به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ مینهای دریایی بار دیگر به یکی از محورهای اصلی تشدید تنش در تنگه هرمز تبدیل شدهاند. پس از آنکه آمریکا حملاتی را علیه جزیره لارک ایران انجام داد و ادعا کرد هدف این حملات، سکوهای پرتاب موشکی بوده که برای انتشار مین در یکی از مهمترین آبراههای جهان آماده میشدند.
براساس گزارش شبکه الجزیره در حالی که واشنگتن این عملیات را اقدامی محدود و دقیق علیه نیروهای مسئول مینگذاری توصیف کرد، یک افسر ارشد بازنشسته نیروی دریایی آمریکا در گفتوگو با این شبکه، ادعای استفاده از موشک برای مینگذاری را غیرمنطقی دانست.
با این حال، رسانههای رسمی ایران در سال گذشته تصاویری از استفاده سپاه پاسداران از سامانه موشکی «فجر-۵» برای مینگذاری در جریان یک رزمایش دریایی منتشر کرده بودند.
حملات آمریکا به جزیره لارک
در تازهترین دور تشدید تنش، آمریکا پس از یک ماه وقفه در جنگ خود علیه ایران اخیرا جزیره لارک واقع در محدوده تنگه هرمز را هدف قرار داد.
واشنگتن ادعا کرد هدف این حملات جلوگیری از استفاده تهران از موشک برای انتشار مینهای دریایی در تنگه هرمز بوده است.
«تیم هاوکینز» سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام) گفت که ارتش این کشور که در حال حاضر بنادر ایران در تنگه هرمز و اطراف آن را محاصره کرده، مشاهده کرده است که سپاه پاسداران ایران در حال آمادهسازی برای شلیک موشکهای حامل مین دریایی بوده است.
مقامهای ایرانی این حمله را محکوم و آن را اقدامی تجاوزکارانه، توصیف کردند. سپاه پاسداران نیز اعلام کرد که در واکنش به این حملات، دو پایگاه نظامی آمریکا در اردن را هدف قرار داده است.
تردید درباره استفاده از موشک برای مینگذاری
ادعای آمریکا درباره استفاده از موشک برای انتشار مینهای دریایی، پرسشهایی را درباره کارایی و امکانپذیری چنین روشی ایجاد کرده است.
«هارلان اولمان» افسر ارشد بازنشسته نیروی دریایی آمریکا در گفتوگو با شبکه الجزیره، ادعای مربوط به شلیک مین با موشک را غیرمنطقی توصیف کرد.
اولمان احتمال داد آمریکا اطلاعاتی دریافت کرده باشد که نشان میدهد ایران در حال آماده شدن برای استفاده از پرتابگرهای مستقر روی شناورها بهمنظور انتشار مینهای جدید بوده است، اما واشنگتن میخواسته ابعاد تهدید را کمتر از واقعیت نشان دهد.
او گفت که به نظرش برخورد یک موشک با آب میتواند آنقدر شدید باشد که آسیب قابلتوجهی به مینهای حملشده وارد کند.
اولمان همچنین افزود که ایران گزینههای متعددی برای مینگذاری در اختیار دارد و استفاده از موشک برای این منظور، برای او روشی بسیار جدید به شمار میرود.
با این همه، ایران پیشتر خود از برخورداری از توانایی استفاده از موشک برای مینگذاری دریایی خبر داده بود.
مینهای دریایی چگونه کار گذاشته میشوند؟
مینهای دریایی معمولاً به وسیله شناورهای تخصصی سطحی، زیردریاییها یا هواپیماها در آب مستقر میشوند.
این مینها میتوانند در کف دریا قرار گیرند یا کمی بالاتر از بستر دریا مستقر شوند و منتظر تشخیص نشانههای مغناطیسی یا ارتعاشات ناشی از عبور کشتیها بمانند تا منفجر شوند.
برخی مینها نیز میتوانند درست در زیر سطح آب شناور باشند و هنگام برخورد کشتی با آنها منفجر شوند.
گمان میرود که ایران برای مینگذاری در آبهای هرمز از ناوگان قایقهای کوچک و تندرو خود استفاده کرده باشد. به این ترتیب که این شناورها تعداد نامعلومی مواد منفجره را در آب رها کرده و سپس بهسرعت منطقه را ترک میکنند.
«دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، هفته گذشته ادعا کرد که سنتکام عملیات پاکسازی مین در تنگه هرمز را تکمیل کرده و این آبراه را از مین پاک کرده است. او همچنین به ایران هشدار داد هر کشتی یا قایقی که اقدام به کارگذاری مینهای جدید کند، منهدم خواهد شد.
کارشناسان میگویند پاکسازی کامل تنگه هرمز از مین و ایمن کردن آن برای عبور کشتیهای تجاری، مستلزم عملیاتی دشوار و زمانبر است که طی آن باید هر مین بهطور جداگانه شناسایی و سپس در یک انفجار کنترلشده منهدم شود.
نیروی دریایی آمریکا معمولاً برای عملیات پاکسازی مین از مینروبهای کلاس «اونجر» (Avenger) استفاده میکند. شناورهایی که از موادی ساخته شدهاند که امضای مغناطیسی آنها کمتر قابل شناسایی است.
درباره سامانه «فجر-۵» چه میدانیم؟
در ایران، سامانه فجر-۵ نخستین بار در دهه ۱۹۹۰ میلادی توسعه یافت. این سامانه یک سامانه موشکی با برد متوسط و کالیبر ۳۳۳ میلیمتر است که معمولاً برای شلیک راکتهای توپخانهای استفاده میشود.
رسانههای ایرانی سال گذشته گزارش دادند که سپاه پاسداران در جریان یک رزمایش دریایی از تاکتیک جدیدی برای مینگذاری در دریا رونمایی کرده است.
