به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز سهشنبه، ۱۰ شهریور، از عدم حضور نمایندگان این گروه در نشست سران سازمان همکاری شانگهای انتقاد کرد و گفت افغانستان از نظر امنیتی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی بخش مهمی از منطقه است و کنارگذاشتن آن، تصمیمهای منطقهای را ناقص میکند.
مجاهد گفت کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای باید اهمیت افغانستان را درک کنند و اجازه ندهند این سازمان «قربانی بعضی سیاستها» یا به یک نشست یکجانبه تبدیل شود.
او همچنین مدعی شد برخی کشورها تلاش میکنند مانع حضور افغانستان در نشستهای شانگهای شوند و افزود اگر کابل در گفتوگوهایی که مستقیماً با امنیت و آینده منطقه ارتباط دارد حضور نداشته باشد، تصمیمهای اتخاذشده کامل و از نظر عملی مؤثر نخواهند بود.
این سخنان همزمان با برگزاری بیستوششمین نشست سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، پایتخت قرقیزستان، مطرح شد. رهبران چین، روسیه، هند، پاکستان، ایران، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان و بلاروس در این نشست حضور داشتند.
شانگهای: حکومت فراگیر تنها راه صلح پایدار است
در مقابل انتقاد طالبان، رهبران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در «اعلامیه بیشکک» بار دیگر تأکید کردند که ایجاد یک حکومت فراگیر با مشارکت گسترده نمایندگان گروههای قومی و سیاسی افغانستان، تنها راه دستیابی به صلح پایدار در این کشور است.
کشورهای عضو همچنین حمایت خود را از افغانستانی مستقل، بیطرف، صلحآمیز و عاری از تروریسم، جنگ و مواد مخدر اعلام کرده و بر ادامه تلاشهای بینالمللی برای ثبات و توسعه افغانستان تأکید کردند.
این موضع با دیدگاه طالبان فاصله دارد. مقامهای این گروه در سالهای گذشته بارها درخواست جامعه جهانی برای تشکیل حکومت فراگیر را رد کرده و گفتهاند ساختار کنونی نماینده اقوام و مناطق مختلف افغانستان است.
نگرانی امنیتی؛ افغانستان همچنان در مرکز توجه شانگهای
موضوع افغانستان در نشست بیشکک تنها به ساختار سیاسی محدود نماند.
کشورهای عضو بر مبارزه مشترک با تروریسم، جداییطلبی و افراطگرایی تأکید کردند و خواستار مقابله با جابهجایی فرامرزی اعضای گروههای تروریستی و کنارگذاشتن استانداردهای دوگانه در مبارزه با تروریسم شدند.
مبارزه با قاچاق و تولید مواد مخدر نیز یکی دیگر از محورهای امنیتی نشست بود. سران سازمان همکاری شانگهای مقررات مربوط به «مرکز جامع مقابله با چالشها و تهدیدهای امنیتی» و همچنین ساختار اجرایی مبارزه با مواد مخدر را تصویب کردند و برنامههایی برای مقابله با اعتیاد و مواد مخدر مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ به تصویب رسید.
این نگرانیها برای افغانستان اهمیت ویژهای دارد، زیرا سازمان همکاری شانگهای طی سالهای گذشته بارها فعالیت گروههای تروریستی، قاچاق مواد مخدر و بیثباتی احتمالی در افغانستان را از تهدیدهای مستقیم امنیت منطقه دانسته است. دبیرخانه این سازمان نیز در آوریل امسال بار دیگر بر ضرورت شکلگیری افغانستانی «آزاد از تروریسم، جنگ و مواد مخدر» تأکید کرده بود.
افغانستان عضو ناظر است؛ طالبان اما حضور ندارد
افغانستان از سال ۲۰۱۲ بهطور رسمی عضو ناظر سازمان همکاری شانگهای است و وبسایت رسمی این سازمان همچنان افغانستان و مغولستان را دو کشور دارای جایگاه ناظر معرفی میکند.
با این حال، پس از بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱، نمایندگان این گروه در نشستهای سالانه سران سازمان حضور نداشتهاند و در نشست امسال بیشکک نیز طالبان نمایندهای نداشت.
سازمان همکاری شانگهای در اسناد رسمی خود همچنان از عنوان «جمهوری اسلامی افغانستان» برای جایگاه ناظر این کشور استفاده میکند؛ وضعیتی که نشان میدهد جایگاه حقوقی افغانستان در سازمان حفظ شده، اما مسئله نمایندگی آن پس از تغییر حکومت در کابل همچنان حل نشده است.
در ماه ژوئن نیز ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیسجمهور روسیه در امور افغانستان، گفته بود مخالفت یک عضو سازمان مانع حضور طالبان در سازوکارهای شانگهای شده است. او نام این کشور را اعلام نکرد، هرچند برخی گزارشها پاکستان را مخالف اصلی معرفی کردهاند. این ادعا تاکنون از سوی سازمان همکاری شانگهای بهطور رسمی تأیید نشده است.
تناقض میان مطالبه طالبان و خواسته کشورهای منطقه
موضع تازه مجاهد یک اختلاف اساسی را بار دیگر آشکار کرده است: طالبان از کشورهای منطقه میخواهد افغانستان را در تصمیمگیریهای مهم سیاسی و امنیتی مشارکت دهند، اما همان کشورها نیز از کابل خواستهاند ساختار سیاسی فراگیرتری ایجاد کند و نگرانیهای امنیتی درباره گروههای مسلح را برطرف سازد.
نکته قابل توجه این است که مطالبه حکومت فراگیر این بار تنها از سوی کشورهای غربی مطرح نشده، بلکه در بیانیه مشترک سازمانی آمده است که اعضای آن شامل چین، روسیه، ایران، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی هستند؛ کشورهایی که همگی در سالهای اخیر تعامل گستردهای با طالبان داشتهاند.
به این ترتیب، نشست بیشکک نشان داد که با وجود گسترش روابط سیاسی و اقتصادی طالبان با کشورهای منطقه، هنوز فاصلهای میان «تعامل با طالبان» و پذیرش کامل این گروه در ساختارهای چندجانبه منطقهای وجود دارد.
طالبان معتقد است بدون حضور کابل نمیتوان درباره امنیت و آینده منطقه تصمیم مؤثری گرفت؛ اما پیام کشورهای عضو شانگهای نیز روشن است: ثبات افغانستان تنها به کنترل جغرافیایی محدود نمیشود و از نگاه آنان، مشارکت سیاسی گستردهتر و مقابله مؤثر با تروریسم همچنان بخشی از الزامات ثبات پایدار این کشور است.
...........................
پایان پیام/
نظر شما