خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: در جامعهای که کنکور به یکی از مهمترین دغدغههای خانوادهها تبدیل شده، گاهی نتیجه یک آزمون فراتر از یک کارنامه تحصیلی، بر باورها، روابط و آرامش روانی افراد سایه میاندازد.
سالها تلاش، هزینههای مالی، محرومیت از تفریح و دورهمیهای خانوادگی و امید به آیندهای متفاوت، همگی در انتظار یک نتیجه خلاصه میشوند. اما پرسش اینجاست: آیا ناکامی در یک آزمون باید به قیمت از دست رفتن ایمان، امید به زندگی و آرامش خانواده تمام شود؟ آیا آنقدر که برای قبولی در دانشگاه نگرانیم، برای حفظ سرمایههای معنوی و عاطفی زندگیمان هم دغدغه داریم؟
کنکور تمام شد؛ اما زندگی هنوز ادامه دارد!
مدتی قبل نتایج کنکور ۱۴۰۵ اعلام شد. طبق معمول، عدهای از داوطلبان با وجود ماهها و حتی سالها تلاش، مطالعه، تحمل فشارهای درسی و چشمپوشی از بسیاری از لذتهای زندگی، به نتیجه مطلوب و موردنظر خود نرسیدند.
طبیعی است که چنین اتفاقی ناراحتکننده باشد. کسی که برای رسیدن به هدفی زحمت کشیده، حق دارد از نرسیدن به آن ناراحت شود؛ حتی گریه کردن هم در چنین شرایطی نه عجیب است و نه نشانه ضعف. گاهی اشک، راهی برای تخلیه فشارهای روحی و پذیرش یک واقعیت دشوار است.
اما مسئله از جایی آغاز میشود که ناراحتی از نتیجه، به اعتراض به خدا تبدیل میشود؛ جملاتی از این دست که:
«پس خدا کجاست؟»
«چرا خدا حق من را نمیگیرد؟»
«من اینهمه تلاش کردم، چرا قبول نشدم؟»
اینجا دیگر فقط با یک داوطلب ناراحت روبهرو نیستیم؛ بلکه با انسانی مواجهیم که ممکن است در اوج فشار روانی، میان نتیجه نگرفتن از تلاشهایش و بیعدالتی در نظام هستی تفاوتی قائل نشود.
باید میان پرسیدن و درد دل کردن با خدا و متهم کردن خدا به بیعدالتی تفاوت قائل شد. انسان میتواند با تمام وجودش از خدا بخواهد، گریه کند، از سختیهایش بگوید و حتی از نرسیدن به آرزویش دلگیر باشد؛ اما نباید اجازه دهد یک نتیجه نامطلوب، ریشه باورهای عمیق او را متزلزل کند.
مگر قرار است خداوند فقط زمانی در زندگی ما حضور داشته باشد که نتیجه مطابق میل ما رقم میخورد؟
وقتی کارنامه کنکور به اختلاف خانوادگی تبدیل میشود
تلختر از ناکامی در کنکور، اتفاقاتی است که گاهی پس از اعلام نتایج در بعضی خانوادهها رخ میدهد.
پدر و مادری که سالها برای آینده فرزندشان برنامهریزی کردهاند، هزینه کردهاند، امید بستهاند و شاید تمام آرزوهایشان را در موفقیت تحصیلی او خلاصه کردهاند، با دیدن نتیجه نامطلوب چنان دچار آشفتگی میشوند که حتی تحمل حرفهای معمولی یکدیگر را هم ندارند.
ناراحتی از نتیجه کنکور است ولی وقتی در فضایی این چنینی مشکلی مثل نشستن ظرف یا دیر جواب دادن تماس توسط آقا انجام میشه تبدیل به یک مشاجره و قهر و ناراحتی میشه.