بر اساس این گزارشها در این تاکتیک از سامانه پرتاب چندگانه موشکی فجر-۵ که از روی زمین شلیک میشود، برای پراکندن مین در دریا استفاده شده است.
تحلیلگران در آن زمان این روش را نوآورانه اما در عین حال نگرانکننده توصیف کردند. زیرا به این معناست که سپاه پاسداران میتواند با یک نوبت شلیک، شمار زیادی مین را در پهنه وسیعی از آب پراکنده کند.
سامانه فجر-۵ میتواند تا چهار راکت را از یک سامانه متحرک چندلولهای نصبشده بر روی کامیون شلیک کند. هر راکت دارای یک سرجنگی ترکشزا با وزن حدود ۱۷۵ کیلوگرم است و برد آن به حدود ۷۵ کیلومتر میرسد.
نیروهای زمینی ایران عمدتاً از این سامانه برای هدف قرار دادن فرودگاهها و پایگاههای نظامی استفاده کردهاند.
اما برد ۷۵ کیلومتری فجر-۵ به این معناست که در صورت استفاده از این سامانه برای مینگذاری دریایی از نظر تئوریک میتواند بخشهای گستردهای از تنگه هرمز را پوشش دهد.
مدلهای جدیدتر مانند «فجر-۵ سی» به سامانههای ناوبری با دقت بالاتر مجهز هستند و میتوانند راکتهایی با برد تا ۱۳۰ کیلومتر شلیک کنند.
با این حال، ایران تاکنون اعلام نکرده است که فجر-۵ یا هر سامانه موشکی دیگری در حال حاضر بهطور عملیاتی برای انتشار مینهای دریایی به کار گرفته میشود.
مینگذاری با موشک چگونه میتواند انجام شود؟
از نظر تئوریک میتوان به جای مواد منفجره، سرجنگی موشک را با مینهای دریایی پر کرد. اقدامی که به نظر میرسد نمونهای از آن در جریان رزمایش سپاه پاسداران در سال گذشته به نمایش گذاشته شده است.
بر اساس این شیوه، موشکهای حامل مین از کامیونهای مستقر در ساحل شلیک میشوند و پس از رسیدن به مختصات دریایی مورد نظر، محفظه آنها در هوا باز میشود. سپس مینها از طریق هوا رها شده و به داخل دریا سقوط میکنند.
برای کاهش سرعت سقوط و جلوگیری از آسیب دیدن یا انفجار مینها هنگام برخورد با سطح آب میتوان آنها را به چترهای کوچک یا تجهیزات مشابه مجهز کرد.
پس از رسیدن به آب، مینها یا به کف دریا فرو میروند یا در زیر سطح آب شناور میمانند.
تاکتیکی برای افزایش فشار بر عملیات مینروبی
از نظر فنی، یک موشک میتواند دهها و شاید حتی صدها مین دریایی را حمل کرده و آنها را در بخشهای مختلف تنگه نسبتاً باریک هرمز پراکنده کند.
چنین تاکتیکی میتواند عملیات پاکسازی مین را با حجم بالایی از تهدید مواجه کند و در عین حال، قایقهای تندروی ایرانی را از حملات احتمالی نیروهای سنتکام دور نگه دارد.
نیروی دریایی آمریکا نیز پیشتر از هواپیماها و بمبافکنها برای انتشار مینهای دریایی استفاده کرده است.
یکی از این سامانهها «کوئیک استرایک» (Quickstrike) نام دارد. مینی که برای آبهای کمعمق طراحی شده و بر پایه یک بمب ۲ هزار پوندی، معادل حدود ۹۰۷ کیلوگرم، ساخته شده است.
این سامانه با اجزای مربوط به مین و مجموعههای بال و دم تجهیز میشود تا هواپیماهای نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا بتوانند آن را با دقت و از فاصلهای مشخص رها کنند.
مدلهای جدیدتر همچنین میتوانند از سامانه «مهمات مشترک حمله مستقیم» (JDAM) بهره ببرند. مجموعهای که یک بمب معمولی و غیرهدایتشونده را به یک مهمات هدایتشونده دقیق تبدیل میکند.
این فناوری به هواپیماها امکان میدهد مینها را با دقت بیشتری و از ارتفاع بسیار بالاتر رها کنند.
توسعه روشهای جدید برای جنگ مین
آمریکا تاکنون از این شیوهها عمدتاً در رزمایشها و آزمایشها استفاده کرده است.
آخرین مورد در آوریل گذشته بود. زمانی که نیروی دریایی آمریکا اعلام کرد مهمات هدایتشونده جدیدی با نام GBU-75 را آزمایش کرده است که میتواند از فاصله صدها کیلومتری از طریق هواپیما برای هدف قرار دادن اهداف دریایی یا انتشار مینهای دریایی به کار گرفته شود.
کارشناسان معتقدند آمریکا نیز باید روند توسعه روشهای جدید برای استقرار مینهای دریایی از جمله پرتاب آنها از خشکی را سرعت ببخشد.
«آدام بیس» یکی از فرماندهان نیروی دریایی آمریکا، سال گذشته در مقالهای برای مؤسسه نیروی دریایی آمریکا نوشت که یافتن راهحلی برای تسهیل جنگ مین در عین تأمین قابلیت بقا، ظرفیت لازم و سرعت انتقال، همچنان ضروری است.
او همچنین به امکان استفاده از یگانها و سامانههای موجود برای مینگذاری دریایی از خشکی اشاره کرد. اقدامی که میتواند توان نیروهای زمینی برای اثرگذاری در حوزه دریایی را افزایش دهد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما