خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: «الاغانی» عنوان کتابی در زمینه ادبیات و تاریخ عرب است که توسط علی بن حسین بن محمد بن احمد بن هیثم مروانی اموی ابو الفرج اصفهانی (۲۸۴ـ۳۵۶ق) تالیف شده است و از مهم ترین منابع دانشمندان اسلام اعم از شیعه و سنی در زمینه تاریخ، لغت، شعر، تراجم، و حدیث به شمار می رود. و به اعتراف و اتفاق همه مورخان و تراجم نویسان و کتاب شناسان هیچ کتابی مثل آن نوشته نشده است. ابو الفرج اصفهانی این کتاب را در طی پنجاه سال تالیف کرده و مشقت های فراوانی برای این منظور متحمل شده است.
اهمیت کتاب الأغانی:
اهمیت این کتاب چنان فراوان است که از «صاحب ابن عباد» نقل شده که: در مسافرتهای وی هفتاد شتر کتابهای ادبی او را حمل و نقل می کردند اما با تدوین این کتاب توسط اصفهانی از همه آنها بی نیاز گشته و مشقتهای چنین مسافرتهایی از میان رفت. به گفته ذهبی ابوالفرج در این کتاب صد قطعه شعر از مهم ترین خوانندگان شاعر عرب گرد آورده است که این امر موجب گشته تا این کتاب به عنوان «دیوان العرب» و «جامع اشتات المحاسن» یعنی در بر دارنده همه زیبایی های گوناگون، تلقی و توصیف شود.
شیوه تدوین کتاب الأغانی:
وی ابتدا یک مقدمه مفصل، درباره انواع نغمه ها و قالبهای شعری خوانندگان عرب آورده و نظرات فنی و هنری خود را تبیین کرده است. او در این مقدمه به صنایع ادبی اشعار عرب از قبیل وزن، قافیه، و عروض پرداخته است. سپس مهم ترین شخصیت های عرب را در قالب تراجم ذکر کرده که در ذیل هر شخصیت به نسب شناسی، اشعار او، و زندگی نامه وی پرداخته است.
اصفهانی و تکریم امام علی:
ابو الفرج اصفهانی در این کتاب با تکریم و احترام فراوان از علی بن ابی طالب(علیه السلام) یاد کرده است. و البته به همین دلیل توسط برخی از متعصبان اهل سنت به عنوان شیعه و کذّاب معرفی شده است. به ویژه اینکه او از حضرت علی(علیه السلام) به عنوان امیر المومنین علی بن ابی طالب صلوات الله علیه تعبیر آورده است نه به عنوان خلیفه چهارم.
الأغانی و کلمات امام علی:
این کتاب یکی از غنی ترین منابع درباره سخنان و کلمات گهربار علی(علیه السلام) و حوادث مربوط به زندگی ایشان و سایر ائمه(علیهم السلام) به شمار می رود. از این رو، مورد توجه بسیاری از علمای شیعه قرار گرفته است.
الأغانی و تاریخ ادبیات عرب:
الأغانی یکی از غنی ترین منابع تاریخ ادبیات عرب به شمار می رود که افکار، لغات، مضامین مختلف، امثال، حکم و اشعار رایج و همچنین افسانه های عاشقانه معروف مثل لیلی و مجنون و نیز نام اماکن مهم عرب را در بر دارد که ادبیات فارسی آنها را از این منبع عاریه گرفته است.
الأغانی و شعر و موسیقی:
الأغانی یکی از مهم ترین و نخستین منابع دایره المعارفی در زمینه شعر و موسیقی می باشد که تاریخ و سیر تطوّر شعر و موسیقی را به طور کامل و مفصل ارائه کرده است.
تلخص کتاب الأغانی:
کتاب اغانی از جهات مختلف مورد توجه همه فرقه ها و مذاهب اسلام قرار گرفته است و توسط بعضی از دانشمندان تلخیص شده است که از مهم ترین کتاب های تدوین شده پیرامون این کتاب عبارتند از:
۱ـ تلخیص الاغانی، که توسط جمال الدین ابو الفرج محمد بن علی ابن خلید (م ۶۲۹ق) تالیف شده است.
۲ـ مختصر الاغانی که توسط ابوالفضل موید الدین حارثی تلخیص شده است.
۳ـ جداول کتاب الاغانی که توسط اغناطیوس جویدی مستشرق ایتالیایی تنظیم شده است.
۴ـ رنات المثالث و المثانی فی روایات الاغانی، که توسط انطون صالحانی دمشقی اخراج و تدوین شده است.
۵ـ مختصر الاغانی که توسط حسین بن شهاب الدین ابن جاندارنوشته شده است.
۶ـ همچنین مختصر الاغانی که توسط ابن عبد المومن نوشته شده است.
۷ـ عبدالرحمن بن طبیب دمشقی نیز تلخیص آن را نوشته است.
۸ـ مختارالاغانی فی الاخبار و التهانی که توسط جمال الدین انصاری نویسنده کتاب لغت لسان العرب تنظیم شده است و ... .
این کتاب بارها در کشورهای اسلامی مثل مصر و لبنان به چاپ رسیده است.
پی نوشت:
۱ـ خیرالدین زرکلی، الأعلام، بیروت، دارالعلم للملایین، چ ۸، ۱۹۸۹م، ج۱، ص۱۵۴؛ ج۲، ص۲۸؛ ج۴، ص۲۷۸؛ ج۶، ص۱۸۶.
۲ـ سید محسن امین، أعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ ق، ج۸، ص۱۹۸ به بعد.
۳ـ شیخ آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان، ۱۴۰۸ق، ج۱، ص۳۲۱؛ ج۹، ص۷۴۲؛ ج۲۱، ص۳۷۷.
۴ـ سید محسن امین، مستدرکات أعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۴۷؛ ج۵، ص۲۸۰.
۵ـ میرزا عبدالله افندی تبریزی، تعلیقة أمل الآمل، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، ۱۴۱۰ق، ص۱۹۲ به بعد.
۶ـ شمس الدین ذهبی، تاریخ الإسلام، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دارالکتاب العربی، چ۲، ۱۴۱۳ق، ج۲۶، ص۱۴۳ به بعد.
۷ـ ابن العماد حنبلی، شذرات الذهب فی أخبار من ذهب، تحقیق الأرناؤوط، دمشق و بیروت، دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق، ج۴، ص۲۹۲ به بعد.
۸ـ علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، الأغانی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۱۵ق.
نظر شما