در چنین فضایی، کوچکترین حرف میتواند به یک مشاجره بزرگ تبدیل شود. دلخوریها به قهر میانجامد، سکوتهای طولانی شکل میگیرد و خانهای که باید پناهگاه فرزند در روزهای سخت باشد، خودش به یکی از منابع اصلی اضطراب او تبدیل میشود.
در این میان، فرزندی که از قبل بهخاطر نتیجه کنکور احساس شکست و ناامیدی دارد، حالا باید بار عذاب وجدان، احساس بیارزشی و اختلاف پدر و مادرش را هم تحمل کند.
آیا واقعاً قرار بود نتیجه یک آزمون، چنین هزینه سنگینی برای یک خانواده داشته باشد؟
قرار بود کنکور آینده فرزندمان را بسازد، نه اینکه آرامش امروز خانوادهمان را ویران کند.
دو سال از عمرم رفت؛ اما آیا واقعاً عمر تلف شده است؟
یکی از پرتکرارترین جملاتی که بعد از ناکامی در کنکور شنیده میشود این است: «دو سال از عمرم تلف شد»، «سه سال عقب افتادم»، «دیگر دیر شده است»، «اگر امسال قبول نشوم، دیگر نمیتوانم به جایی برسم».
اما واقعاً چه کسی گفته است که مسیر موفقیت برای همه باید در یک سن مشخص و از یک راه مشخص طی شود؟
آیا تمام کسانی که در سن هجده یا نوزدهسالگی وارد دانشگاه میشوند، الزاماً موفقتر از کسانی هستند که چند سال دیرتر تحصیلشان را آغاز میکنند؟
آیا تمام فرصتهای شغلی، علمی و اجتماعی با یک آزمون تعیین تکلیف میشوند؟
باید بپذیریم که کنکور یکی از مسیرهای ورود به دانشگاه است، نه معیار ارزشمندی انسان و نه تنها راه رسیدن به آیندهای موفق.
ممکن است کسی یک سال، دو سال یا حتی بیشتر از برنامه زمانی خود عقب بیفتد؛ اما این به معنای پایان فرصتهای زندگی نیست.
گاهی آنچه ما از دسترفته میپنداریم، در آینده با فرصتی بهتر جبران میشود؛ گاهی مسیر دیگری پیش روی ما قرار میگیرد که حتی تصورش را هم نمیکردیم.
خداوند جبار است؛ از جبران او ناامید نشویم
یکی از صفات الهی که در چنین موقعیتهایی باید بیشتر به آن توجه کنیم، صفت «جبار» بودن خداوند است.
جبار بودن خداوند تنها به معنای قهر و غلبه نیست؛ از معانی این صفت الهی، جبرانکنندگی و ترمیم شکستگیها و کاستیها نیز هست.
خداوند در زندگی انسان میتواند آنچه را شکسته، ترمیم کند و برای بنبستهایی که انسان تصور میکند، راهی بگشاید.
فرض کنیم جوانی به دلیل پذیرفته نشدن در دانشگاه، چند سال از برنامه تحصیلی خود عقب میافتد. نگران است که سنش بالا برود، فرصتهای شغلی را از دست بدهد، برای استخدام با محدودیت سنی مواجه شود یا دیگر نتواند به جایگاه موردنظرش برسد.
آیا واقعاً همه این نگرانیها باید به معنای بسته شدن تمام درهای زندگی باشد؟
ما منکر واقعیتهای جامعه نیستیم. محدودیتهای سنی استخدام، مشکلات اقتصادی، رقابتهای ناعادلانه، پارتیبازی، حقخوری و ضعف عملکرد برخی مسئولان، مسائلی واقعی هستند که نمیتوان بهسادگی از کنارشان گذشت.
اما یک سؤال اساسی وجود دارد:
چرا باید بیکفایتی مسئولان، ناعدالتی در ساختارها و محدودیتهای اجتماعی را به حساب بیعدالتی خداوند بگذاریم؟
اگر ساختار آموزشی یا استخدامی کشور دچار اشکال است، باید درباره آن مطالبهگری کرد. اگر حقی ضایع شده، باید برای احقاق آن تلاش کرد؛ اما هیچکدام از این مسائل نباید بهانهای برای فروپاشی ایمان، ناامیدی از رحمت الهی یا تخریب روابط خانوادگی شود.
