رقم زنند.(7) این واگذاری کار به مردم، ضامن بقا و پیشرفت انقلاب در دهه های آینده خواهد بود؛ چرا که «مردمی بودن»، مهمترین سرمایه نظام جمهوری اسلامی است.

«إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفّاً کَأَنَّهُم بُنْیَانٌ مَّرْصُوصٌ» (8)
 «خداوند کسانی را دوست دارد که در راه او صف زده، چنانکه گویی بنایی سخت و استوارند.»
این آیه، دقیقاً وصفِ حالِ امروزِ ملت ایران است. آنها که پس از شهادت رهبر، با بصیرتی وصف ناپذیر، در صفوفی به هم فشرده و مستحکم، پشت سر رهبری جدید و در راستای تحقق آرمانهای انقلاب حرکت می کنند. این ساختارِ مستحکمِ مردمی، بزرگترین پشتوانه و ضامنِ اجرای کامل آرمانهای رهبر شهید در عرصههای داخلی و بینالمللی خواهد بود.

تشیع باشکوه؛ از عزت ملی تا اقتدار بین الملل

تشیعِ مورد نظر رهبر شهید، هرگز در مرزهای جغرافیایی محصور نماند. ایشان با درک عمیق از تحولات جهانی، تشیع را به عنوان گفتمانی برای مقاومت، عدالتخواهی و استکبارستیزی در سطح بین الملل مطرح کردند. امروز، پس از شهادت ایشان، این گفتمان با قوت بیشتری در منطقه و جهان طنین انداز شده است. محور مقاومت، که ایشان یکی از معماران اصلی آن بودند، بیش از پیش مستحکم گشته و روحیه استکبارستیزی در میان ملتهای آزاده جهان، با الهام از مرام و منش ایشان، زنده تر از همیشه است.(9) شعارهای «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» که شعار غالب جمعیت میلیونی در مراسم تشییع بود، نه تنها یک واکنش لحظهای، بلکه بازتابی از هویت ضداستکباری عمیقاً ریشهدار در گفتمان انقلاب اسلامی به شمار میرفت و پیوند ناگسستنی میان تشییع رهبر شهید و آرمان فلسطین و مبارزه با نظام سلطه را به تصویر میکشید.(10) این تشیع باشکوه، یعنی ایرانِ قوی، مستقل و مؤثر در معادلات جهانی؛ آرمانی که رهبر شهید برای آن عمری مجاهدت کرد و مردم، امروز وارث و ادامه دهنده آن هستند.

طلیعه فتحی جدید و افقی روشن

زنده یاد رهبر شهید، با مغناطیس ایمان، شهادت و تدبیر خود، نهال تنومند انقلاب را آبیاری کرد و آن را به نسل جوانی سپرد که با انگیزهای مضاعف و عشقی وصف ناپذیر، به دنبال تحقق آرمانهای ایشان هستند. تشیع امروز، با الهام از مکتب عاشورا و درس حیاتبخش شهادت، به این باور راسخ رسیده است که کارِ انقلاب تا ظهور حضرت مهدی (عج) ادامه دارد و این مردم بصیر و متعهد هستند که باید این مسیر پربرکت را با تکیه بر «خودباوری»، «وحدت کلمه» و «تلاش شبانه روزی» ادامه دهند. کار تمام خواهد شد؛ چرا که مردم، با بصیرتی انقلابی و دلی سرشار از عشق به ولایت، مصمم تر از همیشه در میدان حضور دارند و آینده روشنی را برای ایران اسلامی رقم میزنند. این همان میراث گرانبهایی است که از رهبر شهید به یادگار مانده است: مردمی که خود، تکمیل کننده راهِ خود شده اند و درسی که ایشان به ما آموخت، این بود که «ما می توانیم» و «ما خواهیم توانست».

پی نوشت:

1. بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، بیانات رهبر معظم انقلاب مدظله العالی، ابلاغ شده در بهمن ماه ۱۳۹۷ (برای مطالعه متن کامل: پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری.

2. فیشهای قدرت تحلیل سیاسی، بیانات رهبر معظم انقلاب در خصوص بصیرت سیاسی و روشنفکری، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری.

3.سوره آل عمران/آیه 103

4.سوره بقره/آیه 155

5.بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، بیانات رهبر معظم انقلاب مدظله العالی، ابلاغ شده در بهمن ماه ۱۳۹۷ (برای مطالعه متن کامل: پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری.

6.تحلیل جامعه شناختی مراسم تشییع رهبر شهید، علی مرادی بهمئی، استادیار علوم سیاسی، ۱۴۰۵. 

7. گزارشهای تحلیلی از اجتماعات مردمی و واکنشهای جهانی به شهادت رهبر، خبرگزاریهای تسنیم، فارس، ایرنا، ۱۴۰۵. 

8.سوره صف/ آیه ۴

9.خونِ تدبیر؛ تحلیل راهبردی نقش رهبر شهید در تکوین و ماندگاری هندسه مقاومت، مجموعه مقالات دفتر مطالعات و پژوهشهای بنیاد شهید و امور ایثارگران، ۱۴۰۵. 

10.تحلیل جامعه شناختی مراسم تشییع رهبر شهید، علی مرادی بهمئی، استادیار علوم سیاسی، ۱۴۰۵. 

فیروزه دلداری(پژوهشگر، فعال رسانه و فضای مجازی