خداوند را نباید با عملکرد نادرست انسانها قضاوت کرد.
خانواده؛ قربانی پنهان رقابت کنکور
شاید لازم باشد نگاه خانوادهها به کنکور را از اساس بازنگری کنیم.
فرزند ما پیش از آنکه یک داوطلب کنکور باشد، انسانی است که به محبت، امنیت روانی، احترام و حمایت نیاز دارد.
او نباید احساس کند که ارزشش در خانه، وابسته به رتبه و تراز و رشته قبولیاش است.
پدر و مادر باید بدانند که فرزندشان حتی اگر در هیچ دانشگاهی پذیرفته نشود، همچنان همان فرزندی است که به محبت و حمایت آنها نیاز دارد.
قرار نیست با هر نتیجه نامطلوب، پرونده تلاشهای او را نادیده بگیریم. قرار نیست او را با فرزند دیگران مقایسه کنیم یا با جملاتی مانند «آبروی ما را بردی» و «تمام زحماتمان را هدر دادی» احساس گناه را در وجودش تقویت کنیم.
از سوی دیگر، فرزندان نیز باید بدانند که ناکامی در یک آزمون، مجوز بیاحترامی به پدر و مادر یا متهم کردن خداوند نیست.
در چنین شرایطی، اعضای خانواده بیش از هر زمان دیگری باید مراقب کلمات و رفتارهای خود باشند. شاید یک جمله محبتآمیز بتواند مانع یک قهر طولانی شود و یک آغوش، از شکلگیری زخمی عمیق در روح فرزند جلوگیری کند.
قرار نیست برای یک آزمون، همهچیز را ببازیم!
کنکور خراب شده است؛ قبول! اما مگر دنیا تمام شده؟ مگر زندگی تعطیل شده است؟ مگر تمام راههای پیشرفت به یک آزمون محدود میشود؟
باید میان شکست در یک موقعیت و شکست در زندگی تفاوت قائل شویم.
ممکن است نتیجهای که امروز گرفتهایم، مطابق انتظارمان نباشد؛ ممکن است مجبور شویم دوباره تلاش کنیم، مسیرمان را تغییر دهیم یا حتی از آرزویی که سالها برایش زحمت کشیدهایم، عبور کنیم.
اما هیچکدام از این اتفاقات نباید ما را به نقطهای برساند که هم ایمانمان را از دست بدهیم، هم آرامش خانوادهمان را و هم امیدمان به آینده را.
ما حق داریم از بیعدالتی ناراحت باشیم، حق داریم از مسئولان مطالبهگری کنیم، حق داریم برای آینده بهتر تلاش کنیم و حتی حق داریم برای آرزوهای ازدسترفتهمان اشک بریزیم؛ اما حق نداریم یک شکست تحصیلی را بهانهای برای شکستن دل یکدیگر و تخریب ستونهای اعتقادی و خانوادگیمان قرار دهیم.
قرار نیست برای رسیدن به یک صندلی دانشگاه، جایگاه خدا را در قلبمان و جایگاه خانواده را در زندگیمان از دست بدهیم.
دانشگاه مهم است، آینده شغلی مهم است، تلاش برای پیشرفت مهم است؛ اما ایمان، آرامش روانی و خانواده نیز سرمایههایی نیستند که بتوانیم آنها را پای نتیجه یک آزمون قربانی کنیم.
کنکور میتواند مسیر تحصیلی ما را تغییر دهد، اما نباید اجازه دهیم مسیر بندگی، امید و محبت در خانوادهمان را تغییر دهد.
نویسنده: فاطمه پورعباس/ فعال فرهنگی و فضای مجازی
نظر شما